1360. Hadis
وعنِ المَعْرُورِ بن سُوَيْدٍ ، قَالَ : رَأيْتُ أَبَا ذَرٍ رضي الله عنه ، وَعَلَيهِ حُلَّةٌ وَعَلَى غُلاَمِهِ مِثْلُهَا، فَسَأَلْتُهُ عَنْ ذَلِكَ، فَذَكَرَ أنَّهُ قَدْ سَابَّ رَجُلاً عَلَى عَهْدِ رسول الله صلى الله عليه وسلم، فَعَيَّرَهُ بِأُمِّهِ ، فَقَالَ النبيُّ صلى الله عليه وسلم : (( إنَّكَ امْرُؤٌ فِيكَ جَاهِليَّةٌ هُمْ إخْوَانُكُمْ وَخَوَلُكُمْ جَعَلَهُمُ الله تَحْتَ أيديكُمْ ، فَمَنْ كَانَ أَخُوهُ تَحْتَ يَدِهِ ، فَلْيُطْعِمْهُ مِمَّا يَأكُلُ ، وَلْيُلْبِسْهُ مِمَّا يَلْبَسُ ، وَلاَ تُكَلِّفُوهُمْ مَا يَغْلِبُهُمْ ، فَإنْ كَلَّفْتُمُوهُمْ فَأَعِينُوهُمْ )) متفقٌ عَلَيْهِ .
Ma'rûr b. Süveyd'den rivayet edildi; dedi ki: Ebû Zer radıyallâhu anh'i gördüm; üzerinde bir hulle (iki parçalı elbise), kölesinin üzerinde de onun bir benzeri vardı. Bunu kendisine sordum. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem döneminde bir adamla birbirlerine sövdüklerini ve onu annesinden dolayı ayıpladığını anlattı. Bunun üzerine Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuş: “Sen, kendisinde câhiliye âdeti bulunan bir kimsesin. Onlar sizin kardeşleriniz ve hizmetçilerinizdir; Allah onları sizin elinizin altına vermiştir. Kimin kardeşi elinin altında bulunursa ona yediğinden yedirsin, giydiğinden giydirsin. Onlara güçlerinin yetmeyeceği işleri yüklemeyin; şayet yüklerseniz kendilerine yardım edin.” Müttefekun aleyh.
1361. Hadis
وعن أَبي هريرة رضي الله عنه ، عن النبيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ : (( إِذَا أَتَى أحَدَكُمْ خَادِمُهُ بِطَعَامِهِ ، فَإنْ لَمْ يُجْلِسْهُ مَعَهُ ، فَلْيُنَاوِلْهُ لُقْمَةً أَوْ لُقْمَتَيْنِ أَوْ أُكْلَةً أَوْ أُكْلَتَيْنِ ؛ فَإنَّهُ وَلِيَ عِلاَجَهُ )) رواه البخاري . (( الأُكْلَةُ )) بضم الهمزة : وَهِيَ اللُّقْمَةُ .
Ebû Hüreyre radıyallâhu anh'den rivayet edildiğine göre Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Birinize hizmetçisi yemeğini getirdiğinde, eğer onu kendisiyle birlikte oturtmazsa bari ona bir ya da iki lokma yahut bir ya da iki ükle versin; çünkü o yemeğin zahmetini o çekmiştir.” Buhârî rivayet etmiştir. Hemzenin zammesiyle el-ükle (الأُكْلَةُ) “lokma” demektir.