Binûn

Önsöz

Kaynak: Abkariyyetü Muhammed · Abbas Mahmûd el-Akkâd · Hindawi neşri · Türkçe çeviri

تعود بنا هذه المقدمة ثلاثين سنة، إلى اليوم الذي سمعت فيه أول اقتراح بتأليف كتاب عن محمد عليه السلام.

Bu önsöz bizi otuz yıl öncesine, Muhammed aleyhisselâm hakkında bir kitap telif etme önerisini ilk kez duyduğum güne götürüyor.

وكنت أقيم يومئذ في ضاحية العباسية البحرية على مقربة من الساحة التي كانت معدة للاحتفال بالمولد النبوي في كل عام.

O günlerde Kuzey Abbâsiye banliyösünde, her yıl Mevlid-i Nebevî kutlamaları için hazırlanan meydanın yakınlarında oturuyordum.

ولنا رهط من الأصدقاء المشتغلين بالأدب، يشتركون في قراءة كتبه العربية والإفرنجية، ويترددون معًا على الأحياء الوطنية، وقلَّما يترددون على غيرها، فلا يزالون متنقلين فترة بعد فترة، بين الحي الحسيني والحي الزينبي، أو بين منشية القلعة، وضاحية العباسية، أو بين الروضة والخليج … على حسب المناسبات، وعلى غير مناسبة في كثير من الأوقات.

Edebiyatla uğraşan bir dost çevremiz vardı; edebiyatın Arapça ve Batı dillerindeki kitaplarını birlikte okurlar, yerli mahallelere beraberce uğrar, başka semtlere ise pek uğramazlardı. Çoğu zaman vesilelere göre, çoğu zaman da hiçbir vesile olmaksızın Hüseynî mahallesiyle Zeynebî mahallesi arasında ya da Menşiyetü'l-Kal'a ile Abbâsiye banliyösü yahut Ravza ile Halîc arasında … dönem dönem mekik dokuyup dururlardı.

وكان رهطًا له نقائض الدنيا مجتمعات: نقائض الشباب، ونقائض الحياة الفنية، ونقائض الاختلاف في البيئة بين ناشئ في العاصمة وناشئ في الريف وناشئ في الصعيد وناشئ في الثغور، إلى غير ذلك من النقائض التي كانت حلية لهذه الجماعة، ولم تكن فيها من دواعي التفرق والشتات.

Dünyanın bütün zıtlıklarını kendinde toplamış bir topluluktu bu: Gençliğin zıtlıkları, sanat hayatının zıtlıkları; başkentte yetişenle taşrada yetişen, Saîd'de yetişenle kıyı şehirlerinde yetişen arasındaki çevre farkından doğan zıtlıklar ve daha nice zıtlıklar… Bütün bunlar bu topluluk için ayrılık ve dağılma sebebi değil, bilakis birer süstü.

ومن عجائبها أن الذي كان يغريها بالأحياء الوطنية هو قراءتها في الكتب الإفرنجية التي كانت شائعة بينها؛ لأنهم كانوا يقرءون أكثر ما كانوا يقرءون كتب «ديكنز» و«هازليت» و«لي هانت» و«كارليل» وهم كتَّاب مولعون بعرض الأخلاق الاجتماعية ودراسة العادات المحلية، وتمثيل الريفيين والحضريين في أوضاعهم المختلفة، ولهم فصول عن الأسواق، والدكاكين، والباعة، تفيض بحسن الملاحظة، وبراعة الفكاهة، ومتعة القراءة، وتُعَوِّد من يدمن قراءتها أن يتحرى نظائرها حيثما رآها.

Bu topluluğun tuhaf yanlarından biri de, onları yerli mahallelere çeken şeyin kendi aralarında yaygın olan Batı kitaplarındaki okumaları olmasıydı. Çünkü en çok Dickens, Hazlitt, Leigh Hunt ve Carlyle'ın kitaplarını okuyorlardı. Bunlar toplumsal ahlakı sergilemeye, yerel âdetleri incelemeye, köylüleri ve şehirlileri türlü hâlleri içinde tasvir etmeye tutkun yazarlardı; çarşılar, dükkânlar ve satıcılar üzerine ince gözlem, ustaca mizah ve okuma zevkiyle dolup taşan, bunları okumayı alışkanlık edinen kimseye gördüğü her yerde benzerlerini aramayı öğreten bölümleri vardı.

