11522. Metin
{إِذَا زُلْزِلَتْ الْأَرْض} حُرِّكَتْ لِقِيَامِ السَّاعَة {زِلْزَالهَا} تَحْرِيكهَا الشَّدِيد الْمُنَاسِب لِعَظَمَتِهَا
{إِذَا زُلْزِلَتْ الْأَرْض} “Yer sarsıldığı zaman” kıyametin kopması için hareket ettirildiği [zaman], {زِلْزَالهَا} “kendine has şiddetli sarsıntısıyla” büyüklüğüne yakışır şiddetli sarsıntısıyla [sarsıldığı zaman].
11523. Metin
{وَأَخْرَجَتْ الْأَرْض أَثْقَالهَا} كُنُوزهَا وَمَوْتَاهَا فَأَلْقَتْهَا عَلَى ظهرها
{وَأَخْرَجَتْ الْأَرْض أَثْقَالهَا} “Ve yer ağırlıklarını dışarı çıkardığı [zaman]” hazinelerini ve ölülerini sırtının üzerine atıp [çıkardığında],
11524. Metin
{وَقَالَ الْإِنْسَان} الْكَافِر بِالْبَعْثِ {مَا لَهَا} إِنْكَارًا لتلك الحالة
{وَقَالَ الْإِنْسَان} “Ve insan dediği [zaman]” yeniden dirilişi inkâr eden kâfir, bu durumu yadırgayarak ve inkâr ederek {مَا لَهَا} “Buna ne oluyor?” [dediği zaman].
11525. Metin
{يَوْمئِذٍ} بَدَل مِنْ إِذَا وَجَوَابهَا {تُحَدِّث أَخْبَارهَا} تُخْبِر بِمَا عُمِلَ عَلَيْهَا مِنْ خَيْر وَشَرّ
{يَوْمئِذٍ} “İşte o gün” [kelimesi], {إِذَا} [kelimesinden] bedeldir ve cevabı şudur: {تُحَدِّث أَخْبَارهَا} “[yer] haberlerini anlatır” üzerinde işlenen hayır ve şerri haber verir.
11526. Metin
{بِأَنَّ} بِسَبَبِ أَنَّ {رَبّك أَوْحَى لَهَا} أَيْ أَمَرَهَا بِذَلِكَ وَفِي الْحَدِيث تَشْهَد عَلَى كُلّ عَبْد أَوْ أَمَة بِكُلِّ مَا عَمِلَ عَلَى ظهرها
{بِأَنَّ} “Çünkü” şundan dolayıdır ki: {رَبّك أَوْحَى لَهَا} “Rabbin ona vahyetmiştir (emretmiştir).” Yani ona bunu emretmiştir. Hadiste [şöyle buyrulmuştur]: “O (yer), her bir erkek veya kadın kulun kendi sırtında işlediği her şeye şahitlik eder.”
11527. Metin
{يَوْمئِذٍ يَصْدُر النَّاس} يَنْصَرِفُونَ مِنْ مَوْقِف الْحِسَاب {أَشْتَاتًا} مُتَفَرِّقِينَ فَآخِذ ذَات الْيَمِين إِلَى الْجَنَّة وَآخِذ ذَات الشِّمَال إِلَى النَّار {لِيُرَوْا أَعْمَالهمْ} أَيْ جَزَاءَهَا مِنْ الْجَنَّة أَوْ النَّار
{يَوْمئِذٍ يَصْدُر النَّاس} “O gün insanlar çıkarlar” hesap yerinden ayrılırlar {أَشْتَاتًا} “bölük bölük” dağınık olarak; sağ tarafı tutup cennete gidenler ve sol tarafı tutup cehenneme gidenler şeklinde, {لِيُرَوْا أَعْمَالهمْ} “amelleri kendilerine gösterilsin diye.” Yani cennet veya cehennemden amellerinin karşılığı [kendilerine gösterilsin diye].
11528. Metin
{فَمَنْ يَعْمَل مِثْقَال ذَرَّة} زِنَة نَمْلَة صَغِيرَة {خَيْرًا يَرَهُ} يَرَ ثَوَابه
{فَمَنْ يَعْمَل مِثْقَال ذَرَّة} “Artık kim zerre ağırlığınca” küçük bir karınca ağırlığınca {خَيْرًا يَرَهُ} “bir hayır işlerse onu görür.” onun sevabını görür.
11529. Metin
{وَمَنْ يَعْمَل مِثْقَال ذَرَّة شَرًّا يَرَهُ} يَرَ جزاءه = ١٠٠ سورة العاديات
{وَمَنْ يَعْمَل مِثْقَال ذَرَّة شَرًّا يَرَهُ} “Ve kim zerre ağırlığınca bir şer işlerse onu görür.” onun cezasını görür. = 100 Âdiyât Suresi