ثُمَّ قَالَ: إِذَا مَسَّكُمُ الضُّرُّ فَإِلَيْهِ تَجْأَرُونَ [١٦ \ ٥٣] ، فَقَابَلَ النِّعْمَةَ بِالضُّرِّ.
Sonra şöyle buyurmuştur: { إِذَا مَسَّكُمُ الضُّرُّ فَإِلَيْهِ تَجْأَرُونَ } [16/53] “Sonra size bir darlık dokunduğu zaman da yalnız O’na yalvarırsınız.” Böylece nimeti darlık ile karşılaştırmıştır.
وَمِثْلُهُ قَوْلُهُ تَعَالَى: وَلَئِنْ أَذَقْنَاهُ نَعْمَاءَ بَعْدَ ضَرَّاءَ مَسَّتْهُ لَيَقُولَنَّ ذَهَبَ السَّيِّئَاتُ عَنِّي [١١ \ ١٠] .
Bunun bir benzeri de Allah Teâlâ’nın şu buyruğudur: { وَلَئِنْ أَذَقْنَاهُ نَعْمَاءَ بَعْدَ ضَرَّاءَ مَسَّتْهُ لَيَقُولَنَّ ذَهَبَ السَّيِّئَاتُ عَنِّي } [11/10] “Andolsun, kendisine dokunan bir sıkıntıdan sonra ona bir nimet tattırsak, mutlaka: 'Kötülükler benden gitti' der.”
وَعَلَى هَذَا فَإِنَّ نِعَمَ اللَّهِ عَدِيدَةٌ، كَمَا قَالَ: وَإِنْ تَعُدُّوا نِعْمَةَ اللَّهِ لَا تُحْصُوهَا [١٦ \ ١٨] .
Buna göre Allah'ın nimetleri pek çoktur; nitekim şöyle buyurmuştur: { وَإِنْ تَعُدُّوا نِعْمَةَ اللَّهِ لَا تُحْصُوهَا } [16/18] “Eğer Allah’ın nimetini saymaya kalkışsanız, onu sayıp bitiremezsiniz.”
وَبِهَذَا تَعْلَمُ أَنَّ كُلَّ مَا قَالَهُ الْمُفَسِّرُونَ، فَهُوَ مِنْ قَبِيلِ التَّمْثِيلِ لَا الْحَصْرِ، كَمَا قَالَ تَعَالَى: لَا تُحْصُوهَا.
Buradan anlarsın ki tefsircilerin [bu hususta] söyledikleri her şey sınırlandırma değil, örnek kabilindendir; nitekim Allah Teâlâ: { لَا تُحْصُوهَا } “onu sayıp bitiremezsiniz” buyurmuştur.
وَأُصُولُ هَذِهِ النِّعَمُ أَوُّلُهَا الْإِسْلَامُ: الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا [٥ \ ٣] .
Bu nimetlerin esaslarının ilki İslam’dır: { الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا } [5/3] “Bugün sizin için dininizi kemale erdirdim, size olan nimetimi tamamladım ve sizin için din olarak İslam’ı seçip razı oldum.”
وَيَدْخُلُ فِيهَا نِعَمُ التَّشْرِيعِ وَالتَّخْفِيفِ، عَمَّا كَانَ عَلَى الْأُمَمِ الْمَاضِيَةِ.
Geçmiş ümmetlere kıyasla teşri (hüküm koyma) ve hafifletme nimetleri de buna dâhildir.
كَمَا يَدْخُلُ فِيهَا نِعْمَةُ الْإِخَاءِ فِي اللَّهِ: وَاذْكُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ كُنْتُمْ أَعْدَاءً فَأَلَّفَ بَيْنَ قُلُوبِكُمْ فَأَصْبَحْتُمْ بِنِعْمَتِهِ إِخْوَانًا [٣ \ ١٠٣] ، وَغَيْرُ ذَلِكَ كَثِيرٌ.