ففي يوم من أيام المولد — والرهط يزورني لِنَؤُمَّ الساحة مجتمعين في المساء — كان الكاتب الإنجليزي العظيم «توماس كارليل» هو محور الحديث كله؛ لأنه كما يعلم الكثيرون بين قراء العربية، صاحب كتاب «الأبطال» الذي عقد فيه فصلًا عن النبي محمد ﷺ، وجعله نموذج البطولة النبوية بين أبطال العالم الذين اختارهم للوصف والتدليل.

Mevlid günlerinden birinde — akşamleyin meydana hep birlikte gitmek üzere dostlar beni ziyaret ederken — bütün sohbetin ekseninde büyük İngiliz yazar Thomas Carlyle vardı. Çünkü Arapça okurlarının pek çoğunun bildiği gibi o, Kahramanlar kitabının yazarıdır; bu kitapta Peygamber Muhammed sallallâhu aleyhi ve sellem hakkında bir bölüm açmış, tasvir ve istidlal (delillendirme) için seçtiği dünya kahramanları arasında onu peygamberlik kahramanlığının örneği kılmıştır.

وإنا لنتذاكر آراءه ومواضع ثنائه على النبي، إذ بدرت من أحد الحاضرين الغرباء عن الرهط كلمة نابية غضبنا لها واستنكرناها لما فيها من سوء الأدب وسوء الذوق وسوء الطوية. وكان الفتى الذي بدرت منه الكلمة متحذلقًا، يتظاهر بالمعرفة، ويحسب أن التطاول على الأنبياء من لوازم الاطلاع على الفلسفة والعلوم الحديثة … فكان مما قاله: شيء عن النبي والزواج، وشيء عن البطولة، فحواه أن بطولة محمد إنما هي بطولة سيف ودماء!

Biz onun görüşlerini ve Peygamber'i övdüğü yerleri aramızda konuşurken, orada bulunan ve topluluğumuza yabancı olan birinden yakışıksız bir söz sâdır oldu; taşıdığı edepsizlik, zevksizlik ve kötü niyet yüzünden bu söze öfkelendik ve onu kınadık. Bu sözü sarf eden genç, bilgiçlik taslayan, bilgili geçinen ve peygamberlere dil uzatmayı felsefe ile modern bilimlere vakıf olmanın gereklerinden sanan biriydi … Söyledikleri arasında Peygamber ve evlilik hakkında bir şeyler, bir de kahramanlık hakkında bir şeyler vardı; sözünün özü, Muhammed'in kahramanlığının ancak bir kılıç ve kan kahramanlığı olduğuydu!

قلت: «ويحك! … ما سوَّغ أحد السيف كما سوَّغته أنت بهذه القولة النابية!»

Dedim ki: “Yazıklar olsun sana! … Senin bu yakışıksız sözünle kılıcı meşrulaştırdığın kadar hiç kimse kılıcı meşrulaştırmamıştır!”

وقال صديقنا المازني: «بل السيف أكرم من هذا، وإنما سوغ صاحبنا شيئًا آخر يستحقه … وأشار إلى قدمه!»

Dostumuz el-Mâzinî de şöyle dedi: “Bilakis kılıç bundan daha şereflidir; bu arkadaşımız olsa olsa hak ettiği başka bir şeyi meşrulaştırmıştır … — ve ayağını işaret etti! —”

وارتفعت لهجة النقاش هنيهة، ثم هدأت بخروج الفتى صاحب الكلمة من النَّدِي، واعتذاره قبل خروجه بتفسير كلامه على معنى مقبول، أو خيِّل إليه أنه مقبول.

