باب السفير
Elçi Bâbı
ويقع في الحب بعد هذا، بعد حُلول الثقة وتمام الاستئناس، إدخال السفير، ويجب تخيُّره وارتياده واستجادته واستفراهه؛ فهو دليل عقل المرء، وبيده حياته وموته، وستره وفضيحته، بعد الله تعالى، فينبغي أن يكون الرسول ذا هيئة، حاذقًا يكتفي بالإشارة، ويُقرطس عن الغائب، ويُحسن من ذات نفسه ويَضع من عَقله ما أغفله باعثُه، ويؤدي إلى الذي أرسله كل ما يشاهد على وجهه كأنما كان للأسرار حافظًا، وللعهد وفيًّا، قنوعًا ناصحًا. ومن تعدَّى هذه الصفات كان ضرره على باعثه بمقدار ما نقَصه منها. وفي ذلك أقول شعرًا، منه:
Sevgide bundan sonra, güvenin yerleşmesi ve ülfetin tamamlanmasının ardından araya elçi koyma aşaması gelir. Elçiyi özenle seçmek, araştırıp denemek, en iyisini ve en maharetlisini bulmak gerekir; zira o, kişinin aklının delilidir ve Allah Teâlâ'dan sonra âşığın hayatı ve ölümü, gizli kalması ve rezil olması onun elindedir. Bu sebeple elçi; düzgün görünüşlü, işaretle yetinecek kadar zeki, uzaktaki hedefi tam on ikiden vuran, kendiliğinden güzel tedbirler alan, kendisini gönderenin gaflet ettiği hususları kendi aklıyla tamamlayan ve gördüğü her şeyi olduğu gibi gönderene eksiksiz aktaran biri olmalıdır; ayrıca sırları saklayan, ahde vefa gösteren, kanaatkâr ve hayırhah bir kimse bulunmalıdır. Bu sıfatların dışına çıkan elçinin kendisini gönderene vereceği zarar, bu vasıflardan ne kadar eksik taşıdığı ölçüsünde olur. Bu hususta söylediğim bir şiirden bazı beyitler şöyledir;
رَسُولُكَ سَيْفٌ فِي يَمِينِكَ فَاسْتَجِدْ حُسَامًا وَلَا تَضْرِبْ بِهِ قَبْلَ صَقْلِهِ
Elçin sağ elindeki bir kılıçtır; öyleyse iyisini seç, Keskin bir kılıcın, ve onu cilalayıp parlatmadan önce vurma.
فَمَنْ يَكُ ذَا سَيْفٍ كَهَامٍ فَضُرُّه يَعُودُ عَلَى المَعْنيِّ مِنْهُ بِجَهْلِهِ
Kim kör bir kılıç kuşanacak olursa, onun zararı, Kendi cehaleti yüzünden, onu kullanan kimseye döner.
وأكثر ما يستعمل المُحبُّون في إرسالهم إلى من يُحبونه إما خاملًا لا يُؤبه له، ولا يُهتدَى للتحفظ منه لصباه أو لهيئة رثة أو بدادة في طلعته.
Sevenlerin, sevdikleri kimselere gönderirken en çok kullandıkları elçiler; ya yaşının küçüklüğü, üstünün başının pejmürdeliği yahut görünüşündeki bönlük sebebiyle kimsenin dikkatini çekmeyen ve kendisinden sakınmak kimsenin aklına gelmeyen silik kimselerdir.
وإما جليلًا لا تلحقه الظِّنن لنُسك يُظهره، أو لسنٍّ عالية قد بلغها. وما أكثر هذا في النساء، ولا سيما ذوات العكاكيز والتَّسابيح والثَّوبين الأحمرين. وإني لأذكر بقُرطبةَ التحذيرَ للنساء المُحدَثات من هذه الصفات حيثما رأيتها.
