2638. Hadis
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ عَجْلاَنَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى بْنِ حَبَّانَ، عَنِ ابْنِ مُحَيْرِيزٍ، عَنِ الصُّنَابِحِيِّ، عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ، أَنَّهُ قَالَ دَخَلْتُ عَلَيْهِ وَهُوَ فِي الْمَوْتِ فَبَكَيْتُ فَقَالَ مَهْلاً لِمَ تَبْكِي فَوَاللَّهِ لَئِنِ اسْتُشْهِدْتُ لأَشْهَدَنَّ لَكَ وَلَئِنْ شُفِّعْتُ لأَشْفَعَنَّ لَكَ وَلَئِنِ اسْتَطَعْتُ لأَنْفَعَنَّكَ ثُمَّ قَالَ وَاللَّهِ مَا مِنْ حَدِيثٍ سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَكُمْ فِيهِ خَيْرٌ إِلاَّ حَدَّثْتُكُمُوهُ إِلاَّ حَدِيثًا وَاحِدًا وَسَوْفَ أُحَدِّثُكُمُوهُ الْيَوْمَ وَقَدْ أُحِيطَ بِنَفْسِي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " مَنْ شَهِدَ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ حَرَّمَ اللَّهُ عَلَيْهِ النَّارَ " . وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ وَعُثْمَانَ وَعَلِيٍّ وَطَلْحَةَ وَجَابِرٍ وَابْنِ عُمَرَ وَزَيْدِ بْنِ خَالِدٍ . قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ أَبِي عُمَرَ يَقُولُ سَمِعْتُ ابْنَ عُيَيْنَةَ يَقُولُ مُحَمَّدُ بْنُ عَجْلاَنَ كَانَ ثِقَةً مَأْمُونًا فِي الْحَدِيثِ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَالصُّنَابِحِيُّ هُوَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عُسَيْلَةَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ . وَقَدْ رُوِيَ عَنِ الزُّهْرِيِّ أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ قَوْلِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم " مَنْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ دَخَلَ الْجَنَّةَ " . فَقَالَ إِنَّمَا كَانَ هَذَا فِي أَوَّلِ الإِسْلاَمِ قَبْلَ نُزُولِ الْفَرَائِضِ وَالأَمْرِ وَالنَّهْىِ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَوَجْهُ هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّ أَهْلَ التَّوْحِيدِ سَيَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ وَإِنْ عُذِّبُوا بِالنَّارِ بِذُنُوبِهِمْ فَإِنَّهُمْ لاَ يُخَلَّدُونَ فِي النَّارِ . وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ وَأَبِي ذَرٍّ وَعِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ وَجَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَأَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ وَأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ " سَيَخْرُجُ قَوْمٌ مِنَ النَّارِ مِنْ أَهْلِ التَّوْحِيدِ وَيَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ " . هَكَذَا رُوِيَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ وَإِبْرَاهِيمَ النَّخَعِيِّ وَغَيْرِ وَاحِدٍ مِنَ التَّابِعِينَ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي تَفْسِيرِ هَذِهِ الآيَةَِ: (رُبَمَا يَوَدُّ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْ كَانُوا مُسْلِمِينَ) قَالُوا إِذَا أُخْرِجَ أَهْلُ التَّوْحِيدِ مِنَ النَّارِ وَأُدْخِلُوا الْجَنَّةَ يَوَدُّ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْ كَانُوا مُسْلِمِينَ .
Bize Kuteybe anlattı; dedi ki: Bize Leys anlattı; İbn Aclân'dan; Muhammed b. Yahyâ b. Habbân'dan; İbn Muhayrîz'den; Sunâbihî'den; Ubâde b. es-Sâmit'ten. (Sunâbihî) şöyle demiştir: Ölüm döşeğindeyken (Ubâde'nin) yanına girdim ve ağladım. Bana: "Dur, niye ağlıyorsun? Vallahi eğer benden şahitlik istenirse senin (lehine) şahitlik ederim, şefaat yetkisi verilirse sana şefaat ederim ve gücüm yeterse sana mutlaka fayda sağlarım" dedi. Sonra şöyle dedi: "Vallahi Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'den duyduğum, içinde sizin için hayır bulunan hiçbir hadis yoktur ki -bir hadis hariç- size anlatmış olmayayım. O bir hadisi de bugün, ölümüm yaklaşmışken (nefsim kuşatılmışken) size anlatacağım. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'i şöyle buyururken işittim: 'Kim Allah'tan başka ilah olmadığına ve Muhammed'in Allah'ın Resûlü olduğuna şehadet ederse, Allah ona ateşi haram kılar.'" Bu konuda Ebû Bekir, Ömer, Osman, Alî, Talha, Câbir, İbn Ömer ve Zeyd b. Hâlid'den de hadis vardır. (Tirmizî) dedi ki: İbn Ebî Ömer'i şöyle derken işittim: İbn Uyeyne'yi şöyle derken işittim: "Muhammed b. Aclân, hadiste sika (güvenilir) ve emin biridir." Ebû Îsâ dedi ki: Bu hadis bu veçhiyle hasen sahih gariptir. Sunâbihî'nin ismi Abdurrahmân b. Useyle'dir, künyesi Ebû Abdillah'tır. Zührî'den rivayet edildiğine göre ona Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem'in: "Kim Lâ ilâhe illallâh derse cennete girer" sözü sorulmuş, o da şöyle cevap vermiştir: "Bu, İslam'ın ilk zamanlarında, farzlar, emir ve nehiyler inmeden önceydi." Ebû Îsâ dedi ki: Bazı ilim ehline göre bu hadisin yorumu şöyledir: "Tevhid ehli olanlar, günahları sebebiyle ateşte azap görseler bile, muhakkak cennete gireceklerdir; zira onlar ateşte ebedi kalmayacaklardır." Abdullâh b. Mes'ûd, Ebû Zerr, İmrân b. Husayn, Câbir b. Abdillah, İbn Abbâs, Ebû Saîd el-Hudrî ve Enes b. Mâlik vasıtasıyla Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem'in şöyle buyurduğu rivayet edilmiştir: "Bir topluluk, tevhid ehli oldukları halde (cezalarını çektikten sonra) ateşten çıkacak ve cennete gireceklerdir." Saîd b. Cübeyr, İbrâhîm en-Nehaî ve tabiinden birçok kimseden bu şekilde rivayet edilmiştir. Ebû Hureyre'den, Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem'in şu ayetin tefsiri hakkında şöyle buyurduğu rivayet edilmiştir: { İnkâr edenler, keşke Müslüman olsaydılar diye (o gün) çok arzu edeceklerdir. } (Hicr: 2). (Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur): "Tevhid ehli ateşten çıkarılıp cennete konuldukları zaman, inkâr edenler 'Keşke Müslüman olsaydık' diye temennide bulunacaklardır."