Tartışmanın tonu bir süre yükseldi; sonra o sözün sahibi olan gencin meclisten çıkmasıyla, çıkmadan önce de sözünü kabul edilebilir — ya da kendisine kabul edilebilir görünen — bir manaya yorarak özür dilemesiyle yatıştı.

وتساءلنا: ما بالنا نقنع بتمجيد «كارليل» للنبي، وهو كاتب غربي لا يفهمه كما نفهمه، ولا يعرف الإسلام كما نعرفه … ثم سألني بعض الإخوان: «ما بالك أنت يا فلان لا تضع لقراء العربية كتابًا عن محمد على النمط الحديث؟»

Kendi kendimize sorduk: Ne diye Peygamber'i bizim anladığımız gibi anlamayan, İslam'ı bizim bildiğimiz gibi bilmeyen Batılı bir yazar olan Carlyle'ın Peygamber'i yüceltmesiyle yetiniyoruz? … Sonra dostlardan biri bana sordu: “Ey falan, sen neden Arapça okurları için Muhammed hakkında modern tarzda bir kitap kaleme almıyorsun?”

قلت: «أفعل … وأرجو أن يتم ذلك في وقت قريب.»

Dedim ki: “Yaparım … ve bunun yakın bir zamanda tamamlanmasını ümit ederim.”

ولكنه لم يتم في وقت قريب … بل تمَّ بعد ثلاثين سنة! … وشاءت المصادفة العجيبة أن تتمَّ فصوله في مثل الأيام التي سمعت فيها الاقتراح لأول مرة … فكتبت السطر الأخير فيه يوم مولد النبي على حسب الشهور الهجرية، واتفقت هذه المصادفة على غير تدبير مني ولا من أحد؛ لأني لم أدبر لنفسي أوقات الفراغ التي هيَّأت لي إتمام فصوله، وتقسيم العمل فيه يومًا بعد يوم.

Fakat yakın bir zamanda tamamlanmadı … Bilakis otuz yıl sonra tamamlandı! … Tuhaf bir tesadüf eseri olarak kitabın bölümleri, bu öneriyi ilk kez duyduğum günlere denk gelen günlerde bitti … Nitekim son satırını hicrî aylara göre Peygamber'in doğduğu gün yazdım. Bu tesadüf ne benim ne de bir başkasının planlamasıyla gerçekleşti; çünkü bölümlerini tamamlamamı ve çalışmasını günden güne bölüştürmemi sağlayan boş vakitleri kendim için ben ayarlamamıştım.

•••

•••

والخيرة في الواقع.

Hayırlısı da gerçekten buydu.

والخيرة كذلك في هذا التأخير.

Bu gecikmede de yine hayır vardı.

فإنني لو كتبته يومئذ لعدت إلى كتابته الآن من جديد، واحتجت إلى السنين الثلاثين أضيف خبرتها وقراءتها ورياضتها النفسية والفكرية إلى محصول ذلك العمر الباكر؛ إذ هو عمر يستطيع المرء أن يمتلئ فيه إعجابًا بمحمد؛ لأنه عمر الإعجاب والحماسة الروحية، بيد أنه لا يستطيع أن يقيسه بمقياسه وأن يشعر بشعوره في مثل تجاربه، وفي مثل السن التي اضطلع فيها بالرسالة وإن تقارب السن هنا لضرورة لا غنى عنها لتقريب ذلك الشأو البعيد من شتى نواحيه.

Çünkü onu o gün yazmış olsaydım, şimdi dönüp yeniden yazardım; o erken yaşın birikimine bu otuz yılın tecrübesini, okumalarını, ruhî ve fikrî idmanını katmak için yine bu otuz yıla muhtaç olurdum. Zira o yaş, insanın Muhammed'e hayranlıkla dolabileceği bir yaştır; çünkü hayranlık ve ruhî coşku çağıdır. Ne var ki insan o yaşta onu kendi ölçüsüyle ölçemez; onun tecrübelerine benzer tecrübeler içinde ve risalet yükünü omuzladığı yaşa benzer bir yaşta onun hissettiğini hissedemez. Bu uzak zirveyi çeşitli yönleriyle yakınlaştırmak için burada yaş yakınlığı vazgeçilmez bir zorunluluktur.

