413. Hadis
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ نَصْرِ بْنِ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ، حَدَّثَنَا سَهْلُ بْنُ حَمَّادٍ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، قَالَ حَدَّثَنِي قَتَادَةُ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ حُرَيْثِ بْنِ قَبِيصَةَ، قَالَ قَدِمْتُ الْمَدِينَةَ فَقُلْتُ اللَّهُمَّ يَسِّرْ لِي جَلِيسًا صَالِحًا . قَالَ فَجَلَسْتُ إِلَى أَبِي هُرَيْرَةَ فَقُلْتُ إِنِّي سَأَلْتُ اللَّهَ أَنْ يَرْزُقَنِي جَلِيسًا صَالِحًا فَحَدِّثْنِي بِحَدِيثٍ سَمِعْتَهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَعَلَّ اللَّهَ أَنْ يَنْفَعَنِي بِهِ فَقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِنَّ أَوَّلَ مَا يُحَاسَبُ بِهِ الْعَبْدُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مِنْ عَمَلِهِ صَلاَتُهُ فَإِنْ صَلُحَتْ فَقَدْ أَفْلَحَ وَأَنْجَحَ وَإِنْ فَسَدَتْ فَقَدْ خَابَ وَخَسِرَ فَإِنِ انْتَقَصَ مِنْ فَرِيضَتِهِ شَيْءٌ قَالَ الرَّبُّ عَزَّ وَجَلَّ انْظُرُوا هَلْ لِعَبْدِي مِنْ تَطَوُّعٍ فَيُكَمَّلَ بِهَا مَا انْتَقَصَ مِنَ الْفَرِيضَةِ ثُمَّ يَكُونُ سَائِرُ عَمَلِهِ عَلَى ذَلِكَ " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ تَمِيمٍ الدَّارِيِّ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ . وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ هَذَا الْوَجْهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَقَدْ رَوَى بَعْضُ أَصْحَابِ الْحَسَنِ عَنِ الْحَسَنِ عَنْ قَبِيصَةَ بْنِ حُرَيْثٍ غَيْرَ هَذَا الْحَدِيثِ وَالْمَشْهُورُ هُوَ قَبِيصَةُ بْنُ حُرَيْثٍ . وَرُوِيَ عَنْ أَنَسِ بْنِ حَكِيمٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوُ هَذَا .
Bize Alî b. Nasr b. Alî el-Cehdamî anlattı; dedi ki: Bize Sehl b. Hammâd anlattı; dedi ki: Bize Hemmâm anlattı; dedi ki: Bana Katâde anlattı; Hasan’dan; Hureys b. Kabîsa’dan; dedi ki: “Medine’ye geldim ve: “Allah’ım bana salih bir oturup kalkacak arkadaş (celîs) nasip et” dedim. (Hureys) dedi ki: Ebû Hureyre’nin yanına oturdum ve dedim ki: Ben Allah’tan bana salih bir arkadaş rızıklandırmasını istedim. Bana Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem’den işittiğin bir hadis anlat; umulur ki Allah beni onunla faydalandırır. Bunun üzerine (Ebû Hureyre) dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem’i şöyle buyururken işittim: “Kıyamet gününde kulun amelinden hesaba çekileceği ilk şey namazıdır. Eğer namazı düzgün olursa kurtuluşa ermiş ve başarıya ulaşmıştır. Eğer namazı bozuk olursa kaybetmiş ve hüsrana uğramıştır. Eğer farzından bir şey eksik olursa Rab azze ve celle şöyle buyurur: ‘Bakın, kulumun nâfile (namazı) var mı?’ Böylece farzdan eksik olan kısımlar onunla tamamlanır. Sonra diğer amelleri de bu şekilde (değerlendirilmeye) tabi tutulur.”” Ebû Îsâ dedi ki: Ebû Hureyre hadisi bu veçhiyle hasen gariptir. Bu hadis Ebû Hureyre’den bu veçhin dışındaki yollarla da rivayet edilmiştir. Hasan’ın (el-Basrî) arkadaşlarından bazıları Hasan’dan; Kabîsa b. Hureys’ten, bu hadisin dışında başka bir hadis rivayet etmişlerdir. Meşhur olan (isim) Kabîsa b. Hureys’tir. Enes b. Hakîm’den; Ebû Hureyre’den; Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem’den de bunun bir benzeri rivayet edilmiştir.