Binûn

"Sebbihısme Rabbike'l-A'lâ" Suresinin Tefsiri — 2. Sayfa

Kaynak: Câmiu'l-Beyân (Taberî Tefsiri) · Taberî · Arapça Orijinal Metin · AI Türkçe Çeviri

حدَّثنا بشرٌ، قال: ثنا يزيدُ، قال: ثنا سعيدٌ، عن قتادةَ: {بَلْ تُؤْثِرُونَ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا}؛ فاختار الناسُ العاجلةَ إلا مَن عصَم اللهُ .

Bize Bişr anlattı, dedi ki: Bize Yezîd anlattı, dedi ki: Bize Saîd, Katâde'den {بَلْ تُؤْثِرُونَ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا} “Fakat siz dünya hayatını tercih ediyorsunuz” [âyeti hakkında] anlattı: İnsanlar, Allah'ın korudukları müstesna, peşin olanı [dünyayı] seçtiler .

وقوله: {وَالْآخِرَةُ خَيْرٌ} في الخيرِ، {وَأَبْقَى} في البقاءِ .

O'nun {وَالْآخِرَةُ خَيْرٌ} “Oysa ahiret daha hayırlıdır” [buyruğu] hayır yönünden, {وَأَبْقَى} “ve daha süreklidir” [buyruğu da] kalıcılık bakımındandır .

حدَّثنا ابنُ حميدٍ، قال: ثنا يحيى بنُ واضحٍ، قال: ثنا أبو حمزةَ، عن عطاءٍ، عن عَرْفَجَةَ الثَّقَفيِّ، قال: اسْتَقْرَأْتُ ابنُ مسعودٍ: هو {سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الْأَعْلَى}، فَلَمَّا بلَغ: {بَلْ تُؤْثِرُونَ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا}، تَرَك القراءةَ وأقبَل على أصحابِه، وقال: آثَرْنا الدنيا على الآخرةِ. فسَكَت القومُ، فقال: آثَرْنا الدنيا؛ لأَنَّا رأيْنا زينتَها ونساءَها وطعامَها وشرابَها، وزُوِيَت عنا الآخرةُ، فاخْتَرْنا هذا العاجلَ، وتركنا الآجلَ .

Bize İbn Humeyd anlattı, dedi ki: Bize Yahyâ b. Vâdıh anlattı, dedi ki: Bize Ebû Hamza, Atâ'dan, o Arfece es-Sekafî'den anlattı: İbn Mes'ûd'a {سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الْأَعْلَى} “Yüce Rabbinin adını tesbih et” [suresini] okuttum. {بَلْ تُؤْثِرُونَ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا} “Fakat siz dünya hayatını tercih ediyorsunuz” [âyetine] gelince okumayı bıraktı, ashabına yöneldi ve şöyle dedi: 'Dünyayı ahirete tercih ettik.' Topluluk sustu. Bunun üzerine şöyle dedi: 'Dünyayı tercih ettik; çünkü onun süsünü, kadınlarını, yiyeceğini ve içeceğini gördük; ahiret ise bizden gizlendi. Bu yüzden peşin olanı seçtik ve sonraya kalanı terk ettik.'

واختلَفت القرأةُ في قراءةِ قولِه: {بَلْ تُؤْثِرُونَ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا}، فقرَأ ذلك عامةُ

Kıraat âlimleri O'nun: {بَلْ تُؤْثِرُونَ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا} “Fakat siz dünya hayatını tercih ediyorsunuz” [buyruğunun] okunuşunda ihtilaf etmişlerdir. Şehirlerin kıraat âlimlerinin geneli bunu...

قرأةِ الأمصارِ: {بَلْ تُؤْثِرُونَ} بالتاءِ، إلا أبا عمرٍو فإنه قرَأه بالياءِ ، وقال: يعنى الأَشْقَينَ .

bunu 'tâ' (t) ile {بَلْ تُؤْثِرُونَ} şeklinde okumuşlardır. Yalnızca Ebû Amr müstesnadır; çünkü o bunu 'yâ' (y) ile okumuş ve: 'En bedbaht olanları kastediyor' demiştir .

والذي لا أُوثِرُ عليه في قراءةِ ذلك، التاءُ؛ لإجماعِ الحُجَّةِ من القرأةِ عليه. وذُكِر أَنَّ ذلك في قراءةِ أُبيٍّ: (بل أنتم تُؤثرون) . فذلك أيضًا شاهدٌ لصحة القراءةِ بالتاء.

Bunun kıraatinde başkasına tercih etmediğim [tercihim], kıraat âlimlerinin hüccetinin üzerinde icma etmesi sebebiyle 'tâ' (t) ile olanıdır. Übey'in kıraatinde bunun: (بل أنتم تُؤثرون / Bilakis siz tercih ediyorsunuz) şeklinde olduğu zikredilmiştir . Bu da 'tâ' ile okuyuşun sıhhatine ayrıca bir şahittir.

وقوله: {إِنَّ هَذَا لَفِي الصُّحُفِ الْأُولَى}. اخْتَلَف أهلُ التأويلِ في الذي أُشِير إليه بقولِه: {هَذَا}؛ فقال بعضُهم: أُشِير به إلى الآياتِ التي في {سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الْأَعْلَى}.

{إِنَّ هَذَا لَفِي الصُّحُفِ الْأُولَى} “Şüphesiz bu, ilk sahifelerde de vardır” âyetinde tefsir ehli, {هَذَا} “bu” sözüyle neye işaret edildiği hususunda ihtilaf etti. Bazıları şöyle dediler: Bununla {سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الْأَعْلَى} “Yüce Rabbinin adını tesbih et” [suresindeki] âyetlere işaret edilmiştir.

