517. Hadis
وعن أَبي عبد الله جابر بن عبد الله رضي الله عنهما ، قَالَ : بَعَثَنَا رسول الله صلى الله عليه وسلم ، وَأمَّرَ عَلَيْنَا أَبَا عُبَيْدَةَ رضي الله عنه ، نَتَلَقَّى عِيراً لِقُرَيْشٍ ، وَزَوَّدَنَا جِرَاباً مِنْ تَمْرٍ لَمْ يَجِدْ لَنَا غَيْرَهُ ، فَكَانَ أَبو عُبيدَةَ يُعْطِينَا تَمْرَةً تَمْرَةً ، فَقيلَ : كَيْفَ كُنْتُمْ تَصْنَعُونَ بِهَا ؟ قَالَ : نَمَصُّهَا كَمَا يَمَصُّ الصَّبي ، ثُمَّ نَشْرَبُ عَلَيْهَا مِنَ الْمَاءِ ، فَتَكْفِينَا يَوْمَنَا إِلَى اللَّيْلِ ، وَكُنَّا نَضْرِبُ بِعِصيِّنَا الخَبَطَ ، ثُمَّ نَبُلُّهُ بِالماءِ فَنَأكُلُهُ . قَالَ : وَانْطَلَقْنَا عَلَى سَاحِلِ الْبَحْرِ ، فَرُفِعَ لَنَا عَلَى سَاحِلِ الْبَحْرِ كَهَيْئَةِ الكَثِيبِ الضَّخْمِ ، فَأَتَيْنَاهُ فَإذَا هِيَ دَابَّةٌ تُدْعَى الْعَنْبَرَ ، فَقَالَ أَبو عُبَيْدَةَ : مَيْتَةٌ ، ثُمَّ قَالَ : لا ، بَلْ نَحْنُ رُسُلُ رَسُول الله صلى الله عليه وسلم ، وفي سبيل الله وَقَدِ اضْطُرِرْتُمْ فَكُلُوا ، فَأقَمْنَا عَلَيْهِ شَهْراً ، وَنَحْنُ ثَلاَثُمِئَةٍ حَتَّى سَمِنَّا ، وَلَقَدْ رَأيْتُنَا نَغْتَرِفُ مِن وَقْبِ عَيْنِهِ بِالقِلاَلِ الدُّهْنَ وَنَقْطَعُ مِنْهُ الفِدَرَ كالثَّوْرِ أَوْ كَقَدْرِ الثَّوْرِ ، وَلَقَدْ أَخَذَ مِنَّا أَبو عُبَيْدَةَ ثَلاثَةَ عَشَرَ رَجُلاً فَأقْعَدَهُمْ في وَقْبِ عَيْنِهِ وَأخَذَ ضِلْعاً مِنْ أضْلاَعِهِ فَأقَامَهَا ثُمَّ رَحَلَ أعْظَمَ بَعِيرٍ مَعَنَا فَمَرَّ مِنْ تَحْتهَا وَتَزَوَّدْنَا مِنْ لَحْمِهِ وَشَائِقَ ، فَلَمَّا قَدِمْنَا المَدِينَةَ أَتَيْنَا رسول الله صلى الله عليه وسلم فَذَكَرْنَا ذَلِكَ لَهُ ، فَقَالَ : (( هُوَ رِزْقٌ أخْرَجَهُ اللهُ لَكُمْ ، فَهَلْ مَعَكُمْ مِنْ لَحْمِهِ شَيْءٌ فَتُطْعِمُونَا ؟ )) فَأرْسَلْنَا إِلَى رسول الله صلى الله عليه وسلم مِنْهُ فَأكَلَهُ . رواه مسلم . (( الجِرَابُ )) : وِعَاءٌ مِنْ جِلْدٍ مَعْرُوفٌ ، وَهُوَ بِكَسرِ الجيم وفتحها والكسر أفْصَحُ . قَوْلُهُ : (( نَمَصُّهَا )) بفتح الميم ، وَ(( الخَبَطُ )) : وَرَقُ شَجَرٍ مَعْرُوفٍ تَأكُلُهُ الإبِلُ . وَ(( الكَثِيبُ )) : التَّلُّ مِنَ الرَّمْلِ ، وَ(( الوَقْبُ )) : بفتح الواو وَإسكان القافِ وبعدها بَاءٌ موحدةٌ وَهُوَ نُقْرَةُ العَيْنِ . وَ(( القِلاَلُ )) : الجِرار . وَ(( الفِدَرُ )) بكسرِ الفاءِ وفتح الدال : القِطَعُ . (( رَحَلَ البَعِيرَ )) بتخفيف الحاءِ : أيْ جَعَلَ عَلَيْهِ الرَّحْلِ . (( الوَشَائِقُ )) بالشينِ المعجمةِ والقاف : اللَّحْمُ الَّذِي اقْتُطِعَ لِيُقَدَّدَ مِنْهُ ، والله أعلم .
