Binûn

Kınayıcı Bâbı

Kaynak: Güvercin Gerdanlığı — Tavku’l-Hamâme · İbn Hazm · Hindawi neşri · Türkçe çeviri

باب العاذل

Kınayıcı Bâbı

وللحب آفات، فأوَّلها العاذل. والعذَّال أقسام، فأصلهم صديقٌ قد أسقطتَ مئونةَ التحفظ بينك وبينه، فعَذْلُه أفضل من كثير المساعدات؟ وهي من الحظ والنهي، وفي ذلك زاجر للنفس عجيب، وتقوية لطيفة لها عرض، وعمل ودواء تشتد عليه الشهوة، ولا سيما إن كان رفيقًا في قوله، حسن التوصل إلى ما يورد من المعاني بلفظه، عالمًا بالأوقات التي يؤكِّد فيها النهي، وبالأحيان التي يزيد فيها الأمر، والساعات التي يكون فيها واقفًا بين هذين، على قدر ما يرى من تسهل العاشق وتوعُّره، وقَبوله وعصيانه.

Sevginin afetleri vardır; bunların ilki kınayıcıdır. Kınayıcılar kısımlara ayrılır. Bunların aslı, aranızdaki resmiyet ve çekinme külfetini kaldırdığın dosttur; onun kınaması birçok yardımdan daha üstündür. Bu kınama teşvik ve nehiyden ibarettir ki bunda nefsi dizginleyen şaşılacak bir etki, ona sunulan latif bir takviye ve şehvetin kendisiyle daha da şiddetlendiği bir iş ve deva vardır. Hele bir de sözünde yumuşak davranan, dile getirdiği manalara lafzıyla güzelce ulaşabilen, âşığın yumuşaklığını ve hırçınlığını, kabulünü ve isyanını gördüğü ölçüde nehyi pekiştireceği vakitleri, emri artıracağı zamanları ve bu ikisi arasında duracağı saatleri bilen biriyse.

ثم عاذل زاجر لا يُفيق أبدًا من الملامة، وذلك خطب شديد وعبء ثقيل. وَوقع لي مثلُ هذا، وإن لم يكن من جنس الكتاب ولكنه يُشبهه، وذلك أن أبا السريِّ عمار بن زياد صديقَنا أكثرَ من عذلي على نحو نحوتُه، وأعان عليَّ بعض من لامني في ذلك الوجه أيضًا، وكنت أظن أنه سيكون معي، مُخطئًا كنتُ أو مصيبًا؛ لوَكيد صداقتي وصحيح أُخوَّتي به.

Sonra bir de azarlayıp duran, kınamaktan asla vazgeçmeyen bir kınayıcı vardır ki bu, çetin bir iş ve ağır bir yüktür. Kitabın konusuyla aynı cinsten olmasa da buna benzer bir durum benim de başıma geldi: Dostumuz Ebü's-Serî Ammâr b. Ziyâd, tuttuğum bir yoldan ötürü beni çokça kınadı ve o hususta beni ayıplayan bazı kimselere de bana karşı arka çıktı. Oysa ben, ona olan dostluğumun sağlamlığı ve kardeşliğimin sahihliği sebebiyle, hatalı da olsam isabet de etsem benim yanımda yer alacağını sanıyordum.

ولقد رأيت مَن اشتدَّ وَجْده وعَظُم كلفه حتى كان العَذْل أحبَّ شيء إليه، ليُري العاذلَ عصيانَه ويستلذَّ مخالفته، ويحصِّل مقاومته للأئمة وغلبته إياه؛ كالملك الهازم لعدوه، والمجادل الماهر الغالب لخصمه، ويُسَر بما يقع منه في ذلك، وربما كان هو المستجلب لعذل العاذل بأشياء يوردها توجب ابتداء العذل. وفي ذلك أقول أبياتًا، منها:

Vecdi şiddetlenip düşkünlüğü büyüdüğü için, kınayıcıya isyanını göstermek, ona muhalefet etmekten lezzet almak, kınayanlara karşı direnişini ortaya koyup ona galip gelmek amacıyla kınanmanın kendisine en sevimli şey haline geldiği kimseler gördüm. Tıpkı düşmanını bozguna uğratan bir hükümdar ve hasmını alt eden mahir bir cedelci gibi, bu hususta kendisinden sadır olan şeylerle sevinir; hatta bazen kınamanın başlamasını gerektirecek şeyler ortaya atarak kınayıcının kınamasını bizzat kendisi davet eder. Bu hususta söylediğim beyitlerden bazıları şunlardır focus on poem in next blocks.

أَحَبُّ شَيْءٍ إِلَيَّ اللَّوْمُ وَالعَذل كَيْ أَسْمَعَ اسْمَ الَّذِي ذِكْرَاهُ لِي أَمَلُ

Bana en sevimli gelen şey ayıplanmak ve kınanmaktır, Anılması benim için bir emel olan o sevgilinin adını duyayım diye.

كَأَنَّنِي شَارِبٌ بِالعذلِ صَافِيَةً وَبِاسْمِ مَوْلَايَ بَعْدَ الشُّرْبِ أَنْتَقِلُ

Sanki ben kınanmakla saf bir şarap içiyorum da, İçtikten sonra efendimin adıyla meze alıyorum.