Yine Allah yolundaki kardeşlik nimeti de buna dâhildir: { وَاذْكُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ كُنْتُمْ أَعْدَاءً فَأَلَّفَ بَيْنَ قُلُوبِكُمْ فَأَصْبَحْتُمْ بِنِعْمَتِهِ إِخْوَانًا } [3/103] “Allah’ın sizin üzerinizdeki nimetini hatırlayın; hani siz birbirinize düşmanlar idiniz de O kalplerinizin arasını uzlaştırdı ve O’nun nimeti sayesinde kardeşler oldunuz”; ve bunun gibi daha pek çok [nimet vardır].
وَثَانِيهَا: الصِّحَّةُ، وَكَمَالُ الْخِلْقَةِ وَالْعَافِيَةِ، فَمِنْ كَمَالِ الْخِلْقَةِ الْحَوَاسُّ أَلَمْ نَجْعَلْ لَهُ عَيْنَيْنِ وَلِسَانًا وَشَفَتَيْنِ [٩٠ \ ٨ - ٩] .
İkincisi: Sağlık, yaratılışın mükemmelliği ve afiyettir. Yaratılışın mükemmelliğinden biri de duyulardır: { أَلَمْ نَجْعَلْ لَهُ عَيْنَيْنِ وَلِسَانًا وَشَفَتَيْنِ } [90/8-9] “Biz ona iki göz, bir dil ve iki dudak vermedik mi?”
ثُمَّ قَالَ: إِنَّ السَّمْعَ وَالْبَصَرَ وَالْفُؤَادَ كُلُّ أُولَئِكَ كَانَ عَنْهُ مَسْئُولًا [١٧ \ ٣٦] .
Sonra şöyle buyurmuştur: { إِنَّ السَّمْعَ وَالْبَصَرَ وَالْفُؤَادَ كُلُّ أُولَئِكَ كَانَ عَنْهُ مَسْئُولًا } [17/36] “Şüphesiz kulak, göz ve gönül; bunların hepsi ondan sorumludur.”
وَثَالِثُهَا: الْمَالُ فِي كَسْبِهِ وَإِنْفَاقِهِ سَوَاءٌ، فَفِي كَسْبِهِ مِنْ حِلِّهِ نِعْمَةٌ، وَفِي إِنْفَاقِهِ فِي أَوْجُهِهِ نِعْمَةٌ.
Üçüncüsü: Hem kazanılması hem de harcanması bakımından maldır. Zira helal yoldan kazanılması bir nimet, yerli yerince harcanması da bir nimettir.
هَذِهِ أُصُولُ النِّعَمِ، فَمَاذَا يُسْأَلُ عَنْهُ، مِنْهَا جَاءَتِ السُّنَّةُ بِأَنَّهُ سَيُسْأَلُ عَنْ كُلِّ ذَلِكَ جُمْلَةً وَتَفْصِيلًا.
İşte nimetlerin esasları bunlardır; bunlardan hangisinden sorulacağına gelince, sünnette bütün bunlardan toptan ve ayrıntılı olarak sorulacağı bildirilmiştir.
أَمَّا عَنِ الدِّينِ وَالْمَالِ وَالصِّحَّةِ، فَفِي مُجْمَلِ الْحَدِيثِ: " إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ، لَا تَزُولُ قَدَمُ عَبْدٍ حَتَّى يُسْأَلَ عَنْ خَمْسٍ: عَنْ عُمُرِهِ فِيمَ أَبْلَاهُ، وَعَنْ عِلْمِهِ فِيمَ عَمَلٌ بِهِ، وَعَنْ مَالِهِ مِنْ أَيْنَ اكْتَسَبَهُ وَفِيمَ أَنْفَقَهُ، وَعَنْ شَبَابِهِ فِيمَ أَفْنَاهُ ".
Din, mal ve sağlık konusuna gelince; hadisin genelinde [şöyle buyrulmuştur]: “Kıyamet günü olduğunda bir kulun ayakları, şu beş şeyden sorguya çekilmedikçe yerinden kımıldamaz: Ömrünü nerede tükettiğinden, ilmiyle ne amel ettiğinden, malını nereden kazanıp nereye harcadığından ve gençliğini nerede yıprattığından.”
