Binûn

535. Hadis

Kaynak: Riyâzü's-Sâlihîn · İmam Nevevî · Riyâzü's-Sâlihîn (Fahl tahkiki) · Türkçe çeviri

535. Hadis

وعن أَبي بِشْرٍ قَبيصَةَ بنِ المُخَارِقِ رضي الله عنه ، قَالَ : تَحَمَّلْتُ حَمَالَةً فَأتَيْتُ رسولَ الله صلى الله عليه وسلم أسْأَلُهُ فِيهَا ، فَقَالَ : (( أقِمْ حَتَّى تَأتِيَنَا الصَّدَقَةُ فَنَأمُرَ لَكَ بِهَا )) ثُمَّ قَالَ : (( يَا قَبيصةُ ، إنَّ المَسْأَلَةَ لاَ تَحِلُّ إِلاَّ لأَحَدِ ثلاثَةٍ : رَجُلٌ تحمَّلَ حَمَالَةً ، فَحَلَّتْ لَهُ المَسْأَلَةُ حَتَّى يُصِيبَها ، ثُمَّ يُمْسِكُ ، وَرَجُلٌ أصَابَتْهُ جَائِحَةٌ اجْتَاحَتْ مَالَهُ ، فَحَلَّتْ لَهُ الْمَسْأَلَةُ حَتَّى يُصِيبَ قواماً مِنْ عَيش - أَوْ قَالَ : سِدَاداً مِنْ عَيْشٍ - وَرَجُلٌ أصَابَتْهُ فَاقَةٌ ، حَتَّى يَقُولَ ثَلاَثَةٌ مِنْ ذَوِي الحِجَى مِنْ قَوْمِه : لَقَدْ أصَابَتْ فُلاناً فَاقَةٌ . فَحلَّتْ لَهُ الْمَسْأَلَةُ حَتَّى يصيب قواماً من عيش ، أَوْ قَالَ : سداداً من عيشِ ، فما سِوَاهُنَّ مِنَ المسألَةِ يَا قَبِيصَةُ سُحْتٌ ، يَأكُلُهَا صَاحِبُهَا سُحْتاً )) رواه مسلم . (( الحَمَالَةُ )) بفتح الحاءِ : أنْ يَقَعَ قِتَالٌ وَنَحْوُهُ بَيْنَ فَرِيقَيْنِ ، فَيُصْلِحُ إنْسَانٌ بَيْنَهُمْ عَلَى مَالٍ يَتَحَمَّلُهُ وَيَلْتَزِمُهُ عَلَى نَفْسِهِ . وَ(( الجَائحةُ )) الآفَةُ تُصيبُ مَالَ الإنْسَانِ . وَ(( القَوَامُ )) بكسر القاف وفتحهَا : هُوَ مَا يَقُومُ بِهِ أمْرُ الإنسَان مِنْ مَال ونحوِهِ . وَ(( السِّدَادُ )) بكسر السين : مَا يَسُدُّ حَاجَةَ الْمَعْوِزِ وَيَكْفِيهِ ، وَ(( الفَاقَةُ )) : الفَقْرُ . وَ(( الحِجَى )) : العَقْلُ .

Ebû Bişr Kabîsa b. el-Muhârik radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Bir hamâle (arabuluculuk borcu) üstlendim ve bunun için istemek üzere Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e geldim. Buyurdu ki: “Bize sadaka gelinceye kadar bekle, sana ondan verilmesini emredelim.” Sonra şöyle buyurdu: “Ey Kabîsa! İstemek ancak üç kişiden birine helal olur: Birincisi, bir hamâle üstlenen kimsedir; o miktarı elde edinceye kadar istemesi kendisine helal olur, sonra istemekten geri durur. İkincisi, malını silip süpüren bir afet başına gelen kimsedir; geçimini sağlayacak kadar -ya da şöyle buyurdu: ihtiyacını kapatacak kadar- mal elde edinceye dek istemesi kendisine helal olur. Üçüncüsü, kavminden aklıbaşında üç kişinin ‘Filanca kimseye gerçekten yoksulluk çöktü’ diyeceği kadar yoksulluğa düşen kimsedir; onun da geçimini sağlayacak kadar -ya da şöyle buyurdu: ihtiyacını kapatacak kadar- mal elde edinceye dek istemesi kendisine helal olur. Ey Kabîsa! Bunların dışındaki istemeler haramdır; sahibi onu haram olarak yer.” Müslim rivayet etmiştir. Hâ harfinin fethasıyla el-hamâle (الحَمَالَةُ): İki topluluk arasında çarpışma ve benzeri bir durum meydana geldiğinde, bir kimsenin kendi üzerine alıp üstlendiği bir mal karşılığında onların arasını bulmasıdır. el-Câiha (الجَائحةُ) “afet”: İnsanın malına isabet eden felakettir. Kâf harfinin kesresi ve fethasıyla el-kıvâm ve el-kavâm (القَوَامُ) “geçimini sağlayacak miktar”: İnsanın mal ve benzeri şeylerden işini kendisiyle yürüttüğü miktardır. Sîn harfinin kesresiyle es-sidâd (السِّدَادُ) “ihtiyacını kapatacak miktar”: Muhtaç kimsenin ihtiyacını kapatan ve ona yeten şeydir. el-Fâka (الفَاقَةُ): Yoksulluktur. el-Hicâ (الحِجَى): Akıldır.