1240. Hadis
حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَبِي الأَشْعَثِ، عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الذَّهَبُ بِالذَّهَبِ مِثْلاً بِمِثْلٍ وَالْفِضَّةُ بِالْفِضَّةِ مِثْلاً بِمِثْلٍ وَالتَّمْرُ بِالتَّمْرِ مِثْلاً بِمِثْلٍ وَالْبُرُّ بِالْبُرِّ مِثْلاً بِمِثْلٍ وَالْمِلْحُ بِالْمِلْحِ مِثْلاً بِمِثْلٍ وَالشَّعِيرُ بِالشَّعِيرِ مِثْلاً بِمِثْلٍ فَمَنْ زَادَ أَوِ ازْدَادَ فَقَدْ أَرْبَى بِيعُوا الذَّهَبَ بِالْفِضَّةِ كَيْفَ شِئْتُمْ يَدًا بِيَدٍ وَبِيعُوا الْبُرَّ بِالتَّمْرِ كَيْفَ شِئْتُمْ يَدًا بِيَدٍ وَبِيعُوا الشَّعِيرَ بِالتَّمْرِ كَيْفَ شِئْتُمْ يَدًا بِيَدٍ " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَبِلاَلٍ وَأَنَسٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عُبَادَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَقَدْ رَوَى بَعْضُهُمْ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ خَالِدٍ بِهَذَا الإِسْنَادِ وَقَالَ " بِيعُوا الْبُرَّ بِالشَّعِيرِ كَيْفَ شِئْتُمْ يَدًا بِيَدٍ " . وَرَوَى بَعْضُهُمْ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ خَالِدٍ عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ عَنْ أَبِي الأَشْعَثِ عَنْ عُبَادَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم الْحَدِيثَ وَزَادَ فِيهِ قَالَ خَالِدٌ قَالَ أَبُو قِلاَبَةَ " بِيعُوا الْبُرَّ بِالشَّعِيرِ كَيْفَ شِئْتُمْ " فَذَكَرَ الْحَدِيثَ . وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ لاَ يَرَوْنَ أَنْ يُبَاعَ الْبُرُّ بِالْبُرِّ إِلاَّ مِثْلاً بِمِثْلٍ وَالشَّعِيرُ بِالشَّعِيرِ إِلاَّ مِثْلاً بِمِثْلٍ فَإِذَا اخْتَلَفَ الأَصْنَافُ فَلاَ بَأْسَ أَنْ يُبَاعَ مُتَفَاضِلاً إِذَا كَانَ يَدًا بِيَدٍ . وَهَذَا قَوْلُ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ . قَالَ الشَّافِعِيُّ وَالْحُجَّةُ فِي ذَلِكَ قَوْلُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم " بِيعُوا الشَّعِيرَ بِالْبُرِّ كَيْفَ شِئْتُمْ يَدًا بِيَدٍ " . قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ كَرِهَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنْ تُبَاعَ الْحِنْطَةُ بِالشَّعِيرِ إِلاَّ مِثْلاً بِمِثْلٍ . وَهُوَ قَوْلُ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ وَالْقَوْلُ الأَوَّلُ أَصَحُّ .
Bize Süveyd b. Nasr anlattı. Bize Abdullah b. El-Mübârek anlattı. Bize Süfyân haber verdi. (O) Hâlid el-Hazzâ'dan, (o) Ebû Kılâbe'den, (o) Ebu'l-Eş'as'tan, (o) Ubâde b. Sâmit'ten, (o da) Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem'den (naklettiğine göre) O şöyle buyurdu: "Altın altınla, gümüş gümüşle, hurma hurmayla, buğday buğdayla, tuz tuzla ve arpa arpayla; misli misline (eşit miktarda) satılır. Kim (bunu) artırır veya artırılmasını isterse faize girmiş olur. Altını gümüş karşılığında dilediğiniz gibi peşin (elden ele) olarak satın. Buğdayı hurma karşılığında dilediğiniz gibi peşin olarak satın. Arpayı hurma karşılığında dilediğiniz gibi peşin olarak satın." (Ebû Îsâ) dedi ki: Bu konuda Ebû Saîd, Ebû Hureyre, Bilâl ve Enes'ten de hadis rivayet edilmiştir. Ebû Îsâ dedi ki: Ubâde hadisi hasen sahihtir. Bazıları bu hadisi Hâlid'den bu isnadla rivayet etmiş ve: "Buğdayı arpa karşılığında dilediğiniz gibi peşin olarak satın" (lafzını) söylemiştir. Bazıları ise bu hadisi Hâlid'den, (o) Ebû Kılâbe'den, (o) Ebu'l-Eş'as'tan, (o) Ubâde'den, (o da) Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem'den rivayet etmiş ve (şunu) eklemiştir: Hâlid dedi ki: Ebû Kılâbe dedi ki: "Buğdayı arpa karşılığında dilediğiniz gibi satın." Ve hadisi (böylece) zikretti. İlim ehli katında amel buna göredir; onlar buğdayın buğdayla ancak misli misline (eşit), arpanın arpayla ancak misli misline (eşit) satılabileceği görüşündedirler. Ancak cinsler farklı olursa, peşin (elden ele) olmak şartıyla fazlalıkla (farklı miktarlarda) satılmasında bir sakınca yoktur. Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem'in ashabından ve diğerlerinden ilim ehlinin çoğunun görüşü budur. Süfyân es-Sevrî, Şâfiî, Ahmed ve İshâk'ın görüşü de budur. Şâfiî dedi ki: "Bunun delili Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem'in; 'Arpayı buğday karşılığında dilediğiniz gibi peşin olarak satın' buyurmasıdır." Ebû Îsâ dedi ki: İlim ehlinden bir grup, buğdayın arpa karşılığında ancak misli misline (eşit) satılmasını (istemiş), aksi halde (satışı) mekruh görmüştür. Bu Mâlik b. Enes'in görüşüdür. Ancak birinci görüş daha sahihtir.