1999. Hadis
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالاَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَمَّادٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبَانَ بْنِ تَغْلِبَ، عَنْ فُضَيْلِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَلْقَمَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ يَدْخُلُ الْجَنَّةَ مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ ذَرَّةٍ مِنْ كِبْرٍ وَلاَ يَدْخُلُ النَّارَ يَعْنِي مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ ذَرَّةٍ مِنْ إِيمَانٍ " . قَالَ فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ إِنَّهُ يُعْجِبُنِي أَنْ يَكُونَ ثَوْبِي حَسَنًا وَنَعْلِي حَسَنَةً . قَالَ " إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْجَمَالَ وَلَكِنَّ الْكِبْرَ مَنْ بَطَرَ الْحَقَّ وَغَمَصَ النَّاسَ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ . وَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي تَفْسِيرِ هَذَا الْحَدِيثِ " لاَ يَدْخُلُ النَّارَ مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ ذَرَّةٍ مِنْ إِيمَانٍ " . إِنَّمَا مَعْنَاهُ لاَ يُخَلَّدُ فِي النَّارِ . وَهَكَذَا رُوِيَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " يَخْرُجُ مِنَ النَّارِ مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ ذَرَّةٍ مِنْ إِيمَانٍ " . وَقَدْ فَسَّرَ غَيْرُ وَاحِدٍ مِنَ التَّابِعِينَ هَذِهِ الآيَةَ : (رَبَّنَا إِنَّكَ مَنْ تُدْخِلِ النَّارَ فَقَدْ أَخْزَيْتَهُ ) . فَقَالَ مَنْ تُخَلِّدُ فِي النَّارِ فَقَدْ أَخْزَيْتَهُ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ
Bize Muhammed b. el-Müsennâ ve Abdullah b. Abdurrahman anlattılar, dediler ki: Bize Yahyâ b. Hammâd anlattı, bize Şu’be anlattı, Ebân b. Tağlib’den, o Fudayl b. Amr’dan, o İbrâhîm’den, o Alkame’den, o da Abdullah (b. Mes’ûd)’dan naklederek şöyle dedi: Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Kalbinde zerre ağırlığınca kibir bulunan kimse cennete giremez. Kalbinde zerre ağırlığınca iman bulunan kimse de cehenneme girmez.” (Orada bulunan) bir adam O’na: “Elbisemin güzel olması, ayakkabımın güzel olması hoşuma gidiyor (bu kibir midir?)” diye sordu. Buyurdu ki: “Şüphesiz Allah güzeldir, güzelliği sever. Fakat kibir; hakkı inkâr etmek (kabullenmemek) ve insanları küçük görmektir.” (Ebû Îsâ der ki: Bu hadis hasen sahih gariptir. Bazı ilim ehli “Kalbinde zerre ağırlığınca iman bulunan kimse cehenneme girmez” hadisini tefsir ederken; “Onun manası: Cehennemde ebedî kalmaz demektir” demişlerdir. Ebû Saîd el-Hudrî’den rivayet edilen hadis de böyledir; Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem: “Kalbinde zerre ağırlığınca iman olan kimse cehennemden çıkar” buyurmuştur. Tabiinden birçok kimse: “Rabbimiz! Sen kimi ateşe sokarsan, onu perişan (rezil rüsva) edersin” (Âl-i İmrân, 192) ayetini; “Kimi ateşte ebedî bırakırsan onu perişan edersin” şeklinde tefsir etmişlerdir. Ebû Îsâ der ki: Bu hadis hasen sahih gariptir.)