1134. Hadis
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، وَقُتَيْبَةُ، قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قُتَيْبَةُ يَبْلُغُ بِهِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَقَالَ أَحْمَدُ - قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ يَبِيعُ الرَّجُلُ عَلَى بَيْعِ أَخِيهِ وَلاَ يَخْطُبُ عَلَى خِطْبَةِ أَخِيهِ " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ سَمُرَةَ وَابْنِ عُمَرَ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . قَالَ مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ إِنَّمَا مَعْنَى كَرَاهِيَةِ أَنْ يَخْطُبَ الرَّجُلُ عَلَى خِطْبَةِ أَخِيهِ إِذَا خَطَبَ الرَّجُلُ الْمَرْأَةَ فَرَضِيَتْ بِهِ فَلَيْسَ لأَحَدٍ أَنْ يَخْطُبَ عَلَى خِطْبَتِهِ . وَقَالَ الشَّافِعِيُّ مَعْنَى هَذَا الْحَدِيثِ " لاَ يَخْطُبُ الرَّجُلُ عَلَى خِطْبَةِ أَخِيهِ " . هَذَا عِنْدَنَا إِذَا خَطَبَ الرَّجُلُ الْمَرْأَةَ فَرَضِيَتْ بِهِ وَرَكَنَتْ إِلَيْهِ فَلَيْسَ لأَحَدٍ أَنْ يَخْطُبَ عَلَى خِطْبَتِهِ فَأَمَّا قَبْلَ أَنْ يَعْلَمَ رِضَاهَا أَوْ رُكُونَهَا إِلَيْهِ فَلاَ بَأْسَ أَنْ يَخْطُبَهَا وَالْحُجَّةُ فِي ذَلِكَ حَدِيثُ فَاطِمَةَ بِنْتِ قَيْسٍ حَيْثُ جَاءَتِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَتْ لَهُ أَنَّ أَبَا جَهْمِ بْنَ حُذَيْفَةَ وَمُعَاوِيَةَ بْنَ أَبِي سُفْيَانَ خَطَبَاهَا فَقَالَ " أَمَّا أَبُو جَهْمٍ فَرَجُلٌ لاَ يَرْفَعُ عَصَاهُ عَنِ النِّسَاءِ وَأَمَّا مُعَاوِيَةُ فَصُعْلُوكٌ لاَ مَالَ لَهُ وَلَكِنِ انْكِحِي أُسَامَةَ " . فَمَعْنَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَنَا وَاللَّهُ أَعْلَمُ أَنَّ فَاطِمَةَ لَمْ تُخْبِرْهُ بِرِضَاهَا بِوَاحِدٍ مِنْهُمَا وَلَوْ أَخْبَرَتْهُ لَمْ يُشِرْ عَلَيْهَا بِغَيْرِ الَّذِي ذَكَرَتْ .
Bize Ahmed b. Menî’ ve Kuteybe anlattılar. Dediler ki: Bize Süfyân b. Uyeyne anlattı; Zührî’den, (o) Saîd b. el-Müseyyeb’den, (o) Ebû Hureyre’den. Kuteybe (rivayeti) Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem’e ulaştırdı. Ahmed ise "Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu" dedi: "Kişi kardeşinin alışverişi üzerine alışveriş yapmasın ve kardeşinin dünürlüğü üzerine dünür gitmesin." (Tirmizî) dedi ki: Bu konuda Semure ve İbn Ömer’den de hadis vardır. Ebû Îsâ dedi ki: Ebû Hureyre hadisi hasen sahih bir hadistir. Mâlik b. Enes dedi ki: Kişinin kardeşinin dünürlüğü üzerine dünür gitmesinin kerih görülmesinin manası şudur: Bir adam bir kadına dünür gider ve kadın da ona razı olursa, artık hiç kimsenin onun dünürlüğü üzerine dünür gitmesi (teklifte bulunması) helal değildir. Şâfiî, "Kişi kardeşinin dünürlüğü üzerine dünür gitmesin" hadisinin manası hakkında şöyle demiştir: Bize göre bu, bir adam bir kadına dünür gittiğinde kadın ondan razı olur ve ona meylederse, hiç kimsenin onun dünürlüğü üzerine teklifte bulunamaması demektir. Ancak kadının rızası veya ona meyli bilinmeden önce ona talip olmakta bir sakınca yoktur. Bunun delili Fâtıma bt. Kays hadisidir. O, Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem’e gelip Ebû Cehm b. Huzeyfe ve Muâviye b. Ebî Süfyân’ın kendisine talip olduklarını söylediğinde (Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem): "Ebû Cehm sopasını kadınlardan eksik etmeyen (çok döven) bir adamdır. Muâviye ise malı olmayan fakir biridir. Fakat sen Üsâme ile evlen" buyurmuştur. Bize göre –Allah en doğrusunu bilir– bu hadisin manası şudur: Fâtıma (o sırada) onlardan (kendisine talip olanlardan) herhangi birine razı olduğunu (Nebi’ye) bildirmemişti. Eğer (birine razı olduğunu) bildirseydi, (Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem) ona zikrettiğinden başkasını işaret etmezdi.