أين كنا قبل تلك السنين الثلاثين؟!

O otuz yıldan önce biz neredeydik?!

إنها مسافات في عالم الفكر والروح لو تمثلت مكانًا منظورًا، لأخذ المرء رأسه بيديه من الدوار وامتداد النظر بغير قرار.

Bunlar fikir ve ruh dünyasında öyle mesafelerdir ki, gözle görülür bir mekân hâlinde somutlaşsaydı, baş dönmesinden ve bakışın hiçbir durak bulmadan uzayıp gitmesinden insan başını iki elinin arasına alırdı.

كم رأي … كم مذهب … كم وسواس … كم محنة … كم مراجعة … كم زلزال يتضعضع له الكيان وتميد معه الدعائم والأركان … كم، وكم في ثلاثين سنة مما يطرق نفسًا لا تعفيها الحياة من التجارب والعوارض لمحة عين في نهار … وكم لذلك كله من أثر في توطيد الرأي وتهدئة الثوائر وتجلية الغبار … وكم يضيف ذلك كله إلى الشباب الباكر الذي كان يحلم يومئذ بالعظمة في كل أوج، وبالأوج المحمدي في عليا مراتب الأنبياء!

Nice görüş … nice mezhep … nice vesvese … nice mihnet … nice yeniden gözden geçiriş … varlığı sarsan, direkleri ve temelleri yerinden oynatan nice deprem … Hayatın gündüz vakti göz açıp kapayıncaya kadar bile tecrübelerden ve hadiselerden muaf tutmadığı bir ruha otuz yıl içinde uğrayan nice, ama nice şey … Bütün bunların görüşü sağlamlaştırmada, fırtınaları dindirmede ve toz dumanı dağıtmada ne büyük etkisi vardır … Ve bütün bunlar, o günlerde her zirvedeki azameti ve peygamberlerin en yüce mertebelerindeki Muhammedî zirveyi hayal eden o erken gençliğe neler katar neler!

الخيرة في الواقع.

Hayırlısı gerçekten buydu.

الخيرة في ذلك التأخير.

O gecikmede hayır vardı.

واليوم ونحن نضع كتابنا هذا عن «عبقرية محمد» بين يدي القراء؛ لا نقول إننا قد استوفيناه كما أردناه، ولا إننا فصلنا فيه الغرض الذي توخيناه … ولكننا نقول إننا التزمنا فيه الباعث الذي أوحى الاقتراح بتأليفه لأول مرة. كأننا شرعنا في كتابته مساء ذلك اليوم قبل ثلاثين سنة، فكتبناه ونحن نستحضر في الذهن تبرئة المقام المحمدي من تلك الأقاويل، التي يلغط بها الأغرار والجهلاء عن حذلقة أو سوء نية، ونظرنا اتفاقًا، فإذا بأطول الفصول فيه الفصلان اللذان شرحنا فيهما موقف محمد من الحرب ومن الحياة الزوجية؛ لأنهما كانا مثار اللغط تلك الليلة على مقربة من ساحة المولد، وكانا مثار اللغط في كل ما ردده سفهاء الشانئين من الأصلاء والمقتدين في هذا الباب …

