Binûn

145. Hadis

Kaynak: Riyâzü's-Sâlihîn · İmam Nevevî · Riyâzü's-Sâlihîn (Fahl tahkiki) · Türkçe çeviri

145. Hadis

عن أَبي هريرةَ رضي الله عنه ، عن النَّبيّ صلى الله عليه وسلم ، قَالَ : (( إنَّ الدِّينَ يُسْرٌ ، وَلَنْ يُشَادَّ الدِّيْنُ إلاَّ غَلَبَهُ ، فَسَدِّدُوا وَقَارِبُوا وَأبْشِرُوا ، وَاسْتَعِينُوا بِالغَدْوَةِ وَالرَّوْحَةِ وَشَيءٍ مِنَ الدُّلْجَةِ )) رواه البخاري . وفي رواية لَهُ : (( سَدِّدُوا وَقَارِبُوا ، وَاغْدُوا وَرُوحُوا ، وَشَيءٌ مِنَ الدُّلْجَةِ ، القَصْدَ القَصْدَ تَبْلُغُوا )) . قوله : (( الدِّينُ )) : هُوَ مرفوع عَلَى مَا لَمْ يسم فاعله . وروي منصوباً وروي (( لن يشادَّ الدينَ أحدٌ )) . وقوله صلى الله عليه وسلم : (( إلا غَلَبَهُ )) : أي غَلَبَهُ الدِّينُ وَعَجَزَ ذلِكَ المُشَادُّ عَنْ مُقَاوَمَةِ الدِّينِ لِكَثْرَةِ طُرُقِهِ . وَ(( الغَدْوَةُ )) : سير أولِ النهارِ . وَ(( الرَّوْحَةُ )) : آخِرُ النهارِ . وَ(( الدُّلْجَةُ )) : آخِرُ اللَّيلِ . وهذا استعارة وتمثيل ، ومعناه : اسْتَعِينُوا عَلَى طَاعَةِ اللهِ عز وجل بِالأَعْمَالِ في وَقْتِ نَشَاطِكُمْ وَفَرَاغِ قُلُوبِكُمْ بِحَيثُ تَسْتَلِذُّونَ العِبَادَةَ ولا تَسْأَمُونَ وتبلُغُونَ مَقْصُودَكُمْ ، كَمَا أنَّ المُسَافِرَ الحَاذِقَ يَسيرُ في هذِهِ الأوْقَاتِ ويستريح هُوَ وَدَابَّتُهُ في غَيرِهَا فَيَصِلُ المَقْصُودَ بِغَيْرِ تَعَب ، واللهُ أعلم .

Ebû Hüreyre radıyallâhu anh'den, Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'den rivayet edildi; buyurdu ki: “Şüphesiz din kolaylıktır. Din hususunda aşırıya gidip zorlaşan kimseye din mutlaka galip gelir. Öyleyse orta yolu tutun, en mükemmele yaklaşmaya çalışın ve müjdelenin. Günün başındaki, sonundaki ve gecenin son kısmındaki bir miktar yürüyüşten yardım alın.” Buhârî rivayet etmiştir. Onun bir başka rivayetinde ise şöyledir: “Orta yolu tutun, en mükemmele yaklaşmaya çalışın; günün başında, günün sonunda ve gecenin son kısmında bir miktar yürüyün. İtidali, itidali elden bırakmayın ki maksadınıza ulaşasınız.” Hadisteki ed-dînu (الدِّينُ) “din” kelimesi, fâili zikredilmemiş fiilin nâib-i fâili olarak merfûdur. Mansûb olarak da rivayet edilmiştir; ayrıca len yüşâdde'd-dîne ehadün (لن يشادَّ الدينَ أحدٌ) “Hiç kimse din hususunda aşırıya gidip zorlaşmaz ki” şeklinde de rivayet edilmiştir. Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'in illâ galebehû (إلا غَلَبَهُ) “ona mutlaka galip gelir” sözü şu demektir: Din ona galip gelir ve aşırıya giden o kimse, dinin yollarının çokluğu sebebiyle dine güç yetirmekten âciz kalır. El-ğadve (الغَدْوَةُ) “günün başındaki yürüyüş”, er-ravha (الرَّوْحَةُ) “günün sonundaki yürüyüş”, ed-dülce (الدُّلْجَةُ) ise “gecenin sonundaki yürüyüş” demektir. Bu bir istiare ve temsildir. Anlamı şudur: İbadetten lezzet alacağınız, usanmayacağınız ve maksadınıza ulaşacağınız şekilde, dinç olduğunuz ve kalplerinizin meşguliyetten uzak bulunduğu vakitlerde yapacağınız amellerle Allah azze ve celle'ye itaat hususunda yardım alın; tıpkı maharetli yolcunun bu vakitlerde yürüyüp bunların dışındaki vakitlerde kendisinin ve bineğinin dinlenmesi ve böylece yorulmadan maksadına ulaşması gibi. Allah en iyisini bilir.