وَلِعِظَمِ هَذِهِ الْآيَةِ وَشُمُولِهِا، فَإِنَّهَا أَصْبَحَتْ مِنْ قَبِيلِ النُّصُوصِ مَضْرِبَ الْمَثَلِ، فَقَدْ فَصَّلَتِ السُّنَّةُ جُزْئِيَّاتِ مَا كَانَتْ تَخْطُرُ بِبَالِ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ ﷺ.
Bu ayetin büyüklüğü ve kapsamlılığı sebebiyle darbımesel haline gelen naslardan olmuştur; nitekim sünnet, Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem’in ashabının aklına dahi gelmeyen ayrıntıları açıklamıştır.
وَقَدْ أَوْرَدَ الْقُرْطُبِيُّ مَا جَاءَ فِي صَحِيحِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ﵁ قَالَ: خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ ذَاتَ يَوْمٍ أَوْ لَيْلَةٍ، فَإِذَا هُوَ بِأَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ، فَقَالَ: " مَا أَخْرَجَكُمَا مِنْ بُيُوتِكُمَا هَذِهِ السَّاعَةَ؟ " قَالَا: الْجُوعُ يَا رَسُولَ اللَّهِ! قَالَ: " وَأَنَا، وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهَا لَأَخْرَجَنِي الَّذِي أَخْرَجَكُمَا، قُومُوا " فَقَامُوا مَعَهُ، فَأَتَى رَجُلًا مِنَ الْأَنْصَارِ، فَإِذَا هُوَ لَيْسَ فِي بَيْتِهِ، فَلَمَّا رَأَتْهُ الْمَرْأَةُ قَالَتْ: مَرْحَبًا! وَأَهْلًا! فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: " أَيْنَ فُلَانٌ؟ " قَالَتْ: ذَهَبَ يَسْتَعْذِبُ لَنَا مِنَ الْمَاءِ أَيْ يَطْلُبُ مَاءً عَذْبًا. إِذْ جَاءَ الْأَنْصَارِيُّ، فَنَظَرَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ ﷺ وَصَاحِبَيْهِ، ثُمَّ قَالَ: الْحَمْدُ لِلَّهِ، مَا أَحَدٌ الْيَوْمَ أَكْرَمُ أَضْيَافًا مِنِّي. قَالَ: فَانْطَلَقَ فَجَاءَهُمْ بِعَذْقٍ فِيهِ بُسْرٌ وَتَمْرٌ وَرُطَبٌ، فَقَالَ: كُلُّوا مِنْ هَذِهِ، وَأَخَذَ الْمُدْيَةَ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: " إِيَّاكَ وَالْحَلُوبَ، فَذَبَحَ لَهُمْ. فَأَكَلُوا مِنَ الشَّاةِ، وَمِنْ ذَلِكَ الْعِذْقِ، وَشَرِبُوا،
Kurtubî, Sahîh-i Müslim’de Ebû Hüreyre radıyallâhu anh’tan gelen şu rivayeti zikretmiştir: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem bir gün yahut bir gece dışarı çıktı; bir de baktı ki Ebû Bekir ve Ömer oradalar. Şöyle buyurdu: “Sizi bu saatte evlerinizden çıkaran nedir?” Onlar: ‘Açlık, ey Allah’ın Resûlü!’ dediler. Buyurdu ki: “Canım elinde olana yemin ederim ki beni de sizi çıkaran şey çıkardı, kalkın.” Bunun üzerine onunla birlikte kalktılar. Ensâr’dan bir adamın yanına geldi; fakat adam evinde yoktu. Kadın onu görünce: ‘Hoş geldiniz, sefalar getirdiniz!’ dedi. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem kadına: “Filanca nerede?” diye sordu. Kadın: ‘Bize tatlı su getirmeye gitti (yani tatlı su aramaya)’ dedi. O esnada Ensârî geldi; Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem’e ve iki arkadaşına baktı, sonra şöyle dedi: ‘Allah’a hamdolsun, bugün misafirleri benden daha şerefli olan hiç kimse yoktur.’ [Ebû Hüreyre] dedi ki: Gidip içinde koruk, kuru ve taze hurma bulunan bir hurma salkımı getirdi ve: ‘Bunlardan yiyin’ dedi ve bıçağı aldı. Bunun üzerine Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: “Sütlü hayvana dokunma!” buyurdu. Adam onlar için [bir koyun] kesti. Koyundan ve o salkımdan yediler, içtiler.