Bugün “Muhammed'in Dehası” hakkındaki bu kitabımızı okurların ellerine bırakırken, onu istediğimiz gibi eksiksizce tamamladığımızı ya da gözettiğimiz gayeyi onda bütün ayrıntılarıyla ortaya koyduğumuzu söylemiyoruz … Fakat onda, telif edilmesi önerisini ilk kez ilham eden saike bağlı kaldığımızı söylüyoruz. Sanki otuz yıl önce o günün akşamında onu yazmaya başlamışız gibi; toy ve cahil kimselerin bilgiçlik taslayarak ya da kötü niyetle geveledikleri o sözlerden Muhammedî makamı tenzih etme düşüncesini zihnimizde canlı tutarak onu yazdık. Tesadüfen bir baktık ki kitaptaki en uzun bölümler, Muhammed'in savaş ve evlilik hayatı karşısındaki tutumunu açıkladığımız iki bölüm olmuş; çünkü o gece mevlid meydanının yakınlarında yaygaraya sebep olan bu iki konuydu ve bu hususta kin güden sefihlerin — gerek elebaşlarının gerekse onlara uyanların — tekrarlayıp durduğu her şeyde yaygara konusu olan da yine bu ikisiydi …

فسيرى القارئ أن «عبقرية محمد» عنوان يؤدي معناه في حدوده المقصودة، ولا يتعداها. فليس الكتاب سيرة نبوية جديدة، تضاف إلى السير العربية والإفرنجية، التي حفلت بها «المكتبة المحمدية» حتى الآن؛ لأننا لم نقصد وقائع السيرة لذاتها في هذه الصفحات، على اعتقادنا أن المجال متسع لعشرات من الأسفار في هذا الموضوع، ثم لا يقال إنه استنفد كل الاستنفاد.

Okur görecektir ki “Muhammed'in Dehası”, anlamını kastedilen sınırlar içinde veren ve bunun ötesine geçmeyen bir başlıktır. Kitap, “Muhammedî Kitaplık”ın şimdiye dek dolup taştığı Arapça ve Batı dillerindeki siyerlere eklenecek yeni bir siyer-i nebevî değildir; zira bu konuda onlarca cilt kitaba yer olduğu ve yine de konunun tamamen tüketildiğinin söylenemeyeceği kanaatinde olmakla birlikte, biz bu sayfalarda siyer vakıalarını bizzat kendileri için amaçlamadık.

وليس الكتاب شرحًا للإسلام أو لبعض أحكامه، أو دفاعًا عنه، أو مجادلة لخصومه … فهذه أغراض مستوفاة في مواطن شتى، يكتب فيها من هم ذووها ولهم دراية بها وقدرة عليها.

Kitap İslam'ın ya da bazı hükümlerinin şerhi, onun savunusu yahut hasımlarıyla bir tartışma da değildir … Çünkü bunlar çeşitli yerlerde hakkıyla yerine getirilmiş, ehli olan, bunlara vukufu ve kudreti bulunan kimselerin hakkında yazı yazdığı gayelerdir.

إنما الكتاب تقدير «لعبقرية محمد» بالمقدار الذي يدين به كل إنسان، ولا يدين به المسلم وكفى، وبالحق الذي يثبت له الحب في قلب كل إنسان، وليس في قلب كل مسلم وكفى.

Bu kitap, yalnızca Müslümanın değil her insanın borçlu olduğu ölçüyle ve yalnızca her Müslümanın kalbinde değil her insanın kalbinde ona sevgiyi sabit kılan hakla “Muhammed'in dehasının” takdir edilmesinden ibarettir.

فمحمد هنا عظيم؛ لأنه قدوة المقتدين في المناقب التي يتمناها المخلصون لجميع الناس …

Burada Muhammed büyüktür; çünkü ihlas sahiplerinin bütün insanlar için temenni ettiği faziletlerde kendisine uyulanların önderidir …

عظيم؛ لأنه على خلق عظيم …

Büyüktür; çünkü büyük bir ahlak üzerinedir …

وإيتاء العظمة حقها لازم في كل آونة، وبين كل قبيل … ولكنه في هذا الزمن وفي عالمنا هذا ألزم منه في أزمنة أخرى، لسببين متقاربين لا لسبب واحد: أحدهما: أن العالم اليوم أحوج مما كان إلى المصلحين النافعين لشعوبهم وللشعوب كافة … ولن يتاح لمصلح أن يهدي قومه وهو مغموط الحق، معرض للجفوة والكنود.

