وقوله: {فَجَعَلَهُمْ كَعَصْفٍ مَّأْكُولٍ}. يعنى تعالى ذكرُه: فجعَل الله أصحابَ الفيلِ كزرعٍ أكَلَتْه الدواب فراثَتْه، فيَبِس وتفرقت أجزاؤُه. شبَّه تقطُّعَ
Yüce [Allah]'ın {فَجَعَلَهُمْ كَعَصْفٍ مَّأْكُولٍ} “Böylece onları yenmiş ekin yaprağı gibi kıldı” sözü; Allah fil sahiplerini, hayvanların yiyip sonra dışkıladığı, ardından kuruyup parçaları dağılmış bir ekin gibi kıldı, anlamına gelir. [Allah], kopup parçalanmasını benzetti...
أوصالهم بالعقوبةِ التي نزلت بهم، وتفرُّقَ آراب أبدانهم بها، بتفرُّقِ أجزاء الرَّوَثِ الذي حدث عن أكل الزرعِ.
üzerlerine inen azap sebebiyle eklemlerinin parçalanmasını ve bedenlerinin uzuvlarının dağılmasını, ekinin yenmesinden meydana gelen dışkı parçalarının dağılmasına benzetti.
وقد كان بعضُهم يقولُ: العَصْفُ هو القشرُ الخارج الذي يكون على حبِّ الحِنْطَة من خارج كهيئة الغلافِ لها.
Onlardan (âlimlerden) bazıları şöyle diyordu: el-Asf (العَصْفُ), buğday tanesinin üzerinde kılıf şeklinde bulunan dış kabuktur.
ذكر من قال: عُنى بذلك ورقُ الزرعِ
Bununla ekin yaprağının kastedildiğini söyleyenlerin zikri:
حدثني محمد بن عمرٍو، قال: ثنا أبو عاصم، قال: ثنا عيسى، وحدثنى الحارثُ، قال: ثنا الحسن، قال: ثنا ورقاءُ، جميعًا عن ابن أبي نجيحٍ، عن مجاهدٍ قوله: {كَعَصْفٍ مَأْكُولٍ}. قال: ورقِ الحنطة .
Bana Muhammed b. Amr anlattı, dedi ki: Bize Ebû Âsım anlattı, dedi ki: Bize Îsâ anlattı; [yine] bana el-Hâris anlattı, dedi ki: Bize el-Hasan anlattı, dedi ki: Bize Verkâ anlattı; hepsi İbn Ebî Necîh'ten, o da Mücâhid'in {كَعَصْفٍ مَأْكُولٍ} “Yenmiş ekin yaprağı gibi” sözü hakkında şöyle dediğini [nakletti]: "Buğday yaprağıdır" .
حدثنا ابن عبد الأعلى، قال: ثنا ابن ثورٍ، عن معمر، عن قتادة: {كَعَصْفٍ مَأْكُولٍ}. قال: هو التِّبنُ .
Bize İbn Abdi'l-A'lâ anlattı, dedi ki: Bize İbn Sevr, Ma'mer'den, o Katâde'den nakletti: {كَعَصْفٍ مَأْكُولٍ} “Yenmiş ekin yaprağı gibi” [ayeti hakkında] şöyle dedi: "O samandır" .
وحُدِّثتُ عن الحسين، قال: سمعت أبا معاذ، قال: أخبرنا عبيدٌ، قال: سمِعتُ الضحاك يقولُ في قوله: {كَعَصْفٍ مَأْكُولٍ}: كزرعٍ مأكول .
Bana el-Huseyn'den rivayet edildi, dedi ki: Ebû Muâz'ı işittim, dedi ki: Bize Ubeyd bildirdi, dedi ki: Dahhâk'ın {كَعَصْفٍ مَأْكُولٍ} “Yenmiş ekin yaprağı gibi” sözü hakkında şöyle dediğini işittim: "Yenmiş bir ekin gibidir" .
حدثني محمدُ بنُ عمارة الأسديُّ، قال: ثنا زُريقُ بن مرزوقٍ، قال: ثنا هبيرةُ، عن سلمةَ بن نُبَيطٍ، عن الضحاكِ في قوله: {كَعَصْفٍ مَأْكُولٍ}. قال: هو الهَبُّورُ، بالنَّبَطِيَّة. وفي رواية: المقهورُ.
Bana Muhammed b. Umâre el-Esedî anlattı, dedi ki: Bize Züreyk b. Merzûk anlattı, dedi ki: Bize Hubeyre, Seleme b. Nübeyt'ten, o da Dahhâk'tan {كَعَصْفٍ مَأْكُولٍ} “Yenmiş ekin yaprağı gibi” [ayeti] hakkında şöyle dediğini nakletti: "O, Nebatça hebbûrdur." Bir rivayette ise: "el-Makhûrdur (المقهور)" [şeklindedir].
حدثني يونس، قال: أخبرنا ابن وهبٍ، قال: قال ابن زيدٍ في قوله: {فَجَعَلَهُمْ كَعَصْفٍ مَأْكُولٍ}. قال: ورقِ الزرع وورق البقلِ، إذا أكلته البهائم فراثَته، فصار دَرِينًا .
Bana Yûnus anlattı, dedi ki: Bize İbn Vehb bildirdi, dedi ki: İbn Zeyd {فَجَعَلَهُمْ كَعَصْفٍ مَأْكُولٍ} “Böylece onları yenmiş ekin yaprağı gibi yaptı” sözü hakkında şöyle dedi: "Hayvanlar yiyip ardından dışkıladığında ekin yaprağı ve sebze yaprağıdır ki böylece döküntü çer çöp (derîn) haline gelir."
ذكرُ مَن قال: عُنى به قشرُ الحبِّ
Bununla tohumun kabuğunun kastedildiğini söyleyenlerin zikri:
حدثني محمد بن سعدٍ، قال: ثني أبي، قال: ثنى عمي، قال: ثنى أبي، عن أبيه، عن ابن عباس: {كَعَصْفٍ مَأْكُولٍ}. قال: البُرُّ يُؤكَلُ ويُلْقِي عَصْفَه الريحُ، والعَصْفُ: الذي يكونُ فوقَ البُرِّ؛ هو لِحاءُ البُرِّ .
Bana Muhammed b. Sa'd anlattı, dedi ki: Bana babam anlattı, dedi ki: Bana amcam anlattı, dedi ki: Bana babam, babasından, o da İbn Abbâs'tan nakletti: {كَعَصْفٍ مَأْكُولٍ} “Yenmiş ekin yaprağı gibi” [ayeti hakkında] şöyle demiştir: "Buğday yenir, rüzgar ise onun samanını/kabuğunu savurur. el-Asf (العَصْفُ), buğdayın üzerinde olan şeydir; o buğdayın kabuğudur" .
وقال آخرون في ذلك بما حدثنا ابن حميد، قال: ثنا مهران، عن أبي سنانٍ، عن حبيبِ بن أبي ثابتٍ: {كَعَصْفٍ مَأْكُولٍ}. قال: كطعامٍ مطعومٍ.
Başkaları ise bu hususta İbn Humeyd'in bize anlattığı şu rivayeti söylemişlerdir: Bize Mihrân, Ebû Sinân'dan, o Habîb b. Ebî Sâbit'ten nakletti: {كَعَصْفٍ مَأْكُولٍ} “Yenmiş ekin yaprağı gibi” [ayeti hakkında]: "Yenmiş bir yemek gibi" dedi.
آخر تفسير سورة "الفيلِ"
Fîl Suresi tefsirinin sonu.