فَلَمَّا أَنْ شَبِعُوا وَرَوُوا، قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ لِأَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ: " وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَتُسْأَلُنَّ عَنْ هَذَا النَّعِيمِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ، أَخْرَجَكُمْ مِنْ بُيُوتِكُمُ الْجُوعُ، ثُمَّ لَمْ تَرْجِعُوا حَتَّى أَصَابَكُمْ هَذَا النَّعِيمُ " وَخَرَّجَهُ التِّرْمِذِيُّ.
Doyup suya kandıklarında, Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem Ebû Bekir ile Ömer’e: “Canım elinde olana yemin ederim ki kıyamet günü bu nimetten mutlaka sorguya çekileceksiniz. Sizi evlerinizden açlık çıkardı, sonra bu nimete kavuşuncaya kadar da [evinize] dönmediniz” buyurdu. Bunu Tirmizî de rivayet etmiştir.
وَقَالَ فِيهِ: " هَذَا وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ، مِنَ النَّعِيمِ الَّذِي تُسْأَلُونَ عَنْهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ، ظِلٌّ بَارِدٌ وَرَطْبٌ طَيِّبٌ، وَمَاءٌ بَارِدٌ " وَكَنَّى الرَّجُلُ الَّذِي مِنَ الْأَنْصَارِ فَقَالَ: أَبُو الْهَيْثَمِ بْنُ التَّيِّهَانِ.
Ve [Tirmizî'nin rivayetinde] şöyle demiştir: “Canım elinde olana yemin ederim ki bu, kıyamet günü kendisinden sorulacağınız nimetlerdendir: Serin bir gölge, güzel bir taze hurma ve soğuk bir su.” [Râvi] Ensâr’dan olan o adamı künyesiyle anarak: “Ebû’l-Heysem b. Teyyihân” demiştir.
قَالَ الْقُرْطُبِيُّ: قُلْتُ: اسْمُ هَذَا الرَّجُلِ مَالِكُ بْنُ التَّيِّهَانِ، وَيُكَنَّى أَبَا الْهَيْثَمِ.
Kurtubî şöyle demiştir: “Derim ki: Bu adamın adı Mâlik b. Teyyihân’dır ve Ebû’l-Heysem künyesiyle anılır.”
وَقَدْ ذَكَرَ ابْنُ كَثِيرٍ هَذِهِ الْقِصَّةَ مِنْ عِدَّةِ طُرُقٍ.
İbn Kesîr bu kıssayı birçok yoldan zikretmiştir.
وَمِنْهَا: عِنْدَ أَحْمَدَ أَنَّ عُمَرَ ﵁ أَخَذَ بِالْفَرَقِ وَضَرَبَ بِهِ الْأَرْضَ، وَقَالَ: " إِنَّا لَمَسْئُولُونَ عَنْ هَذَا يَا رَسُولَ اللَّهِ؟ قَالَ: نَعَمْ، إِلَّا مِنْ ثَلَاثَةٍ: خِرْقَةٍ لَفَّ الرَّجُلُ بِهَا عَوْرَتَهُ، أَوْ كِسْرَةٍ سَدَّ بِهَا جَوْعَتَهُ، أَوْ جُحْرٍ يَدْخُلُ فِيهِ مِنَ الْحَرِّ وَالْقَرِّ ".
Bunlardan biri de Ahmed’deki rivayettir: Ömer radıyallâhu anh salkımı alıp yere vurdu ve: “Biz bundan da mı sorguya çekileceğiz ey Allah’ın Resûlü?” dedi. [Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem] buyurdu ki: “Evet, üç şey müstesna: Kişinin avretini örttüğü bir bez parçası yahut açlığını bastırdığı bir lokma ekmek yahut sıcaktan ve soğuktan [korunmak için] içine girdiği bir sığınak.”
