1589. Hadis
وعن عياضِ بن حمارٍ رضي الله عنه قَالَ : قَالَ رسولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم : (( إنَّ اللهَ تَعَالَى أوْحَى إلَيَّ أنْ تَوَاضَعُوا حَتَّى لا يَبْغِيَ أَحَدٌ عَلَى أحَدٍ ، وَلاَ يَفْخَرَ أَحَدٌ عَلَى أحَدٍ )) . رواه مسلم . قَالَ أهلُ اللغةِ : البغيُ : التَّعَدِّي والاستطالَةُ .
İyâz b. Himâr radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Şüphesiz Allah Teâlâ bana, kimsenin kimseye karşı haddi aşmaması ve kimsenin kimseye karşı övünmemesi için alçak gönüllü olmanızı vahyetti.” Müslim rivayet etmiştir. Dil âlimleri şöyle demiştir: Bağy (البغيُ) “haddi aşmak ve büyüklük taslamak” demektir.
1590. Hadis
وعن أَبي هريرة رضي الله عنه : أنَّ رسول الله صلى الله عليه وسلم ، قَالَ : (( إِذَا قَالَ الرجُلُ : هَلَكَ النَّاسُ ، فَهُوَ أهْلَكُهُمْ )) . رواه مسلم . والرواية المشهورة : (( أهْلَكُهُمْ )) بِرَفعِ الكاف وروي بنصبها : وذلكَ النْهيُ لِمنْ قَالَ ذَلِكَ عُجْباً بِنَفْسِهِ ، وتَصَاغُراً للنَّاسِ ، وارْتِفاعاً عَلَيْهِمْ ، فَهَذَا هُوَ الحَرامُ ، وَأمَّا مَنْ قَالَهُ لِما يَرَى في النَّاسِ مِنْ نَقْصٍ في أمرِ دِينِهم ، وقَالَهُ تَحَزُّناً عَلَيْهِمْ ، وعَلَى الدِّينِ ، فَلاَ بَأسَ بِهِ . هكَذَا فَسَّرَهُ العُلَماءُ وفَصَّلُوهُ ، وَمِمَّنْ قَالَهُ مِنَ الأئِمَّةِ الأعْلامِ : مالِكُ بن أنس ، وَالخَطَّابِيُّ ، والحُميدِي وآخرونَ، وَقَدْ أوْضَحْتُهُ في كتاب: " الأذْكار " .
Ebû Hüreyre radıyallâhu anh'den rivayet edildiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Bir kimse ‘İnsanlar helâk oldu’ derse, kendisi onların en çok helâk olanıdır.” Müslim rivayet etmiştir. Meşhur rivayet, kef harfinin ötreli okunuşuyla ehlekühüm (أهْلَكُهُمْ) “onların en çok helâk olanıdır” şeklindedir. Fethalı okunuşuyla [ehlekehüm “onları helâk etmiştir” şeklinde] da rivayet edilmiştir. Bu yasak, kendini beğenerek, insanları küçük görerek ve kendini onlardan üstün tutarak bu sözü söyleyen kimse içindir; işte haram olan budur. Fakat insanlarda din işlerinde gördüğü eksiklik sebebiyle, onlara ve dine üzülerek bunu söyleyen kimseye gelince, bunda bir sakınca yoktur. Âlimler bunu böyle açıklamış ve ayrıntılandırmışlardır. Bunu söyleyen büyük imamlar arasında Mâlik b. Enes, el-Hattâbî, el-Humeydî ve başkaları vardır. Ben de bunu el-Ezkâr adlı kitapta açıkladım.