Binûn

171. Hadis

Kaynak: Riyâzü's-Sâlihîn · İmam Nevevî · Riyâzü's-Sâlihîn (Fahl tahkiki) · Türkçe çeviri

171. Hadis

عن أَبي عمرو جرير بن عبد الله رضي الله عنه ، قَالَ : كنا في صَدْرِ النَّهَارِ عِنْدَ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم فَجَاءهُ قَومٌ عُرَاةٌ مُجْتَابي النِّمَار أَوْ العَبَاء ، مُتَقَلِّدِي السُّيُوف ، عَامَّتُهُمْ من مضر بَلْ كُلُّهُمْ مِنْ مُضَرَ ، فَتَمَعَّرَ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم لما رَأَى بِهِمْ مِنَ الفَاقَة ، فَدَخَلَ ثُمَّ خَرَجَ ، فَأَمَرَ بِلالاً فَأَذَّنَ وَأَقَامَ ، فصَلَّى ثُمَّ خَطَبَ ، فَقَالَ : (( { يَا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمُ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ وَاحِدَةٍ } إِلَى آخر الآية : { إِنَّ اللهَ كَانَ عَلَيْكُمْ رَقِيباً } ، والآية الأُخْرَى التي في آخر الحَشْرِ : { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللهَ وَلْتَنْظُرْ نَفْسٌ مَا قَدَّمَتْ لِغَدٍ} تَصَدَّقَ رَجُلٌ مِنْ دِينَارِهِ، مِنْ دِرهمِهِ، مِنْ ثَوبِهِ ، مِنْ صَاعِ بُرِّهِ ، مِنْ صَاعِ تَمْرِهِ - حَتَّى قَالَ - وَلَوْ بِشقِّ تَمرَةٍ )) فَجَاءَ رَجُلٌ مِنَ الأَنْصَارِ بِصُرَّةٍ كَادَتْ كَفُّهُ تَعجَزُ عَنهَا، بَلْ قَدْ عَجَزَتْ، ثُمَّ تَتَابَعَ النَّاسُ حَتَّى رَأيْتُ كَومَيْنِ مِنْ طَعَامٍ وَثِيَابٍ ، حَتَّى رَأيْتُ وَجْهَ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم يَتَهَلَّلُ كَأنَّهُ مُذْهَبَةٌ. فَقَالَ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم: (( مَنْ سَنَّ في الإسلامِ سنَّةً حَسَنَةً فَلَهُ أجْرُهَا، وَأجْرُ مَنْ عَمِلَ بِهَا بَعْدَهُ،مِنْ غَيرِ أنْ يَنْقُصَ مِنْ أُجُورهمْ شَيءٌ،وَمَنْ سَنَّ في الإسْلامِ سُنَّةً سَيِّئَةً كَانَ عَلَيهِ وِزْرُهَا ، وَوِزْرُ مَنْ عَمِلَ بِهَا مِنْ بَعْدِهِ ، مِنْ غَيرِ أنْ يَنْقُصَ مِنْ أوْزَارِهمْ شَيءٌ )) رواه مسلم . قَولُهُ : (( مُجْتَابِي النِّمَارِ )) هُوَ بالجيم وبعد الألِف باءٌ مُوَحَّدَةٌ ، والنِّمَارِ جَمْعُ نَمِرَةٍ وَهِيَ كِسَاءٌ مِنْ صُوفٍ مُخَطَّطٌ . وَمَعْنَى (( مُجْتَابِيهَا )) ، أي : لاَبِسيهَا قَدْ خَرَقُوهَا في رُؤوسِهِم . وَ(( الجَوْبُ )) القَطْعُ ، ومِنْهُ قَولُهُ تعالى : { وَثَمُودَ الَّذِينَ جَابُوا الصَّخْرَ بِالْوَادِ } أي نَحتُوهُ وَقَطَعُوهُ . وَقَولُهُ : (( تَمَعَّرَ )) هُوَ بالعين المهملة : أيْ تَغَيَّرَ . وَقَولُهُ : (( رَأَيْتُ كَوْمَينِ )) بفتح الكافِ وَضَمِّهَا : أي صُبْرَتَيْنِ . وَقَولُهُ : (( كَأَنَّهُ مُذْهَبَةٌ )) هُوَ بالذال المُعْجَمَةِ وفتح الهاءِ والباءِ الموحَّدةِ قالَهُ القاضي عِيَاضٌ وَغَيرُهُ وَصَحَّفَهُ بَعْضُهُمْ ، فَقَالَ : (( مُدْهُنَةٌ )) بدَال مهملة وَضَمِّ الهاءِ وبالنونِ وكذا ضبطه الحميدي . والصحيح المشهور هُوَ الأول . والمراد بهِ عَلَى الوجهين : الصفاءُ والاستنارة .

