Haraç, İdare (İmâret) ve Fey Kitabı

Ebu Davud · Sünen-i Ebu Davud (Standart Arapça Metin) · Türkçe çeviri

2972. Hadis

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْجَرَّاحِ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنِ الْمُغِيرَةِ، قَالَ جَمَعَ عُمَرُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ بَنِي مَرْوَانَ حِينَ اسْتُخْلِفَ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَتْ لَهُ فَدَكُ فَكَانَ يُنْفِقُ مِنْهَا وَيَعُودُ مِنْهَا عَلَى صَغِيرِ بَنِي هَاشِمٍ وَيُزَوِّجُ مِنْهَا أَيِّمَهُمْ وَإِنَّ فَاطِمَةَ سَأَلَتْهُ أَنْ يَجْعَلَهَا لَهَا فَأَبَى فَكَانَتْ كَذَلِكَ فِي حَيَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى مَضَى لِسَبِيلِهِ فَلَمَّا أَنْ وَلِيَ أَبُو بَكْرٍ رضى الله عنه عَمِلَ فِيهَا بِمَا عَمِلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي حَيَاتِهِ حَتَّى مَضَى لِسَبِيلِهِ فَلَمَّا أَنْ وَلِيَ عُمَرُ عَمِلَ فِيهَا بِمِثْلِ مَا عَمِلاَ حَتَّى مَضَى لِسَبِيلِهِ ثُمَّ أَقْطَعَهَا مَرْوَانُ ثُمَّ صَارَتْ لِعُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ قَالَ - يَعْنِي عُمَرَ بْنَ عَبْدِ الْعَزِيزِ - فَرَأَيْتُ أَمْرًا مَنَعَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَاطِمَةَ عَلَيْهَا السَّلاَمُ لَيْسَ لِي بِحَقٍّ وَأَنَا أُشْهِدُكُمْ أَنِّي قَدْ رَدَدْتُهَا عَلَى مَا كَانَتْ يَعْنِي عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَلِيَ عُمَرُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ الْخِلاَفَةَ وَغَلَّتُهُ أَرْبَعُونَ أَلْفَ دِينَارٍ وَتُوُفِّيَ وَغَلَّتُهُ أَرْبَعُمِائَةِ دِينَارٍ وَلَوْ بَقِيَ لَكَانَ أَقَلَّ ‏.‏

Bize Abdullah b. el-Cerrâh anlattı; bize Cerîr, Mugîre’den anlattı; (Mugîre) dedi ki: Ömer b. Abdülaziz halife seçildiğinde Benî Mervan’ı (Mervanoğullarını) topladı ve şöyle dedi: “Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem’in elinde Fedek (arazisi) vardı. Oradan (ailesinin geçimini) harcar, kalanını Hâşimoğullarının küçüklerine sarf eder ve yetimlerini (bekârlarını) oradan evlendirirdi. Fâtıma, o (araziyi) kendisine vermesini talep ettiğinde Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem kabul etmedi. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem’in hayatında, vefat edene dek orası bu hal üzere kaldı. Ebû Bekir (radıyallâhu anh) iş başına gelince, o da vefat edene dek orada Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem’in hayatında yaptığı gibi işlem yaptı. Ömer yönetimi devralınca, o da vefat edene dek her ikisinin yaptığı gibi yaptı. Daha sonra Mervan burayı (kendi mülkü gibi) ikta (tahsis) etti. Sonunda burası (miras yoluyla) Ömer b. Abdülaziz’e ulaştı.” Ömer b. Abdülaziz devamla şöyle dedi: “Ben, Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem’in Fâtıma’ya (aleyhessalâm) vermediği bir şeyde hakkım olmadığını gördüm. Sizleri şahit tutuyorum ki; ben orayı tekrar eski haline, yani Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem dönemindeki haline geri döndürdüm.” Ebû Dâvûd dedi ki: Ömer b. Abdülaziz halife olduğunda yıllık geliri kırk bin dinardı; vefat ettiğinde ise geliri dört yüz dinara düşmüştü. Eğer daha fazla yaşasaydı bu miktar daha da azalacaktı.