Büyüklüğe hakkını vermek her zaman ve her topluluk arasında gereklidir … Fakat bu zamanda ve bizim bu dünyamızda, başka zamanlarda olduğundan daha gereklidir; bunun tek bir sebebi değil, birbirine yakın iki sebebi vardır: Birincisi, bugün dünyanın kendi halklarına ve bütün halklara faydalı ıslahatçılara geçmişte olduğundan daha muhtaç olmasıdır … Hakkı gasp edilmiş, kabalığa ve nankörlüğe maruz bırakılmış bir ıslahatçının kendi kavmini doğru yola iletmesi ise asla mümkün olmayacaktır.

والسبب الآخر أن الناس قد اجترءوا على العظمة في زماننا بقدر حاجتهم إلى هدايتها … فإن شيوع الحقوق العامة قد أغرى أناسًا من صغار النفوس بإنكار الحقوق الخاصة، حقوق العلية النادرين الذين ينصفهم التمييز، وتظلمهم المساواة … والمساواة هي شرعة السواد الغالبة في العصر الحديث.

Diğer sebep ise zamanımızda insanların, büyüklüğün hidayetine duydukları ihtiyaç ölçüsünde büyüklüğe karşı cüretkârlaşmış olmalarıdır … Zira genel hakların yaygınlaşması, küçük ruhlu birtakım insanları özel hakları — seçkin tutulmaktan adalet, eşitlikten ise zulüm gören o nadir seçkinlerin haklarını — inkâr etmeye kışkırtmıştır … Eşitlik ise modern çağda kalabalıkların baskın yasasıdır.

•••

•••

ولقد جار هذا الفهم الخاطئ للمساواة على حقوق العظماء السابقين، كما جار على حقوق العظماء من الأحياء والمعاصرين، ثم أغرى الناس بالجور بعد الجور غرورهم بطرائف العصر الحديث، واعتقادهم أنه قد أتى بالجديد الناسخ للقديم في كل شيء … حتى في ملكات النفوس والأذهان، وهي مزية خالدة لا ينسخ فيها الجديد القديم.

Bu yanlış eşitlik anlayışı, yaşayan ve çağdaş büyüklerin haklarına haksızlık ettiği gibi geçmiş büyüklerin haklarına da haksızlık etmiştir. Ardından insanların modern çağın yeniliklerine kapılıp aldanmaları ve bu çağın her şeyde — hatta yeninin eskiyi neshetmediği (hükmünü kaldırmadığı) ebedî bir meziyet olan ruh ve zihin melekelerinde bile — eskiyi nesheden yeniyi getirdiğine inanmaları, onları haksızlık üstüne haksızlık etmeye kışkırtmıştır.

يرون أن البخار يلغي الشراع، وربما كان الاختراع السابق أدل على القدرة، وأبين عن الفضل من الاختراع الذي تلاه، ولم يكن ليتلوه لولا ما تقدم عليه …

Buharın yelkeni hükümsüz kıldığını görürler; oysa önceki icat kudrete belki daha çok delalet etmekte, kendisinden sonra gelen ve kendisi olmasa arkadan gelemeyecek olan icattan fazileti daha açıkça ortaya koymaktadır …

وينظرون إلى أقطاب الدنيا كأن الأصل في النظر إليهم أن يتجنوا عليهم ويثلبوا كرامتهم، ولا يثوبوا إلى الاعتراف لهم بالفضل إلا مكرهين … بعد أن تفرغ عندهم وسائل التجني والثلب والافتراء.

Dünyanın kutuplarına, sanki onlara bakışta asıl olan kendilerine iftira etmek ve saygınlıklarını karalamakmış gibi bakarlar; ellerindeki suçlama, karalama ve iftira araçları tükendikten sonra, ancak mecbur kalarak onların üstünlüğünü teslim etmeye dönerler.

