Binûn

12. Hadis

Kaynak: Riyâzü's-Sâlihîn · İmam Nevevî · Riyâzü's-Sâlihîn (Fahl tahkiki) · Türkçe çeviri

12. Hadis

وعن أبي عبد الرحمان عبدِ الله بنِ عمرَ بن الخطابِ رضيَ اللهُ عنهما ، قَالَ : سمعتُ رسولَ الله صلى الله عليه وسلم ، يقول : (( انطَلَقَ ثَلاثَةُ نَفَرٍ مِمَّنْ كَانَ قَبْلَكُمْ حَتَّى آوَاهُمُ المَبيتُ إِلى غَارٍ فَدَخلُوهُ، فانْحَدرَتْ صَخْرَةٌ مِنَ الجَبَلِ فَسَدَّتْ عَلَيْهِمُ الغَارَ ، فَقالُوا : إِنَّهُ لاَ يُنْجِيكُمْ مِنْ هذِهِ الصَّخْرَةِ إِلاَّ أنْ تَدْعُوا اللهَ بصَالِحِ أعْمَالِكُمْ . قَالَ رجلٌ مِنْهُمْ : اللَّهُمَّ كَانَ لِي أَبَوانِ شَيْخَانِ كبيرانِ ، وكُنْتُ لا أغْبِقُ قَبْلَهُمَا أهْلاً ولاَ مالاً ، فَنَأَى بِي طَلَب الشَّجَرِ يَوْماً فلم أَرِحْ عَلَيْهمَا حَتَّى نَامَا ، فَحَلَبْتُ لَهُمَا غَبُوقَهُمَا فَوَجَدْتُهُما نَائِمَينِ ، فَكَرِهْتُ أنْ أُوقِظَهُمَا وَأَنْ أغْبِقَ قَبْلَهُمَا أهْلاً أو مالاً ، فَلَبَثْتُ - والْقَدَحُ عَلَى يَدِي - أنتَظِرُ اسْتِيقَاظَهُما حَتَّى بَرِقَ الفَجْرُ والصِّبْيَةُ يَتَضَاغَوْنَ عِنْدَ قَدَميَّ ، فاسْتَيْقَظَا فَشَرِبا غَبُوقَهُما . اللَّهُمَّ إنْ كُنْتُ فَعَلْتُ ذلِكَ ابِتِغَاء وَجْهِكَ فَفَرِّجْ عَنّا مَا نَحْنُ فِيهِ مِنْ هذِهِ الصَّخْرَةِ ، فانْفَرَجَتْ شَيْئاً لا يَسْتَطيعُونَ الخُروجَ مِنْهُ . قَالَ الآخر : اللَّهُمَّ إنَّهُ كانَتْ لِيَ ابْنَةُ عَمّ ، كَانَتْ أَحَبَّ النّاسِ إليَّ - وفي رواية : كُنْتُ أُحِبُّها كأَشَدِّ مَا يُحِبُّ الرِّجَالُ النساءَ - فأَرَدْتُهَا عَلَى نَفْسِهَا فامْتَنَعَتْ منِّي حَتَّى أَلَمَّتْ بها سَنَةٌ مِنَ السِّنِينَ فَجَاءتْنِي فَأَعْطَيْتُهَا عِشْرِينَ وَمئةَ دينَارٍ عَلَى أنْ تُخَلِّيَ بَيْني وَبَيْنَ نَفْسِهَا فَفعَلَتْ ، حَتَّى إِذَا قَدَرْتُ عَلَيْهَا - وفي رواية : فَلَمَّا قَعَدْتُ بَينَ رِجْلَيْهَا ، قالتْ : اتَّقِ اللهَ وَلاَ تَفُضَّ الخَاتَمَ إلاّ بِحَقِّهِ ، فَانصَرَفْتُ عَنْهَا وَهيَ أَحَبُّ النَّاسِ إليَّ وَتَرَكْتُ الذَّهَبَ الَّذِي أعْطَيتُها . اللَّهُمَّ إنْ كُنْتُ فَعَلْتُ ذلِكَ ابْتِغاءَ وَجْهِكَ فافْرُجْ عَنَّا مَا نَحْنُ فيهِ ، فانْفَرَجَتِ الصَّخْرَةُ ، غَيْرَ أَنَّهُمْ لا يَسْتَطِيعُونَ الخُرُوجَ مِنْهَا . وَقَالَ الثَّالِثُ : اللَّهُمَّ اسْتَأْجَرْتُ أُجَرَاءَ وأَعْطَيْتُهُمْ أجْرَهُمْ غيرَ رَجُل واحدٍ تَرَكَ الَّذِي لَهُ وَذَهبَ، فَثمَّرْتُ أجْرَهُ حَتَّى كَثُرَتْ مِنهُ الأمْوَالُ، فَجَاءنِي بَعدَ حِينٍ ، فَقالَ : يَا عبدَ اللهِ ، أَدِّ إِلَيَّ أجْرِي ، فَقُلْتُ : كُلُّ مَا تَرَى مِنْ أجْرِكَ : مِنَ الإبلِ وَالبَقَرِ والْغَنَمِ والرَّقيقِ ، فقالَ : يَا عبدَ اللهِ ، لاَ تَسْتَهْزِىءْ بي ! فَقُلْتُ : لاَ أسْتَهْزِئ بِكَ ، فَأَخَذَهُ كُلَّهُ فاسْتَاقَهُ فَلَمْ يتْرُكْ مِنهُ شَيئاً . الَّلهُمَّ إنْ كُنتُ فَعَلْتُ ذلِكَ ابِتِغَاءَ وَجْهِكَ فافْرُجْ عَنَّا مَا نَحنُ فِيهِ ، فانْفَرَجَتِ الصَّخْرَةُ فَخَرَجُوا يَمْشُونَ )) مُتَّفَقٌ عليهِ .

