5012. Hadis
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ فَارِسٍ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو تُمَيْلَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو جَعْفَرٍ النَّحْوِيُّ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ ثَابِتٍ، قَالَ حَدَّثَنِي صَخْرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِنَّ مِنَ الْبَيَانِ سِحْرًا وَإِنَّ مِنَ الْعِلْمِ جَهْلاً وَإِنَّ مِنَ الشِّعْرِ حُكْمًا وَإِنَّ مِنَ الْقَوْلِ عِيَالاً " . فَقَالَ صَعْصَعَةُ بْنُ صُوحَانَ صَدَقَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَمَّا قَوْلُهُ " إِنَّ مِنَ الْبَيَانِ سِحْرًا " . فَالرَّجُلُ يَكُونُ عَلَيْهِ الْحَقُّ وَهُوَ أَلْحَنُ بِالْحُجَجِ مِنْ صَاحِبِ الْحَقِّ فَيَسْحَرُ الْقَوْمَ بِبَيَانِهِ فَيَذْهَبُ بِالْحَقِّ وَأَمَّا قَوْلُهُ " إِنَّ مِنَ الْعِلْمِ جَهْلاً " . فَيَتَكَلَّفُ الْعَالِمُ إِلَى عِلْمِهِ مَا لاَ يَعْلَمُ فَيُجَهِّلُهُ ذَلِكَ وَأَمَّا قَوْلُهُ " إِنَّ مِنَ الشِّعْرِ حُكْمًا " . فَهِيَ هَذِهِ الْمَوَاعِظُ وَالأَمْثَالُ الَّتِي يَتَّعِظُ بِهَا النَّاسُ وَأَمَّا قَوْلُهُ " إِنَّ مِنَ الْقَوْلِ عِيَالاً " . فَعَرْضُكَ كَلاَمَكَ وَحَدِيثَكَ عَلَى مَنْ لَيْسَ مِنْ شَأْنِهِ وَلاَ يُرِيدُهُ .
Bize Muhammed b. Yahya b. Fâris anlattı. Bize Saîd b. Muhammed anlattı. Bize Ebu Tümeyle anlattı. Dedi ki: Bana Ebu Ca'fer en-Nahvî Abdullah b. Sâbit anlattı. Dedi ki: Bana Sahr b. Abdullah b. Büreyde, babasından, o da dedesinden nakletti. Dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'i şöyle buyururken işittim: "Şüphesiz beyanda (bazı sözlerde) sihir (gibi etki), ilmin bir kısmında cehalet, şiirin bir kısmında hikmet ve sözün bir kısmında da ağırlık (yük) vardır." Sa'saa b. Sûhân dedi ki: Allah'ın Nebisi sallallâhu aleyhi ve sellem doğru söyledi. "Beyanda sihir vardır" sözüne gelince; (bazen) hak bir adamın aleyhine olur, fakat o, delillerini getirmede hak sahibinden daha beceriklidir (daha güzel konuşur). Böylece konuşmasıyla topluluğu büyüler ve hakkı (alıp) götürür. "İlmin bir kısmında cehalet vardır" sözüne gelince; âlimin, bilmediği şeyi ilmine katmaya zorlamasıdır ki, bu onu cahil kılar. "Şiirin bir kısmında hikmet vardır" sözüne gelince; bunlar, insanların kendisiyle öğüt aldığı vaazlar ve mesellerdir. "Sözün bir kısmında ağırlık vardır" sözüne gelince; sözünü ve konuşmanı, onu ilgilendirmeyen ve onu istemeyen kimseye arz etmendir.