هذه الآفة حِطَّةٌ تهبط بالخلق الإنساني إلى الحضيض، وتهبط بالرجاء في إصلاح العيوب الخلقية والنفسية إلى ما دون الحضيض …

Bu afet, insan ahlakını en alt düzeye indiren, ahlakî ve ruhî kusurların düzeltilmesi ümidini ise en alt düzeyin de altına düşüren bir alçaklıktır …

فماذا يساوي إنسان لا يساوي الإنسان العظيم شيئًا لديه؟ … وأي معرفة بحق من الحقوق يناط بها الرجاء إذا كان حق العظمة بين الناس غير معروف؟ … وإذا ضاع العظيم بين أناس، فكيف لا يضيع بينهم الصغير؟ …

Büyük insanın kendi nezdinde hiçbir değeri olmadığı bir insanın ne değeri olabilir? … İnsanlar arasında büyüklüğün hakkı bilinmiyorsa, hangi hak bilincine ümit bağlanabilir? … Bir topluluk arasında büyük zayi olursa, aralarında küçük nasıl zayi olmaz? …

•••

•••

لهذا كان تقدير محمد بالقياس الذي يفهمه المعاصرون ويتساوى في إقراره المسلمون وغير المسلمين، نافعًا في هذا الزمن الذي الْتَوَتْ فيه مقاييس التقدير …

Bu yüzden Muhammed'i çağdaşların anlayacağı, Müslümanlar ile Müslüman olmayanların kabul etmekte birleşeceği ölçüyle takdir etmek, takdir ölçülerinin çarpıldığı bu zamanda faydalıdır …

إنه لنافع لمن يقدِّرون محمدًا، وليس بنافع لمحمد أن يقدِّروه؛ لأنه في عظمته الخالدة لا يضار بإنكار، ولا ينال منه بغي الجهلاء، إلا كما نال منه بغي الكفار …

Bu, Muhammed'i takdir edenler için faydalıdır; yoksa onu takdir etmeleri Muhammed'e fayda verecek değildir. Çünkü o, ebedî büyüklüğü içinde inkârdan zarar görmez; cahillerin taşkınlığı da ondan, kâfirlerin taşkınlığının kopardığından fazlasını koparamaz …

وإنه لنافع للمسلم أن يقدر محمدًا بالشواهد والبينات التي يراها غير المسلم، فلا يسعه إلا أن يقدرها ويجري على مجراه فيها … لأن مسلمًا يقدر محمدًا على هذا النحو يحب محمدًا مرتين: مرة بحكم دينه الذي لا يشاركه فيه غيره، ومرة بحكم الشمائل الإنسانية التي يشترك فيها جميع الناس.

Müslüman olmayanın görüp de takdir etmekten ve o konuda aynı yolu tutmaktan başka çare bulamadığı deliller ve açık belgelerle Muhammed'i takdir etmek Müslüman için de faydalıdır … Çünkü Muhammed'i bu şekilde takdir eden bir Müslüman, Muhammed'i iki kez sever: Bir kez kendisinden başkasının ortak olmadığı dini hükmünce, bir kez de bütün insanların ortak olduğu insanî faziletler hükmünce.

وحسبنا من «عبقرية محمد» أن نقيم البرهان على أن محمدًا عظيم في كل ميزان: عظيم في ميزان الدين، وعظيم في ميزان العلم، وعظيم في ميزان الشعور، وعظيم عند من يختلفون في العقائد، ولا يسعهم أن يختلفوا في الطبائع الآدمية، إلا أن يَرِينَ العنتُ على الطبائع فتنحرف عن السواء وهي خاسرة بانحرافها، ولا خسارة على السواء.

“Muhammed'in Dehası”nda Muhammed'in her terazide büyük olduğuna delil getirmemiz bize yeter: Din terazisinde büyük, ilim terazisinde büyük, duygu terazisinde büyük; inançlarda ayrılığa düşen ama insan fıtratlarında ayrılığa düşmeleri mümkün olmayan — meğerki inat ve zorbalık fıtratları kaplasın da doğruluktan sapsınlar; ki bu sapmayla kaybeden kendileridir, doğruluğun ise hiçbir kaybı yoktur — kimseler nezdinde de büyüktür.