وَقَالَ سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ: إِنَّ مَا سَدَّ الْجُوعَ، وَسَتَرَ الْعَوْرَةَ مِنْ خَشِنِ الطَّعَامِ، لَا يُسْأَلُ عَنْهُ الْمَرْءُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ، وَإِنَّمَا يُسْأَلُ عَنِ النَّعِيمِ، وَالدَّلِيلُ عَلَيْهِ أَنَّ اللَّهَ أَسْكَنَ آدَمَ الْجَنَّةَ فَقَالَ لَهُ: إِنَّ لَكَ أَلَّا تَجُوعَ فِيهَا وَلَا تَعْرَى وَأَنَّكَ لَا تَظْمَأُ فِيهَا وَلَا تَضْحَى [٢٠ \ ١١٩] .
Süfyân b. Uyeyne şöyle demiştir: Kaba yemekten açlığı bastıran ve avreti örten şeyden dolayı insan kıyamet gününde sorguya çekilmez; insan ancak nimetten sorguya çekilir. Bunun delili ise Allah'ın Âdem'i cennete yerleştirdiğinde ona şöyle buyurmuş olmasıdır: { إِنَّ لَكَ أَلَّا تَجُوعَ فِيهَا وَلَا تَعْرَى وَأَنَّكَ لَا تَظْمَأُ فِيهَا وَلَا تَضْحَى } [20/118-119] “Şüphesiz senin için orada acıkmamak ve çıplak kalmamak vardır. Ve sen orada susamazsın, güneşin sıcağında da kalmazsın.”
فَكَانَتْ هَذِهِ الْأَشْيَاءُ الْأَرْبَعَةُ مَا يُسَدُّ بِهِ الْجُوعُ، وَمَا يُدْفَعُ بِهِ الْعَطَشُ، وَمَا يُسْكَنُ فِيهِ مِنَ الْحَرِّ وَيُسْتَرُ بِهِ عَوْرَتُهُ، لِآدَمَ ﵇ بِالْإِطْلَاقِ، لَا حِسَابَ عَلَيْهِ فِيهَا لِأَنَّهُ لَا بُدَّ لَهُ مِنْهَا.
Dolayısıyla açlığın bastırıldığı, susuzluğun giderildiği, sıcaktan sığınıldığı ve avretin örtüldüğü bu dört şey, Âdem aleyhisselâm için mutlak [ihtiyaç] idi; bunlardan dolayı ona hesap yoktur, çünkü bunlar onun için kaçınılmazdır.
وَذُكِرَ عَنْ أَحْمَدَ أَيْضًا بِسَنَدِهِ " أَنَّهُمْ كَانُوا جُلُوسًا فَطَلَعَ عَلَيْهِمُ النَّبِيُّ ﷺ وَعَلَى رَأْسِهِ أَثَرُ مَاءٍ، فَقُلْنَا:
Ahmed'den de senediyle şöyle zikredilmiştir: “Onlar otururlarken Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem başından su damlarken üzerlerine çıkageldi. Biz dedik ki:
يَا رَسُولَ اللَّهِ، نَرَاكَ طَيِّبَ النَّفْسِ؟
‘Ey Allah'ın Resûlü, seni neşeli görüyoruz?’
قَالَ: أَجَلْ، قَالَ: خَاضَ النَّاسُ فِي ذِكْرِ الْغِنَى، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: لَا بَأْسَ بِالْغِنَى لِمَنِ اتَّقَى اللَّهَ، وَالصِّحَّةُ لِمَنِ اتَّقَى اللَّهَ خَيْرٌ مِنَ الْغِنَى، وَطِيبُ النَّفْسِ مِنَ النِّعَمِ ".
[Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem]: “Evet” buyurdu. [Râvi] dedi ki: İnsanlar zenginlik konusunu konuşmaya daldılar. Bunun üzerine Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Allah’tan sakınan kimse için zenginlikte bir beis yoktur. Allah’tan sakınan kimse için sağlık zenginlikten daha hayırlıdır. Gönül hoşluğu da nimetlerdendir.”
قَالَ: وَرَوَاهُ ابْنُ مَاجَهْ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ.
[Müellif] dedi ki: Bunu İbn Mâce de Ebû Hüreyre’den rivayet etmiştir.