Ebû Amr Cerîr b. Abdullah radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Günün ilk saatlerinde Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in yanındaydık. Derken yanına yalınayak, çıplak, başlarından geçirdikleri çizgili yün örtülere ya da abalara bürünmüş, kılıçlarını kuşanmış, çoğu hatta tamamı Mudar kabilesinden olan bir topluluk geldi. Onlarda gördüğü yoksulluk sebebiyle Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in yüzünün rengi değişti. İçeri girdi, sonra çıktı ve Bilâl'e emretti; o da ezan okudu ve kamet getirdi. Namazı kıldırdıktan sonra hutbe okudu ve şöyle buyurdu: “{ يَا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمُ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ وَاحِدَةٍ } ‘Ey insanlar! Sizi bir tek nefisten yaratan Rabbinizden sakının...’ âyetini sonuna kadar: { إِنَّ اللهَ كَانَ عَلَيْكُمْ رَقِيباً } ‘...Şüphesiz Allah üzerinizde gözetleyicidir’ ve Haşr Sûresi'nin sonundaki diğer âyeti okudu: { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللهَ وَلْتَنْظُرْ نَفْسٌ مَا قَدَّمَتْ لِغَدٍ} ‘Ey iman edenler! Allah'tan sakının ve herkes yarın için önden ne gönderdiğine baksın.’ Kişi dinarından, dirheminden, elbisesinden, bir sâ' buğdayından, bir sâ' hurmasından sadaka versin” —hatta şöyle buyurdu:— “yarım hurmayla da olsa!” Bunun üzerine ensardan bir adam, avucunun neredeyse taşıyamayacağı, hatta taşıyamadığı bir kese getirdi. Sonra insanlar peş peşe sökün etti; öyle ki yiyecek ve giyecekten iki yığın gördüm. Nihayet Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in yüzünün, altın suyuna batırılmış gümüş levha gibi parıldadığını gördüm. Bunun üzerine Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Kim İslâm'da güzel bir çığır açarsa, kendisine hem bunun sevabı hem de kendisinden sonra onunla amel edenlerin sevabı —onların sevaplarından hiçbir şey eksilmeksizin— verilir. Kim de İslâm'da kötü bir çığır açarsa, kendisine hem bunun günahı hem de kendisinden sonra onunla amel edenlerin günahı —onların günahlarından hiçbir şey eksilmeksizin— yüklenir.” Müslim rivayet etmiştir. Metindeki müctâbî'n-nimâr (مُجْتَابِي النِّمَارِ) ifadesi cim ve eliften sonra tek noktalı bâ iledir. Nimâr (النِّمَارِ), nemire (نَمِرَةٍ) kelimesinin çoğuludur; o da çizgili yün örtü demektir. Müctâbîhâ (مُجْتَابِيهَا) kelimesinin anlamı ise başlarından geçirmek için ortasını delerek onu giyenler demektir. Cevb (الجَوْبُ) “kesmek ve delmek” demektir. Yüce Allah'ın şu kavli de buradandır: { وَثَمُودَ الَّذِينَ جَابُوا الصَّخْرَ بِالْوَادِ } “Ve vadide kayaları oyan Semûd kavmine...” Yani onları yontup kestiler. Teme'ara (تَمَعَّرَ) sözü noktasız ayın iledir; yani [yüzünün rengi] değişti demektir. Raeytü kevmeyni (رَأَيْتُ كَوْمَينِ) sözündeki kevmeyni kelimesi kâf'ın fethası ve zammesi iledir; yani iki yığın demektir. Ke-ennehû müzhebetün (كَأَنَّهُ مُذْهَبَةٌ) sözü ise noktalı zâl, hâ'nın fethası ve tek noktalı bâ iledir; Kâdî İyâz ve başkaları böyle demiştir. Bazıları ise bunu tashîf (nokta veya harf hatası) yaparak noktasız dâl, hâ'nın zammesi ve nûn ile müdhünetün (مُدْهُنَةٌ) diye okumuşlardır; Humeydî de böyle zabtetmiştir. Sahih ve meşhur olan birincisidir. Her iki vecihte de bununla kastedilen, berraklık ve parlaklıktır.