Binûn

1791. Hadis

Kaynak: Riyâzü's-Sâlihîn · İmam Nevevî · Riyâzü's-Sâlihîn (Fahl tahkiki) · Türkçe çeviri

1791. Hadis

وعن ابن عباس رضي الله عنهما : أنَّ عمرَ بن الخطاب رضي الله عنه خرج إلى الشَّامِ حَتَّى إذا كَانَ بسَرْغَ لَقِيَهُ أُمَرَاءُ الأَجْنَادِ - أَبُو عُبَيْدَةَ بنُ الجَرَّاحِ وأصْحَابُهُ - فَأخْبَرُوهُ أنَّ الوَبَاءَ قَدْ وَقَعَ بِالشَّامِ . قَال ابن عباس : فقال لي عمر : ادْعُ لِي المُهَاجِرِينَ الأَوَّلِينَ ، فَدَعَوْتُهُمْ فَاسْتَشَارَهُمْ وَأخْبَرَهُمْ أنَّ الوَبَاءَ قَدْ وَقَعَ بالشَّامِ ، فَاخْتَلَفُوا ، فَقَالَ بَعْضُهُمْ : خَرَجْتَ لأَمْرٍ ، وَلاَ نَرَى أنْ تَرْجِعَ عَنْهُ . وَقَالَ بَعضهم : مَعَكَ بَقِيَّةُ النَّاسِ وأصْحَابُ رسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم ، وَلاَ نَرَى أنْ تُقْدِمَهُمْ عَلَى هَذَا الوَبَاء . فقال : ارْتَفِعُوا عَنِّي . ثُمَّ قَالَ : ادْعُ لِي الأَنْصَارَ ، فَدَعَوْتُهُمْ ، فَاسْتَشَارَهُمْ ، فَسَلَكُوا سَبيلَ المُهَاجِرينَ ، وَاخْتَلَفُوا كاخْتِلاَفِهِمْ ، فقال : ارْتَفِعُوا عَنِّي . ثُمَّ قَالَ : ادْعُ لِي مَنْ كَانَ هاهُنَا مِنْ مَشْيَخَةِ قُريشٍ مِنْ مُهَاجِرَةِ الفَتْحِ ، فَدَعَوْتُهُمْ ، فَلَمْ يَخْتَلِفْ عَلَيْهِ مِنْهُمْ رَجُلاَنِ ، فَقَالُوا : نَرَى أنْ تَرْجِعَ بِالنَّاسِ ، وَلاَ تُقْدِمَهُمْ عَلَى هَذَا الوَبَاءِ ، فَنَادَى عُمَرُ رضي الله عنه في النَّاسِ : إنِّي مُصَبحٌ عَلَى ظَهْرٍ ، فَأَصْبِحُوا عليْهِ ، فقال أبو عبيدة بن الجراح رضي الله عنه : أفِراراً مِنْ قَدَرِ الله ؟ فقالَ عُمرُ رضي الله عنه : لو غَيْرُكَ قَالَهَا يا أبا عبيدَةَ ! – وَكَانَ عُمَرُ يَكْرَهُ خِلاَفَهُ – نَعَمْ ، نَفِرُّ مِنْ قَدَرِ اللهِ إلى قَدَرِ اللهِ ، أرَأيْتَ لَو كَانَ لَكَ إبِلٌ ، فَهَبَطَتْ وَادِياً لَهُ عُدْوَتَانِ ، إحْدَاهُمَا خَصْبَةٌ ، وَالأُخْرَى جَدْبَةٌ ، أَلَيسَ إنْ رَعَيْتَ الخصْبَةَ رَعَيْتَهَا بِقَدَرِ اللهِ ، وَإنْ رَعَيْتَ الجَدْبَةَ رَعَيْتَهَا بِقَدَرِ اللهِ ؟ قَالَ : فَجَاءَ عَبدُ الرَّحمانِ بنُ عَوفٍ رضي الله عنه ، وَكَانَ مُتَغَيِّباً في بَعْضِ حاجَتِهِ ، فقالَ : إنَّ عِنْدِي من هَذَا علماً ، سَمِعْتُ رسولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم يقولُ : (( إِذَا سَمِعْتُمْ بِهِ بأرْضٍ فَلاَ تَقْدِمُوا عَلَيْهِ ، وَإِذَا وَقَعَ بِأرْضٍ وَأنْتُمْ بِهَا فَلاَ تَخْرُجُوا فِراراً مِنْهُ )) فحمِدَ اللهَ تَعَالَى عمرُ رضي الله عنه وانصَرَفَ . متفق عَلَيْهِ . و(( العُدْوَة )) : جانِب الوادِي .

