Binûn

Yöneticilere, İdareleri Altındakilere Yumuşak Davranmalarının, Onların İyiliğini İstemelerinin ve Onlara Şefkat Göstermelerinin Emredilmesi; Onları Aldatmalarının, Onlara Zorluk Çıkarmalarının, Menfaatlerini İhmal Etmelerinin, Onlardan ve İhtiyaçlarından Gâfil Kalmalarının Yasaklanması Bâbı

Kaynak: Riyâzü's-Sâlihîn · İmam Nevevî · Riyâzü's-Sâlihîn (Fahl tahkiki) · Türkçe çeviri

652. Hadis

وعن ابن عمر رضي الله عنهما ، قَالَ : سَمِعْتُ رسول الله صلى الله عليه وسلم ، يقول : (( كُلُّكُمْ رَاعٍ ، وَكُلُّكُمْ مَسْؤُولٌ عَنْ رَعِيَّتهِ : الإمَامُ رَاعٍ وَمَسؤُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ ، وَالرَّجُلُ رَاعٍ في أهلِهِ وَمَسؤُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ ، وَالمَرْأَةُ رَاعِيَةٌ في بَيْتِ زَوْجِهَا وَمَسْؤُولَةٌ عَنْ رَعِيَّتِهَا ، وَالخَادِمُ رَاعٍ في مال سيِّدِهِ وَمَسْؤُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ ، وَكُلُّكُمْ رَاعٍ وَمَسْؤُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ )) متفقٌ عَلَيْهِ .

İbn Ömer radıyallâhu anhümâ'dan rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'i şöyle derken işittim: “Hepiniz çobansınız ve hepiniz güttüğünüz sürüden sorumlusunuz: İmam (devlet başkanı) çobandır ve idaresi altındakilerden sorumludur. Erkek, ailesinin içinde çobandır ve idaresi altındakilerden sorumludur. Kadın, kocasının evinde çobandır ve idaresi altındakilerden sorumludur. Hizmetçi, efendisinin malında çobandır ve idaresi altındakilerden sorumludur. Hepiniz çobansınız ve idareniz altındakilerden sorumlusunuz.” Müttefekun aleyh.

653. Hadis

وعن أَبي يعلى مَعْقِل بن يَسارٍ رضي الله عنه ، قَالَ : سَمِعْتُ رسول الله صلى الله عليه وسلم ، يقول : (( مَا مِنْ عَبْدٍ يَستَرْعِيهِ اللهُ رَعِيَّةً ، يَمُوتُ يَوْمَ يَمُوتُ وَهُوَ غَاشٌّ لِرَعِيَّتِهِ ، إِلاَّ حَرَّمَ اللهُ عَلَيْهِ الجَنَّة )) متفقٌ عليه . وفي رواية : (( فَلَمْ يَحُطْهَا بِنُصْحِهِ لَمْ يَجِدْ رَائِحَةَ الجَنَّة )) . وفي رواية لمسلم : (( مَا مِنْ أميرٍ يلي أمور المُسْلِمينَ ، ثُمَّ لا يَجْهَدُ لَهُمْ وَيَنْصَحُ لَهُمْ ، إِلاَّ لَمْ يَدْخُلْ مَعَهُمُ الْجَنَّةَ )) .

Ebû Ya'lâ Ma'kıl b. Yesâr radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'i şöyle derken işittim: “Allah'ın, idaresine bir tebaa verdiği hiçbir kul yoktur ki, öldüğü gün tebaasını aldatmış olarak ölsün de Allah ona cenneti haram kılmasın.” Müttefekun aleyh. Bir rivayette şöyledir: “Onları samimi öğüt ve gayretiyle kuşatmazsa cennetin kokusunu bile alamaz.” Müslim'in bir rivayetinde ise şöyledir: “Müslümanların işlerini üstlenip de onlar için çabalamayan ve onların iyiliğini istemeyen hiçbir emîr yoktur ki, onlarla birlikte cennete girebilsin.”

654. Hadis

وعن عائشة رضي الله عنها ، قالت : سَمِعْتُ رسول الله صلى الله عليه وسلم ، يقول في بيتي هَذَا : (( اللَّهُمَّ مَنْ وَلِيَ مِنْ أمْرِ أُمَّتِي شَيْئاً فَشَقَّ عَلَيْهِمْ ، فاشْقُقْ عَلَيْهِ ، وَمَنْ وَلِيَ مِنْ أَمْرِ أُمَّتِي شَيْئاً فَرَفَقَ بِهِمْ ، فَارفُقْ بِهِ )) رواه مسلم .