Ebû Abdurrahmân Abdullah b. Ömer b. el-Hattâb radıyallâhu anhümâ'dan rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'i şöyle derken işittim: “Sizden öncekilerden üç kişi yola çıktı; nihayet geceyi geçirmek üzere bir mağaraya sığındılar ve oraya girdiler. Derken dağdan bir kaya yuvarlandı ve mağarayı üzerlerine kapattı. Bunun üzerine birbirlerine dediler ki: ‘Salih amellerinizi vesile kılarak Allah'a dua etmeniz dışında sizi bu kayadan hiçbir şey kurtaramaz.’ İçlerinden biri şöyle dedi: ‘Allah'ım! Benim yaşlı, pîr-i fânî bir anne babam vardı. Onlardan önce ne aileme ne de köle ve hayvanlarıma akşam sütü içirirdim. Bir gün hayvanları otlatmak için ağaç aramak beni uzaklara götürdü, onlar uyuyana kadar yanlarına dönemedim. Onlar için akşam sütlerini sağdım, fakat kendilerini uyumuş buldum. Onları uyandırmayı da, onlardan önce aileme ya da köle ve hayvanlarıma akşam sütü içirmeyi de hoş görmedim. Çanak elimde olduğu halde, şafak sökene kadar uyanmalarını bekleyerek öylece kaldım; çocuklar ise ayaklarımın dibinde açlıktan ağlaşıyorlardı. Nihayet uyandılar ve akşam sütlerini içtiler. Allah'ım! Eğer bunu senin rızanı kazanmak için yapmışsam, bu kayadan dolayı içinde bulunduğumuz sıkıntıyı bizden gider.’ Bunun üzerine kaya biraz aralandı, ancak oradan çıkamıyorlardı. Diğeri şöyle dedi: ‘Allah'ım! Benim bir amcamın kızı vardı, bana insanların en sevimlisiydi —bir rivayette: Onu erkeklerin kadınları sevebileceği en şiddetli sevgiyle seviyordum—; ondan murad almak istedim ama benden uzak durdu. Nihayet yıllardan bir yıl kıtlık başına çöktü de yanıma geldi. Kendisini bana teslim etmesi şartıyla ona yüz yirmi dinar verdim, o da kabul etti. Nihayet ona güç yetirdiğimde —bir rivayette: Bacaklarının arasına oturduğumda— bana dedi ki: Allah'tan kork ve mührü hak ettiğin nikâh dışında bozma! Bunun üzerine, bana insanların en sevimlisi olduğu halde ondan uzaklaştım ve kendisine verdiğim altını da ona bıraktım. Allah'ım! Eğer bunu senin rızanı kazanmak için yapmışsam, içinde bulunduğumuz sıkıntıyı bizden gider.’ Kaya biraz daha açıldı, ancak yine oradan çıkamıyorlardı. Üçüncüsü de şöyle dedi: ‘Allah'ım! Ben işçiler tuttum ve ücretlerini verdim; ancak bir kişi kendisinin olan ücreti bırakıp gitti. Ben de onun ücretini işlettim, öyle ki ondan dolayı mallar çoğaldı. Bir süre sonra yanıma geldi ve: Ey Allah'ın kulu, ücretimi bana öde, dedi. Ben de: Deveden, sığırdan, koyundan ve köleden gördüğün her şey senin ücretindendir, dedim. O: Ey Allah'ın kulu, benimle alay etme! dedi. Ben de: Seninle alay etmiyorum, dedim. Bunun üzerine hepsini aldı, önüne katıp sürdü ve ondan hiçbir şey bırakmadı. Allah'ım! Eğer bunu senin rızanı kazanmak için yapmışsam, içinde bulunduğumuz sıkıntıyı bizden gider.’ Kaya tamamen açıldı ve yürüyerek dışarı çıktılar.” Müttefekun aleyh.