İbn Abbâs radıyallâhu anhümâ'dan rivayet edildi: Ömer b. el-Hattâb radıyallâhu anh Şam'a doğru yola çıktı. Serğ mevkiine vardığında ordu komutanları —Ebû Ubeyde b. el-Cerrâh ve arkadaşları— kendisini karşıladılar ve Şam'da veba salgını çıktığını haber verdiler. İbn Abbâs dedi ki: Ömer bana: ‘İlk muhacirleri bana çağır’ dedi. Onları çağırdım. Ömer Şam'da veba çıktığını haber vererek onlarla istişare etti. Görüş ayrılığına düştüler. Bazıları: ‘Sen bir iş için yola çıktın, bundan geri dönmeni uygun görmüyoruz’ dedi. Bazıları ise: ‘Beraberinde insanların kalanları ve Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in ashâbı var; onları bu vebanın üzerine götürmeni uygun görmüyoruz’ dedi. Ömer: ‘Yanımdan ayrılın’ dedi. Sonra: ‘Bana ensarı çağır’ dedi. Onları çağırdım, onlarla da istişare etti. Onlar da muhacirlerin yolunu tuttular ve tıpkı onlar gibi görüş ayrılığına düştüler. Ömer: ‘Yanımdan ayrılın’ dedi. Sonra: ‘Burada bulunan Kureyş yaşlılarından fetih muhacirlerini bana çağır’ dedi. Onları çağırdım; içlerinden iki kişi bile görüş ayrılığına düşmedi. Dediler ki: ‘İnsanları geri döndürmeni ve onları bu vebanın üzerine götürmemeni uygun görüyoruz.’ Bunun üzerine Ömer radıyallâhu anh insanlara şöyle seslendi: ‘Ben sabahleyin binek sırtında yola çıkıyorum, siz de sabahleyin hazırlıklı olun.’ Ebû Ubeyde b. el-Cerrâh radıyallâhu anh: ‘Allah'ın kaderinden mi kaçıyorsun?’ dedi. Ömer radıyallâhu anh —ki onun kendisine muhalefet etmesinden hoşlanmazdı— şöyle dedi: ‘Keşke bunu senden başkası söyleseydi ey Ebû Ubeyde! Evet, Allah'ın kaderinden yine Allah'ın kaderine kaçıyoruz. Ne dersin, senin develerin olsa da iki yamacı bulunan, bir yamacı verimli, diğeri ise çorak bir vadiye inseler; verimli yerde otlatsan Allah'ın kaderiyle otlatmış, çorak yerde otlatsan yine Allah'ın kaderiyle otlatmış olmaz mısın?’ [İbn Abbâs] dedi ki: O sırada bazı işleri sebebiyle orada bulunmayan Abdurrahmân b. Avf radıyallâhu anh geldi ve şöyle dedi: ‘Bu konuda bende bir bilgi var; Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'i şöyle buyururken işittim: “Onun bir yerde çıktığını duyarsanız oraya gitmeyin; siz oradayken bir yerde çıkarsa ondan kaçmak için oradan çıkmayın.”’ Bunun üzerine Ömer radıyallâhu anh Allah Teâlâ'ya hamdetti ve geri döndü. Müttefekun aleyh. Udve (العُدْوَة) “vadinin yamacı” demektir.