680. Hadis
عن ابن عمر رضي الله عنهما : أنَّ رسول الله صلى الله عليه وسلم مَرَّ عَلَى رَجُلٍ مِنَ الأنْصَار وَهُوَ يَعِظُ أخَاهُ في الحَيَاءِ ، فَقَالَ رسولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم : (( دَعْهُ ، فَإنَّ الْحَيَاءَ مِنَ الإيمَانِ )) متفقٌ عَلَيْهِ .
İbn Ömer radıyallâhu anhümâ'dan rivayet edildi: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem, ensârdan bir adamın yanından geçti; adam, hayâsı sebebiyle kardeşine öğüt verip onu kınıyordu. Bunun üzerine Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Onu bırak; çünkü hayâ imandandır.” Müttefekun aleyh.
681. Hadis
وعن عمران بن حصينٍ رضي الله عنهما ، قَالَ : قَالَ رسولُ الله صلى الله عليه وسلم : (( الْحَيَاءُ لاَ يَأْتِي إِلاَّ بِخَيْرٍ )) متفقٌ عَلَيْهِ . وفي رواية لمسلمٍ : (( الحياءُ خَيْرٌ كُلُّهُ )) أَوْ قَالَ : (( الْحَيَاءُ كُلُّهُ خَيْرٌ )) .
İmrân b. Husayn radıyallâhu anhümâ'dan rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Hayâ ancak hayır getirir.” Müttefekun aleyh. Müslim'in bir rivayetinde ise şöyledir: “Hayâ bütünüyle hayırdır” ya da şöyle buyurdu: “Hayânın tamamı hayırdır.”
682. Hadis
وعن أَبي هريرة رضي الله عنه : أنَّ رسول الله صلى الله عليه وسلم ، قَالَ : (( الإيمَانُ بِضْعٌ وَسَبْعُونَ أَوْ بِضْعٌ وَسِتُّونَ شُعْبَةً : فَأفْضَلُهَا قَوْلُ : لاَ إلهَ إِلاَّ الله ، وَأدْنَاهَا إمَاطَةُ الأَذَى عَنِ الطَّرِيقِ ، وَالحَيَاءُ شُعْبَةٌ مِنَ الإيمَانِ )) متفقٌ عَلَيْهِ . (( البِضْعُ )) بكسر الباءِ ويجوز فتحها : وَهُوَ مِنَ الثَّلاَثَةِ إِلَى الْعَشَرَةِ . وَ(( الشُّعْبَةُ )) : القِطْعَةُ وَالْخَصْلَةُ . وَ(( الإمَاطَةُ )) : الإزَالَةُ . وَ(( الأَذَى )) : مَا يُؤْذِي كَحَجَرٍ وشوك وَطِينٍ ورماد وَقَذَرٍ وَنَحْو ذَلِكَ .
Ebû Hüreyre radıyallâhu anh'den rivayet edildiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “İman yetmiş küsur yahut altmış küsur şubedir: En üstünü ‘Lâ ilâhe illallah’ sözüdür, en aşağısı da yoldan eziyet veren şeyi kaldırmaktır. Hayâ da imandan bir şubedir.” Müttefekun aleyh. Bid' (البِضْعُ) bâ harfinin kesresiyle okunur, fethası da câizdir; üçten ona kadar olan sayıyı ifade eder. Şu'be (الشُّعْبَةُ) “parça ve haslet” demektir. İmâta (الإمَاطَةُ) “gidermek”, ezâ (الأَذَى) ise “taş, diken, çamur, kül, pislik ve benzeri eziyet veren şeyler” demektir.
683. Hadis
وعن أَبي سعيدٍ الخدري رضي الله عنه ، قَالَ : كَانَ رسول الله صلى الله عليه وسلم أشَدَّ حَيَاءً مِنَ العَذْرَاءِ في خِدْرِهَا ، فَإذَا رَأَى شَيْئاً يَكْرَهُهُ عَرَفْنَاهُ في وَجْهِه . متفقٌ عَلَيْهِ . قَالَ العلماءُ : حَقِيقَةُ الحَيَاءِ خُلُقٌ يَبْعَثُ عَلَى تَرْكِ القَبِيحِ ، وَيَمْنَعُ مِنَ التَّقْصِيرِ في حَقِّ ذِي الحَقِّ . وَرَوَيْنَا عَنْ أَبي القاسم الْجُنَيْدِ رَحِمَهُ اللهُ ، قَالَ : الحَيَاءُ : رُؤيَةُ الآلاءِ – أيْ النِّعَمِ – ورُؤْيَةُ التَّقْصِيرِ ، فَيَتَوَلَّدُ بَيْنَهُمَا حَالَةٌ تُسَمَّى حَيَاءً . وَالله أعلم .
Ebû Saîd el-Hudrî radıyallâhu anh'den rivayet edildi; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem köşesindeki bâkire kızdan daha hayâlı idi. Hoşlanmadığı bir şey gördüğünde bunu yüzünden anlardık. Müttefekun aleyh. Âlimler şöyle demiştir: Hayânın hakikati, çirkin olanı terk etmeye sevk eden ve hak sahibinin hakkında kusur etmeyi önleyen bir huydur. Ebü'l-Kâsım el-Cüneyd rahimehullâh'tan rivayet ettiğimize göre o şöyle demiştir: “Hayâ, âlâ'yı -yani nimetleri- görmek ve kusuru görmektir; bu ikisi arasında hayâ diye adlandırılan bir hâl doğar.” Allah en iyisini bilir.