وَبِهَذَا، فَقَدْ ثَبَتَ مِنَ الْكِتَابِ وَالسُّنَّةِ، أَنَّ النَّعِيمَ الَّذِي هُوَ مَحَلُّ السُّؤَالِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ
Böylece Kitap ve Sünnet ile sabit olmuştur ki, kıyamet gününde sorgu konusu olan nimet;
عَامٌّ فِي كُلِّ مَا يَتَنَعَّمُ بِهِ الْإِنْسَانُ فِي الدُّنْيَا، حِسًّا كَانَ أَوْ مَعْنًى.
İnsanın dünyada faydalanıp haz duyduğu maddi yahut manevi her şeyi kapsamaktadır.
حَتَّى قَالُوا: النَّوْمُ مَعَ الْعَافِيَةِ، وَقَالُوا: إِنَّ السُّؤَالَ عَامٌّ لِلْكَافِرِ وَالْمُسْلِمِ، فَهُوَ لِلْكَافِرِ تَوْبِيخٌ وَتَقْرِيعٌ وَحِسَابٌ، وَلِلْمُؤْمِنِ تَقْرِيرٌ بِحَسَبِ شُكْرِ النِّعْمَةِ وَجُحُودِهَا وَكَيْفِيَّةِ تَصْرِيفِهَا. وَالْعِلْمُ عِنْدَ اللَّهِ تَعَالَى.
Hatta afiyet içindeki uykunun dahi [buna dâhil olduğunu] söylemişlerdir. Yine bu sorgunun hem kâfir hem de Müslüman için umumi olduğunu belirtmişlerdir; öyle ki kâfir için azarlama, kınama ve hesap; mümin için ise nimete şükrü, nankörlüğü ve onu nasıl kullandığına göre bir ikrardır. İlim Allah Teâlâ katındadır.
وَكُلُّ ذَلِكَ يُرَادُ مِنْهُ الْحَثُّ عَلَى شُكْرِ النِّعْمَةِ، وَالْإِقْرَارِ لِلْمُنْعِمِ وَالْقِيَامِ بِحَقِّهِ سُبْحَانَهُ فِيهَا، كَمَا قَالَ تَعَالَى عَنْ نَبِيِّ اللَّهِ: رَبِّ أَوْزِعْنِي أَنْ أَشْكُرَ نِعْمَتَكَ الَّتِي أَنْعَمْتَ عَلَيَّ وَعَلَى وَالِدَيَّ وَأَنْ أَعْمَلَ صَالِحًا تَرْضَاهُ وَأَصْلِحْ لِي فِي ذُرِّيَّتِي إِنِّي تُبْتُ إِلَيْكَ وَإِنِّي مِنَ الْمُسْلِمِينَ [٤٦ \ ١٥] .
Bütün bunlardan maksat, nimete şükretmeye, nimeti vereni ikrar etmeye ve O Sübhânehu’nun nimet üzerindeki hakkını yerine getirmeye teşviktir. Nitekim Allah Teâlâ, Allah'ın peygamberinden naklen şöyle buyurmuştur: { رَبِّ أَوْزِعْنِي أَنْ أَشْكُرَ نِعْمَتَكَ الَّتِي أَنْعَمْتَ عَلَيَّ وَعَلَى وَالِدَيَّ وَأَنْ أَعْمَلَ صَالِحًا تَرْضَاهُ وَأَصْلِحْ لِي فِي ذُرِّيَّتِي إِنِّي تُبْتُ إِلَيْكَ وَإِنِّي مِنَ الْمُسْلِمِينَ } [46/15] “Rabbim! Bana ve ana babama lütfettiğin nimetine şükretmemi, senin razı olacağın salih amel işlememi bana ilham et. Benim için zürriyetimi de ıslah et. Şüphesiz ben sana tevbe ettim ve muhakkak ki ben teslim olanlardanım.”
اللَّهُمَّ أَوْزِعْنَا شُكْرَ نِعْمَتِكَ، وَاجْعَلْ مَا أَنْعَمْتَ بِهِ عَلَيْنَا عَوْنًا لَنَا عَلَى طَاعَتِكَ.
Allah'ım! Bize nimetine şükretmeyi ilham et ve bize lütfettiğin şeyleri sana itaatte bizim için bir yardım kıl!