Âişe radıyallâhu anhâ'dan rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'i bu evimde şöyle derken işittim: “Allah'ım! Ümmetimin işlerinden birini üstlenip de onlara zorluk çıkaran kimseye Sen de zorluk çıkar. Ümmetimin işlerinden birini üstlenip de onlara yumuşak davranan kimseye Sen de yumuşak davran.” Müslim rivayet etmiştir.

655. Hadis

وعن أَبي هريرة رضي الله عنه ، قَالَ : قَالَ رسول الله صلى الله عليه وسلم : (( كَانَتْ بَنُو إسرَائِيلَ تَسُوسُهُم الأَنبِيَاء ، كُلَّمَا هَلَكَ نَبِيٌّ خَلَفَهُ نَبيٌّ ، وَإنَّهُ لاَ نَبِيَّ بَعْدِي ، وَسَيكُونُ بَعْدِي خُلفَاءُ فَيَكثرُونَ )) ، قالوا : يَا رسول الله ، فَمَا تَأْمُرُنَا ؟ قَالَ : (( أَوْفُوا بِبَيْعَةِ الأَوَّل فَالأَوَّل ، ثُمَّ أعْطُوهُمْ حَقَّهُمْ ، وَاسْأَلُوا الله الَّذِي لَكُمْ ، فَإنَّ اللهَ سَائِلُهُمْ عَمَّا اسْتَرْعَاهُمْ )) متفقٌ عليه .

Ebû Hüreyre radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “İsrâiloğullarını peygamberler yönetirdi; her ne zaman bir peygamber vefat etse yerine başka bir peygamber geçerdi. Benden sonra ise peygamber yoktur; fakat benden sonra halifeler olacak ve sayıları çoğalacaktır.” Sahâbîler: ‘Yâ Resûlallah! Bize ne emredersin?’ dediler. Şöyle buyurdu: “İlk biat edilenden başlayarak sırasıyla biatlerinize bağlı kalın, sonra onlara haklarını verin; kendi hakkınızı ise Allah'tan isteyin. Çünkü Allah, idarelerine verdiği kimselerden dolayı onları sorguya çekecektir.” Müttefekun aleyh.

656. Hadis

وعن عائِذ بن عمرو رضي الله عنه : أَنَّهُ دَخَلَ عَلَى عُبَيْد اللهِ بن زيادٍ ، فَقَالَ لَهُ : أيْ بُنَيَّ ، إنِّي سَمِعْتُ رسول الله صلى الله عليه وسلم ، يقول : (( إنَّ شَرَّ الرِّعَاءِ الحُطَمَةُ )) فإيَاكَ أن تَكُونَ مِنْهُمْ . متفقٌ عَلَيْهِ .

Âiz b. Amr radıyallâhu anh'den rivayet edildiğine göre kendisi Ubeydullah b. Ziyâd'ın huzuruna girdi ve ona şöyle dedi: ‘Ey oğulcuğum! Ben Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'i: “Çobanların en kötüsü, sürüsünü kırıp geçiren zâlim çobandır” derken işittim. Sakın onlardan olma!’ Müttefekun aleyh.

657. Hadis

وعن أَبي مريم الأزدِيِّ رضي الله عنه : أنّه قَالَ لِمعاوية رضي الله عنه : سَمِعْتُ رسول الله صلى الله عليه وسلم ، يقول : (( مَنْ وَلاَّهُ اللهُ شَيْئاً مِنْ أُمُورِ المُسْلِمِينَ ، فَاحْتَجَبَ دُونَ حَاجَتِهِمْ وَخَلَّتِهِمْ وَفَقْرِهِمْ ، احْتَجَبَ اللهُ دُونَ حَاجَتِهِ وَخَلَّتِهِ وَفَقْرِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ )) فجعل معاوية رجلاً عَلَى حوائج النَّاسِ . رواه أَبُو داود والترمذي .

Ebû Meryem el-Ezdî radıyallâhu anh'den rivayet edildiğine göre kendisi Muâviye radıyallâhu anh'e şöyle dedi: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'i şöyle derken işittim: “Allah kime Müslümanların işlerinden bir şey tevdi eder de o kimse onların ihtiyaçlarına, darlıklarına ve yoksulluklarına kapısını kapatırsa, Allah da kıyamet günü onun ihtiyacına, darlığına ve yoksulluğuna rahmet kapısını kapatır.” Bunun üzerine Muâviye, insanların ihtiyaçlarıyla ilgilenmek üzere bir adam görevlendirdi. Ebû Dâvûd ve Tirmizî rivayet etmiştir.