باب من أحب في النوم
Rüyada Seven Kimsenin Bâbı
ولا بُد لكل حُب من سبب يكون له أصلًا، وأنا مبتدئ بأبعد ما يمكن أن يكون من أسبابه ليجري الكلامُ على نسق، أو أن يُبتدأ أبدًا بالسهل والأهون؛ فمن أسبابه شيء لولا أني شاهدته لم أذكره لغرابته.
Her sevginin kendisine temel teşkil eden bir sebebi olması kaçınılmazdır. Ben, sözün belli bir düzen içinde akması ya da her zaman en kolay ve en basit olandan başlanması kabilinden, sevginin sebepleri arasında akla en uzak ihtimalle başlayacağım: Nitekim onun sebepleri arasında öyle bir şey vardır ki, bizzat şahit olmasaydım tuhaflığından ötürü onu hiç zikretmezdim.
خبر
Haber
وذلك أني دخلتُ يومًا على أبي السريِّ عمَّار بن زياد صاحبنا مولى المؤيد فوجدته مفكرًا مهتمًّا، فسألته عمَّا به، فتمنَّع ساعةً ثم قال: لي أُعجوبة ما سُمِعتْ قط. قلت: وما ذاك؟ قال: رأيت في نَومي الليلةَ جاريةً، فاستيقظتُ وقد ذهَب قلبي فيها وهِمْت بها، وإني لفي أصعب حال من حبها. ولقد بقي أيامًا كثيرةً تزيد على الشهر مغمومًا لا يهنئه شيء وَجْدًا، إلى أن عذلتُه وقلتُ له: من الخطأ العظيم أن تشغل نفسك بغير حقيقة، وتُعلِّق وهمك بمعدوم لا يوجد، هل تعلم مَن هي؟ قال: لا والله. قلت: إنك لقَيْل الرأي مُصاب البصيرة إذ تحب مَن لم تره قط ولا خُلِق ولا هو في الدنيا، ولو عشقتَ صورةً من صور الحمام لكنت عندي أعذر. فما زِلتُ به حتى سلا وما كاد.
Şöyle ki: Bir gün dostumuz, el-Müeyyed'in mevlâsı Ebü's-Serî Ammâr b. Ziyâd'ın yanına girdim; onu düşünceli ve kederli bir halde buldum. Kendisine neyi olduğunu sordum; bir süre söylemekten kaçındıktan sonra: “Başıma şimdiye dek hiç duyulmamış tuhaf bir iş geldi” dedi. “Nedir o?” diye sordum. Dedi ki: “Bu gece rüyamda bir cariye gördüm; uyandığımda gönlüm ona gitmişti ve ona tutulmuştum. Şimdi onun sevgisinden dolayı en zor durumdayım.” Gerçekten de aşkının şiddetinden hiçbir şeyden tat alamaz halde, bir ayı aşkın uzun günler boyunca kederli kaldı. Nihayet onu kınadım ve kendisine şöyle dedim: “Kendini hakikati olmayan bir şeyle meşgul etmen ve kuruntunu mevcut olmayan bir yokluğa bağlaman büyük bir hatadır. Onun kim olduğunu biliyor musun?” Dedi ki: “Hayır, vallahi bilmiyorum.” Dedim ki: “Hiç görmediğin, yaratılmamış ve dünyada bulunmayan birini sevdiğine göre sen gerçekten görüşü zayıf, basireti bağlanmış birisin. Eğer hamam resimlerinden bir resme âşık olsaydın, benim nezdimde daha mazur sayılırdın.” Neredeyse unutamayacak gibiydi ama teselli bulup unutuncaya kadar peşini bırakmadım.
وهذا عندي من حديث النفس وأضغاثها، وداخل في باب التمني وتخيل الفكر. وفي ذلك أقول شعرًا، منه:
Bana göre bu durum, nefsin kuruntularından ve karışık rüyalarından ibaret olup temenni ve fikrin tahayyülü bâbına girer. Bu hususta söylediğim bir şiirden şu beyitler vardır :
يَا لَيْتَ شِعْرِيَ مَنْ كَانَتْ وَكَيْفَ سَرَتْ أَطَلْعَةَ الشَّمْسِ كَانَتْ أَمْ هِيَ القَمَرُ؟
Keşke bilseydim kimdi o ve geceleyin nasıl süzülüp geldi? Güneşin doğuşu muydu o, yoksa dolunay mı?
أَظنَّهُ العَقْلُ أَبْدَاهُ تَدَبُّرُهُ أَوْ صُورَةُ الرُّوحِ أَبْدَتْهَا لِيَ الفِكَرُ
Acaba aklın kendi tefekkürüyle ortaya çıkardığı bir zan mıydı, Yoksa düşüncelerin bana gösterdiği ruhun bir sureti mi?
أَوْ صُورَة مثلت في النَّفْسِ مِنْ أَمَلِي فَقَدْ تَخَيَّلَ فِي إِدْرَاكِهَا البَصَرُ
Ya da emelimden ötürü nefiste şekillenmiş bir suret miydi ki, Göz onu idrak ettiğini tahayyül etti?
أَوْ لَمْ يَكُنْ كُل هَذَا فَهْي حَادِثَةٌ أَتَى بِهَا سَبَبًا فِي حَتْفِيَ القَدَرُ
Yahut bütün bunlar değildi de, o bir hadise miydi, Kaderin helâkime sebep olarak getirdiği?