667. Hadis
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَطَاءٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ كُنْتُ جَالِسًا عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِذْ أَتَتْهُ امْرَأَةٌ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي كُنْتُ تَصَدَّقْتُ عَلَى أُمِّي بِجَارِيَةٍ وَإِنَّهَا مَاتَتْ . قَالَ " وَجَبَ أَجْرُكِ وَرَدَّهَا عَلَيْكِ الْمِيرَاثُ " . قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهَا كَانَ عَلَيْهَا صَوْمُ شَهْرٍ أَفَأَصُومُ عَنْهَا قَالَ " صُومِي عَنْهَا " . قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهَا لَمْ تَحُجَّ قَطُّ أَفَأَحُجُّ عَنْهَا قَالَ " نَعَمْ حُجِّي عَنْهَا " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَلاَ يُعْرَفُ هَذَا مِنْ حَدِيثِ بُرَيْدَةَ إِلاَّ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ . وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَطَاءٍ ثِقَةٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ . وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّ الرَّجُلَ إِذَا تَصَدَّقَ بِصَدَقَةٍ ثُمَّ وَرِثَهَا حَلَّتْ لَهُ . وَقَالَ بَعْضُهُمْ إِنَّمَا الصَّدَقَةُ شَيْءٌ جَعَلَهَا لِلَّهِ فَإِذَا وَرِثَهَا فَيَجِبُ أَنْ يَصْرِفَهَا فِي مِثْلِهِ . وَرَوَى سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَزُهَيْرُ بْنُ مُعَاوِيَةَ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَطَاءٍ .
Bize Alî b. Hucr anlattı; dedi ki: Bize Alî b. Müshir anlattı; Abdullâh b. Atâ'dan; Abdullâh b. Büreyde'den; babasından; dedi ki: Ben Nebi sallallâhu aleyhi ve sellem’in yanında oturuyordum. O sırada O'na bir kadın geldi ve: “Ey Allah'ın Resûlü! Ben anneme bir cariye sadaka vermiştim. Annem vefat etti (ne yapayım)?” dedi. (Resûlullah): “Ecrin (sevabın) vacip oldu (kesinleşti) ve miras onu sana geri çevirdi” buyurdu. Kadın: “Ey Allah'ın Resûlü! Üzerinde bir aylık oruç (borcu) vardı, onun yerine oruç tutayım mı?” dedi. (Resûlullah): “Onun yerine oruç tut” buyurdu. Kadın: “Ey Allah'ın Resûlü! O hiç hac yapmamıştı, onun yerine hac yapayım mı?” dedi. (Resûlullah): “Evet, onun yerine hac yap” buyurdu. Ebû Îsâ dedi ki: Bu hadis hasen sahihtir. Bu hadis, Büreyde hadisi olarak sadece bu veçhiyle bilinir. Abdullâh b. Atâ, hadis ehli yanında sika (güvenilir) biridir. İlim ehlinin çoğuna göre amel buna göredir; bir kimse bir sadaka verir, sonra (sadaka verdiği kişiye) mirasçı olursa, o mal ona helal olur. Bazıları ise şöyle demiştir: “Sadaka, Allah için (elden) çıkarılan bir şeydir. Eğer kişi ona mirasçı olursa, onu benzeri bir yere sarf etmesi gerekir.” Süfyân es-Sevrî ve Züheyr b. Muâviye, bu hadisi Abdullâh b. Atâ'dan rivayet etmişlerdir.