Binûn

İhanet Bâbı

Kaynak: Güvercin Gerdanlığı — Tavku’l-Hamâme · İbn Hazm · Hindawi neşri · Türkçe çeviri

باب الغدر

İhanet Bâbı

وكما أنَّ الوفاء من سريِّ النعوت ونَبيل الصفات، فكذلك الغدر من ذَميمها ومكروهها، وإنما يُسمى غدرًا من البادي. وأما المُقارض بالغدر على مثله، وإن استوى معه في حقيقة الفعل، فليس بغدرٍ ولا هو مَعيبًا بذلك، والله عز وجل يقول: {وَجَزَاءُ سَيِّئَةٍ سَيِّئَةٌ مِّثْلُهَا}. وقد علمنا أنَّ الثانية ليست بسيِّئة، ولكن لما جانست الأولى في الشبه أُوقع عليها مثل اسمها. وسيأتي هذا مفسَّرًا في باب السلو إن شاء الله. ولكثرة وجود الغدر في المحبوب استُغرب الوفاء منه، فصار قليله الواقع منهم يقاوم الكثيرَ الموجود في سواهم. وفي ذلك أقول:

Vefa nasıl yüce vasıflardan ve soylu sıfatlardansa, ihanet de yerilen ve çirkin görülen sıfatlardandır. Ancak ihanet, yalnız onu ilk başlatan kimse için ihanet diye adlandırılır. İhanete misliyle karşılık veren kimsenin yaptığı ise, fiilin hakikatinde onunla eşit olsa bile ihanet değildir ve kişi bundan dolayı ayıplanmaz. Nitekim Allah azze ve celle şöyle buyurur: {وَجَزَاءُ سَيِّئَةٍ سَيِّئَةٌ مِّثْلُهَا} “Kötülüğün cezası, yine onun gibi bir kötülüktür”. Biz biliyoruz ki ikincisi kötülük değildir; fakat görünüşte birincisine benzediği için ona da aynı isim verilmiştir. Bu husus, inşallah Teselli Bulma Bâbı'nda açıklanacaktır. Sevilende ihanet çokça bulunduğundan, ondan gelen vefa tuhaf ve nadir karşılanır olmuştur; öyle ki onlardan sadır olan azıcık vefa, başkalarında bulunan çok vefaya denk hale gelmiştir. Bu hususta şöyle derim :

قَلِيلُ وَفَاءِ مَنْ يُهْوَى يَجِلُّ وَعُظْمُ وَفَاءِ مَنْ يَهْوَى يَقِلُّ

Sevilenin azıcık vefası gözde büyür, Sevenin büyük vefası ise küçük görünür.

فَنَادِرَةُ الجَبَانِ أَجَلُّ مِمَّا يَجِيءُ بِهِ الشُّجَاعُ المُسْتَقِلُّ

Nitekim korkaktan nadir sadır olan bir yiğitlik, daha yücedir Tek başına atılan cesurun ortaya koyduğu kahramanlıktan.

ومن قبيح الغدر أن يكون للمحب سفير إلى محبوبه يستريح إليه بأسراره، فيسعى حتى يقلبه إلى نفسه ويستأثر به دونه. وفيه أقول:

İhanetin en çirkin türlerinden biri de şudur: Sevenin, sırlarını açarak içini döktüğü ve sevgilisine gönderdiği bir elçisi bulunur; ancak bu elçi, sevgiliyi kendi tarafına çevirinceye ve seveni devre dışı bırakıp onu tek başına kendine mal edinceye kadar uğraşır. Bu hususta şöyle derim :

أَقَمْتُ سَفِيرًا قَاصِدًا فِي مَطَالِبِي وَثِقْتُ بِهِ جَهْلًا فَضَرَّبَ بَيْنَنَا

İsteklerimi iletsin diye kendime bir elçi tayin ettim, Cahillik edip ona güvendim; o ise aramızı bozdu.

وَحَلَّ عُرَى وُدِّي وَأَثْبَتَ وُدَّهُ وَأَبْعَدَ عَنِّي كُلَّ مَا كَانَ مُمْكِنَا

Benim sevgimin bağlarını çözdü, kendi sevgisini sağlamlaştırdı; Ve mümkün olan her şeyi benden uzaklaştırdı.

فَصِرْتُ شَهِيدًا بَعْدَمَا كُنْتُ مُشْهِدًا وَأَصْبَحْتُ ضَيْفًا بَعْدَمَا كَانَ ضَيْفَنَا

Önceden şahit tutan ben iken, şimdi sadece seyreden bir şahit oldum; Ve önceden o bizim misafirimiz iken, şimdi ben misafir oldum.

خبر

Bir Haber

ولقد حدَّثني القاضي يونس بن عبد الله قال: أذكر في الصِّبَا جاريةً في بعض السدد يَهواها فتًى من أهل الأدب من أبناء الملوك وتَهواه ويَتراسلان، وكان السفير بينهما والرسول بكتبهما فتًى من أترابه كان يصل إليها، فلما عُرضت الجارية للبيع أراد الذي كان يُحبها ابتياعها، فبدر الذي كان رسولًا فاشتراها، فدخل عليها يومًا فوجدها قد فتحت دُرجًا لها تطلب فيه بعض حوائجها، فأتى إليها وجعل يُفتِّش الدرج، فخرج إليه كتاب من ذلك الفتى الذي كان يَهواها مُضمَّخًا بالغالية مَصونًا مُكرمًا، فغضب وقال: من أين هذا يا فاسقة؟ قالت: أنت سُقتَه إليَّ. فقال: لعله مُحدَث بعد ذاك الحين. فقالت: ما هو إلا من قديم تلك التي تعرف. قال: فكأنما ألقمتْه حجرًا، فسُقِط في يديه وسكت.

Kadı Yûnus b. Abdullah bana şunu anlattı; dedi ki: “Gençliğimde bazı kapılarda bulunan bir cariye hatırlıyorum; hükümdar çocuklarından edip bir genç onu seviyordu, cariye de onu seviyor ve birbirleriyle mektuplaşıyorlardı. Aralarındaki elçi ve mektuplarını taşıyan haberci, gencin yaşıtlarından olup cariyenin yanına girip çıkabilen bir delikanlıydı. Cariye satışa çıkarılınca, onu seven genç kendisini satın almak istedi; fakat elçilik yapan delikanlı elini çabuk tutup cariyeyi satın aldı. Bir gün cariyenin yanına girdiğinde, onun bazı eşyalarını aramak için çekmecesini açmış olduğunu gördü. Yanına gelip çekmeceyi karıştırmaya başladı; derken oradan, cariyeyi seven o gencin gönderdiği, gâliye (misk ve amber karışımı güzel koku) sürülmüş, özenle korunmuş ve el üstünde tutulmuş bir mektup çıktı. Efendisi öfkelenerek: ‘Bu nereden çıktı ey fâsıka!’ dedi. Cariye: ‘Onu bana sen getirmiştin’ diye cevap verdi. Efendisi: ‘Belki de o zamandan sonra yeni yazılmıştır’ dedi. Cariye: ‘Hayır, o senin de bildiğin eski mektuplardan biridir’ dedi.” [Kadı Yûnus] dedi ki: “Cariye sanki onun ağzına bir taş tıkamış gibi oldu; delikanlı ne yapacağını şaşırıp utanç ve pişmanlık içinde sustu.”