باب المراسلة
Mektuplaşma Bâbı
ثم يتلو ذلك إذا امتزجا المراسلةُ بالكتب، وللكتب آيات. ولقد رأيتُ أهل هذا الشأن يُبادرون لقطع الكُتبِ، وبحلها في الماء، وبمحو أثرها، فرُبَّ فضيحة كانت بسببِ كتاب. وفي ذلك أقول:
İki sevgili kaynaştığında, bunun ardından mektuplar vasıtasıyla haberleşme gelir ki, mektupların da kendine has alâmetleri vardır. Ben bu işin ehli olan kimselerin mektupları hemen yırtmaya, suda eritmeye ve izini tamamen silmeye koştuklarını gördüm; zira nice rezaletler bir mektup yüzünden meydana gelmiştir. Bu hususta şöyle derim;
عَزِيزٌ عَلَيَّ اليَوْمَ قَطْعُ كِتَابِكُم ولَكِنَّهُ لَمْ يُلْفَ لِلْوُدِّ قَاطِعُ
Bugün mektubunuzu yırtmak bana pek ağır geliyor, Fakat sevgiyi kesip atacak hiçbir şey bulunmadı.
فَآثَرْتُ أَنْ يَبْقَى وِدَادٌ وَيَنْمَحِي مِدَاد فَإِنَّ الفَرْعَ لِلأَصْلِ تَابِعُ
Ben de sevginin baki kalmasını ve silinmesini tercih ettim, Mürekkebin; çünkü dal, köke tabidir.
فَكَمْ مِنْ كِتَابٍ فِيهِ مِيتَةُ رَبِّه وَلَمْ يَدْرِهِ إِذْ نَمَّقَتْهُ الأَصَابِعُ
Nice mektup vardır ki, içinde sahibinin ölümü gizlidir, Parmaklar onu özenle yazarken kendisi bunun farkında bile değildir.
وينبغي أن يكون شكل الكتاب ألطفَ الأشكال، وجنسُه أملحَ الأجناس. ولعمري إن الكتاب لَلِسان في بعض الأحايين، إما لحصرٍ في الإنسان وإما لحياء وإما لهيبة. نعم، حتى إنَّ لوصول الكتاب إلى المحبوب وعِلْم المُحب أنه قد وقع بيده ورآه للذةً يجدها المحب عجيبةً تقوم مقام الرؤية، وإن لرد الجواب والنظر إليه سرورًا يَعدِل اللقاء، ولهذا ما ترى العاشق يَضع الكتاب على عينيه وقلبه ويُعانقه. ولعهدي ببعض أهل المحبة، ممن كان يَدري ما يقول ويُحسن الوصف ويُعبِّر عما في ضميره بلسانه عبارة جيدةً، ويُجيد النظر، ويدقق في الحقائق، لا يَدع المُراسلة وهو مُمكن الوصل قريبُ الدار أتيُّ المَزار، ويَحكي أنها وجوه اللذة. ولقد أُخبرت عن بعض السُّقَّاط الوُضعاء أنه كان يضع كتاب محبوبه على إحليله، وأن هذا النوع من الاغتلام قَبيح، وضَرب من الشَّبق فاحش.
Mektubun biçimi biçimlerin en zarifi, cinsi de cinslerin en güzeli olmalıdır. Ömrüme mekremet olsun ki, mektup bazı vakitlerde —insandaki tutukluktan ya utangaçlıktan ya da heybetten dolayı— gerçekten bir dildir. Evet, hatta mektubun sevgiliye ulaşmasında ve sevenin, mektubun onun eline geçtiğini ve onu gördüğünü bilmesinde bile, sevenin duyduğu ve bizzat görmenin yerini tutan şaşılacak bir lezzet vardır. Cevabın gelmesinde ve ona bakmakta ise kavuşmaya denk bir sevinç bulunur. İşte bu yüzdendir ki, âşığın mektubu gözlerine ve kalbine sürdüğünü, onu kucakladığını görürsün. Ben sevgi ehlinden, ne söylediğini bilen, güzel tavsiflerde bulunan, gönlündekini diliyle gayet güzel ifade eden, sağlam görüşlü ve hakikatleri inceden inceye tetkik eden birini bilirim ki; kavuşma imkânı bulunduğu, evi yakın olduğu ve ziyareti kolay olduğu halde mektuplaşmayı asla bırakmaz ve bunun lezzetin farklı yönleri olduğunu söylerdi. Bana aşağılık ve bayağı kimselerden biri hakkında haber verildiğine göre, o kişi sevgilisinin mektubunu tenasül uzvunun üzerine koyarmış; doğrusu bu tür bir azgınlık pek çirkindir ve iğrenç bir şehvet düşkünlüğüdür.
وأما سَقيُ الحِبْرِ بالدَّمع فأعرف مَن كان يفعل ذلك ويُقارضه محبوبه، يسقي الحبر بالرِّيق. وفي ذلك أقول:
Mürekkebi gözyaşıyla sulamaya gelince, ben bunu yapan ve sevgilisinin de kendisine karşılık vererek mürekkebi tükürüğüyle ıslattığı birini tanıyorum. Bu hususta şöyle derim;
جَوَابٌ أَتَانِي عَنْ كِتَابٍ بَعَثْتُهُ فَسَكَّنَ مُهْتَاجًا وَهَيَّجَ سَاكِنَا
Gönderdiğim bir mektuba karşılık bana bir cevap geldi, Coşmuş olanı yatıştırdı, sakin olanı ise coşturdu.
سَقِيتُ بِدَمْعِ العَيْنِ لَمَّا كَتَبْتُهُ فِعَالَ مُحِبٍّ لَيْسَ فِي الوُدِّ خَائِنَا
Onu yazdığım zaman gözümün yaşıyla sulamıştım, Sevgide hainlik etmeyen bir âşığın yaptığı gibi.
فَمَا زَالَ مَاءُ العَيْنِ يَمْحُو سُطُورَهُ فَيَا مَاءَ عَيْنِي قَدْ مَحَوْتَ المَحَاسِنَا
Gözümün yaşı onun satırlarını silip durdu, Ey gözümün yaşı, bütün güzellikleri silip yok ettin!
غَدَا بِدُمُوعِي أَوَّلُ الحَظِّ بَيْنَنَا وَأَضْحَى بِدَمْعِي آخِرُ الحَظِّ بَائِنًا
Gözyaşlarımla aramızdaki nasibin ilki ortaya çıktı, Ve yine gözyaşımla nasibin sonu ayrılıp gitti.
خبر
Haber
ولقد رأيتُ كتابَ المُحب إلى محبوبه، وقد قَطع في يده بسكين له فسال الدم، واستمد منه وكتب به الكتاب أجمعَ، ولقد رأيت الكتاب بعد جُفوفه فما شككت أنه بصبغ اللكِّ.
Ben bir âşığın sevgilisine gönderdiği bir mektup gördüm; âşık elini bıçağıyla kesmiş, akan kandan mürekkep gibi istifade ederek mektubun tamamını onunla yazmıştı. Kuruduktan sonra o mektubu gördüm de, lek boyasıyla yazıldığından hiç şüphe etmedim.