•••

•••

إن عمل محمد لكافٍ جد الكفاية لتخويله المكان الأسنى من التعظيم والإعجاب والثناء …

Muhammed'in yaptığı iş, ona tazim, hayranlık ve övgünün en yüce makamını bahşetmeye fazlasıyla yeterlidir …

إنه نقل قومه من الإيمان بالأصنام إلى الإيمان بالله، ولم تكن أصنامًا كأصنام يونان، يحسب للمعجب بها ذوق الجمال إن فاته أن يحسب له هدى الضمير … ولكنها أصنام شائهات كتعاويذ السحر التي تفسد الأذواق وتفسد العقول … فنقلهم محمد من عبادة هذه الدمامة إلى عبادة الحق الأعلى … عبادة خالق الكون الذي لا خالق سواه، ونقل العالم كله من ركود إلى حركة، ومن فوضى إلى نظام، ومن مهانة حيوانية إلى كرامة إنسانية، ولم ينقله هذه النقلة قبله ولا بعده أحد من أصحاب الدعوات …

O, kavmini putlara imandan Allah'a imana taşımıştır. Üstelik bunlar Yunan putları gibi, onlara hayranlık duyan kimseye vicdan hidayeti nasip olmasa bile güzellik zevki atfedilebilecek putlar değildi … Bilakis zevkleri ve akılları bozan büyü muskaları gibi çirkin putlardı … Muhammed onları bu çirkinliğe tapınmaktan Yüce Hak'ka tapınmaya … kâinatın kendisinden başka yaratıcı bulunmayan yaratıcısına kulluğa taşıdı. Bütün dünyayı da durgunluktan harekete, kargaşadan düzene, hayvanî zilletten insanî onura taşıdı; ondan önce de ondan sonra da davet sahiplerinden hiç kimse dünyayı böyle bir geçişle taşımamıştır …

•••

•••

إن عمله هذا لكافٍ لتخويله المكان الأسنى بين صفوف الأخيار الخالدين، فما من أحد يضن على صاحب هذا العمل بالتوقير على اسم إنسان.

Onun bu eseri, ebedî iyilerin safları arasında kendisine en yüce makamı bahşetmeye yeterlidir; insan adına hiç kimse bu eserin sahibinden saygıyı esirgeyemez.

إلا أننا نمضي خطوة وراء هذا، حين نقول إن التعظيم حق «لعبقرية محمد» ولو لم تقترن بعمل محمد …

Ancak biz bunun bir adım ötesine geçiyor ve Muhammed'in eseriyle birleşmemiş olsaydı bile tazimin “Muhammed'in dehasının” hakkı olduğunu söylüyoruz …

لأن العبقرية قيمة في النفس قبل أن تُبرزها الأعمال، ويكتب لها التوفيق، وهي وحدها قيمة يُغالى بها التقويم …

Çünkü deha, ameller onu görünür kılmadan ve kendisine muvaffakiyet yazılmadan önce ruhta var olan bir değerdir; tek başına bile kendisine en yüksek pahanın biçileceği bir değerdir …

فإذا رجح بمحمد ميزان العبقرية، وميزان العمل، وميزان العقيدة؛ فهو نبي عظيم وبطل عظيم وإنسان عظيم.

Hal böyleyken Muhammed ile deha terazisi, amel terazisi ve inanç terazisi ağır bastığına göre; o büyük bir peygamber, büyük bir kahraman ve büyük bir insandır.

وحسبنا من كتابنا هذا أن يكون بَنَانًا تومِئ إلى تلك العظمة في آفاقها، فإن البَنانَ لأقدر على الإشارة من الباع على الإحاطة، وأفضل من عجز المحيط طاقة المشير …

Bu kitabımızın, kendi ufukları içindeki o büyüklüğe işaret eden bir parmak olması bize yeter. Zira parmak işaret etmeye, kolun kuşatmaya gücünün yettiğinden daha muktedir; işaret edenin takati de kuşatmaya kalkışanın aczinden daha üstündür …

عباس محمود العقاد

Abbas Mahmûd el-Akkâd