Ya da dışarıya gösterdiği dindarlık yahut ulaştığı ileri yaş sebebiyle hakkında hiçbir şüphe duyulmayan saygın görünümlü kimselerdir. Kadınlar arasında bu gibileri ne kadar da çoktur; bilhassa baston, tespih ve iki kırmızı elbise taşıyanlar! Ben Kurtuba'da, nerede görülürse görülsün genç kadınların bu sıfatları taşıyan kimselerden sakındırıldığını çok iyi hatırlıyorum.
أو ذوات صناعة يقرَّب بها من الأشخاص؛ فمن النساء كالطبيبة والحجَّامة والسراقة والدلالة والماشطة والنائحة والمغنية والكاهنة والمُعلمة والمُستخفة والصناع في المغزل والنسيج وما أشبه ذلك.
Yahut insanlara yaklaşmayı sağlayan bir meslek sahibi olanlardır; kadınlardan tabibe, hacamatçı, çerçi, bohçacı, kuaför, ağıtçı, şarkıcı, kâhine, muallime, ayak işlerine bakan hizmetçi, iğ ve dokuma tezgâhında çalışan zanaatkâr kadınlar ve bunlara benzeyenler gibi.
أو ذا قرابة من المرسَل إليه لا يشح بها عليه. فكم مَنيع سهُل بهذه الأوصاف، وعسير يَسُرَ، وبعيد قَرُب. وجَمُوح أنس! وكم داهية دهت الحُجب المصونة، والأستار الكثيفة، والمقاصير المحروسة، والسدد المضبوطة لأرباب هذه النعوت! ولولا أن أنبه عليها لذكرتها، ولكن لقطع النظر فيها، وقلة الثقة بكل واحد، والسعيدُ من وُعظ بغيره، وبالضد تتميز الأشياء. أسبل الله علينا وعلى جميع المسلمين ستره، ولا أزالَ عن الجميع ظل العافية.
Ya da kendisine elçi gönderilen kimsenin, görüşmesini esirgemeyeceği bir akrabasıdır. Bu vasıflar sayesinde nice erişilmez olanlar kolaylaşmış, nice zorluklar rahatlamış, nice uzaklar yakınlaşmış ve nice serkeşler ülfet etmiştir! Ve bu sıfatları taşıyan kimseler yüzünden, korunan perdelerin, kalın örtülerin, sıkıca beklenen köşklerin ve sağlamca kapatılmış kapıların başına nice büyük felaketler gelmiştir! Şayet bunlara dikkat çekip yol göstermiş olmaktan çekinmeseydim, onları tek tek zikrederdim; fakat bunlardan uzak durulması ve hiç kimseye kolayca güvenilmemesi için bundan vazgeçiyorum. Bahtiyar kimse, başkasından ibret alandır ve eşya zıddıyla bilinir. Allah, bizim ve bütün Müslümanların üzerine setrini indirsin ve afiyet gölgesini hiçbirimizin üzerinden eksik etmesin.
خبر
Haber
وإني لأعرف من كانت الرسول بينهما حمامةً مؤدَّبة، ويُعقد الكتاب في جناحِها. وفي ذلك أقول قطعةً، منها:
Ben, aralarındaki elçinin eğitilmiş bir güvercin olduğu ve mektubun onun kanadına bağlandığı iki sevgili biliyorum. Bu hususta söylediğim bir kıtadan iki beyit şöyledir;
تَخَيَّرَهَا نوحٌ فَمَا خَابَ ظَنُّه لَدَيْهَا وَجَاءَتْ نَحْوَهُ بِالبَشَائِرِ
Nûh onu seçmişti de zannı boşa çıkmamıştı, Onda, ve kendisine müjdelerle dönüp gelmişti.
سَأُودِعُها كُتْبي إِلَيْكَ فَهَاكهَا رَسَائِلَ تُهْدَى فِي قَوادِمِ طَائِرِ
Ben de sana olan mektuplarımı ona emanet edeceğim, işte al onları, Bir kuşun teleklerinde hediye edilen risâleler olarak.