Ebû Abdullah Câbir b. Abdullah radıyallâhu anhümâ'dan rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem bizi Kureyş'in bir kervanını karşılamak üzere gönderdi ve başımıza Ebû Ubeyde radıyallâhu anh'ı emîr tayin etti. Yanımıza azık olarak bir dağarcık hurma verdi, bizim için bundan başkasını bulamamıştı. Ebû Ubeyde bize birer hurma veriyordu. [Câbir'e]: “Onunla ne yapıyordunuz?” diye soruldu. Dedi ki: “Çocuğun emdiği gibi onu emiyor, sonra üzerine su içiyorduk; bu bize geceye kadar o günümüz için yetiyordu. Bir de sopalarımızla ağaç yapraklarına vurup silkeliyor, sonra onları suyla ıslatıp yiyorduk.” Dedi ki: “Deniz sahili boyunca ilerledik. Derken deniz sahilinde karşımıza büyük bir kum tepesi gibi bir şey çıktı. Yanına vardığımızda bir de baktık ki el-anber (الْعَنْبَرَ) “kaşalot” denilen bir hayvanmış. Ebû Ubeyde: ‘Bu leştir’ dedi. Sonra: ‘Hayır, bilakis biz Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in elçileriyiz ve Allah yolundayız; siz çaresiz kaldınız, öyleyse yiyin’ dedi. Üç yüz kişi olduğumuz hâlde bir ay onun başında kaldık, hatta semirdik. Göz çukurundan testilerle yağ aldığımızı ve ondan öküz gibi ya da öküz büyüklüğünde et parçaları kestiğimizi görmüşümdür. Ebû Ubeyde içimizden on üç adam alıp hayvanın göz çukuruna oturtmuştu. Kaburgalarından bir kaburga alıp dikti, sonra yanımızdaki en büyük deveye eğer vurdu da deve onun altından geçti. Etinden kurutmalık parçalar alıp azık edindik. Medine'ye döndüğümüzde Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in yanına gelip bunu kendisine anlattık. Bunun üzerine: “O, Allah'ın sizin için çıkardığı bir rızıktır. Yanınızda etinden bize yedireceğiniz bir şey var mı?” buyurdu. Biz de ondan Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e gönderdik, o da onu yedi.” Müslim rivayet etmiştir. el-Cirâb (الجِرَابُ) “bilinen deri kap, dağarcık” demektir; cîm'in kesresi ve fethasıyla okunur, kesre daha fasihtir. Nemassuhâ (نَمَصُّهَا) “onu emiyorduk” sözü mîm'in fethasıyladır. el-Habat (الخَبَطُ) “develerin yediği bilinen bir ağacın yaprağı” demektir. el-Kesîb (الكَثِيبُ) “kum tepesi” demektir. el-Vakb (الوَقْبُ) vâv'ın fethası, kâf'ın sükûnu ve ardından tek noktalı bâ iledir; “göz çukuru” demektir. el-Kılâl (القِلاَلُ) “testiler” demektir. el-Fider (الفِدَرُ) fâ'nın kesresi ve dâl'ın fethasıyla “parçalar” demektir. Rahale'l-baîre (رَحَلَ البَعِيرَ) hâ'nın şeddesiz okunuşuyla “devenin üzerine rahl (الرَّحْلِ) (deve eğeri) koydu” demektir. el-Veşâik (الوَشَائِقُ) noktalı şîn ve kâf ile “kurutulmak üzere kesilmiş et” demektir. Allah en iyisini bilir.