ذكرُ مَن قال ذلك

Bunu Söyleyenlerin Zikri

حدَّثنا ابنُ حُميدٍ، قال: ثنا مِهْرانُ، عن سفيانَ، عن أبيه، عن عكرمةَ: {إِنَّ هَذَا لَفِي الصُّحُفِ الْأُولَى (١٨) صُحُفِ إِبْرَاهِيمَ وَمُوسَى}. يقولُ: الآياتُ التي في {سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الْأَعْلَى} .

Bize İbn Humeyd anlattı, dedi ki: Bize Mihrân, Süfyân'dan, o babasından, o İkrime'den {إِنَّ هَذَا لَفِي الصُّحُفِ الْأُولَى (١٨) صُحُفِ إِبْرَاهِيمَ وَمُوسَى} “Şüphesiz bu, ilk sahifelerde, İbrâhim ve Mûsâ’nın sahifelerinde de vardır” [âyeti hakkında] anlattı: [İkrime] der ki: [Kastedilen,] {سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الْأَعْلَى} “Yüce Rabbinin adını tesbih et” [suresindeki] âyetlerdir .

وقال آخرون: قصةُ هذه السورةِ.

Başkaları ise şöyle dediler: Bu surenin anlattığı konudur.

ذكرُ مَن قال ذلك

Bunu Söyleyenlerin Zikri

حدَّثنا ابنُ حميدٍ، قال: ثنا مِهْرانُ، عن أبي جعفرٍ، عن الرَّبيعِ، عن أبي العاليةِ:

İbn Humeyd bize rivayet edip dedi ki: Mihrân bize Ebû Ca‘fer’den, o er-Rebî‘den, o da Ebu’l-Âliye’den [şöyle dediğini] rivayet etti:

{إِنَّ هَذَا لَفِي الصُّحُفِ الْأُولَى (١٨) صُحُفِ إِبْرَاهِيمَ وَمُوسَى}. قال: قصةُ هذه السورةِ لفى الصُّحُفِ الأُولى .

{إِنَّ هَذَا لَفِي الصُّحُفِ الْأُولَى (١٨) صُحُفِ إِبْرَاهِيمَ وَمُوسَى} “Şüphesiz bu, ilk sahifelerde, İbrâhim ve Mûsâ’nın sahifelerinde de vardır” [âyeti hakkında Ebu'l-Âliye] şöyle dedi: Bu surenin anlattığı konu ilk sahifelerdedir .

وقال آخرون: بل معنى ذلك: إنَّ هذا الذي قضَى اللهُ في هذه السورةِ، لفى الصُّحُفِ الأُولى.

Başkaları ise şöyle dediler: Bilakis bunun manası; 'Allah'ın bu surede hükmettiği şeyler ilk sahifelerdedir' demektir.

ذكرُ مَن قال ذلك

Bunu Söyleyenlerin Zikri

حدَّثنا ابنُ عبدِ الأعلى، قال: ثنا ابنُ ثورٍ، عن معمرٍ، عن قتادةَ في قولِه: {إِنَّ هَذَا لَفِي الصُّحُفِ الْأُولَى}. قال: إنَّ هذا الذي قضَى اللهُ في هذه السورةِ، لفى الصُّحُفِ الأُولى، {صُحُفِ إِبْرَاهِيمَ وَمُوسَى} .

Bize İbn Abdila'lâ anlattı, dedi ki: Bize İbn Sevr, Ma'mer'den, o Katâde'den {إِنَّ هَذَا لَفِي الصُّحُفِ الْأُولَى} “Şüphesiz bu, ilk sahifelerde de vardır” kavli hakkında anlattı: [Katâde] dedi ki: Allah'ın bu surede hükmettiği şeyler ilk sahifelerde, {صُحُفِ إِبْرَاهِيمَ وَمُوسَى} “İbrâhim ve Mûsâ’nın sahifelerinde”dir .

وقال آخرون: بل عُنى بذلك أنَّ قولَه: {وَالْآخِرَةُ خَيْرٌ وَأَبْقَى}، في الصُّحُفِ الأُولى.

Başkaları ise şöyle dediler: Bilakis bununla {وَالْآخِرَةُ خَيْرٌ وَأَبْقَى} “Oysa ahiret daha hayırlı ve daha süreklidir” sözünün ilk sahifelerde yer aldığı kastedilmiştir.

ذكرُ مَن قال ذلك

Bunu Söyleyenlerin Zikri

حدَّثنا بشرٌ، قال: ثنا يزيدُ، قال: ثنا سعيدٌ، عن قتادةَ قولَه: {إِنَّ هَذَا لَفِي الصُّحُفِ الْأُولَى}. قال: تَتابَعَتْ كتبُ اللهِ كما تَسْمَعون، أَنَّ الآخرةَ خيرٌ وأبقى .

Bize Bişr anlattı, dedi ki: Bize Yezîd anlattı, dedi ki: Bize Saîd, Katâde'den {إِنَّ هَذَا لَفِي الصُّحُفِ الْأُولَى} “Şüphesiz bu, ilk sahifelerde de vardır” kavli hakkında anlattı: [Katâde] dedi ki: Allah'ın kitapları, işittiğiniz gibi ahiretin daha hayırlı ve daha kalıcı olduğu hususunda ardı ardına gelmiştir .

حدَّثني يونسُ، قال: أخبَرنا ابنُ وهبٍ، قال: قال ابنُ زيدٍ في قولِه: {إِنَّ هَذَا لَفِي الصُّحُفِ الْأُولَى (١٨) صُحُفِ إِبْرَاهِيمَ وَمُوسَى}. قال: في الصحف التي أنزَلها اللهُ على إبراهيمَ وموسى، أنَّ الآخرةَ خيرٌ من الأُولى.

Bana Yûnus anlattı, dedi ki: Bize İbn Vehb haber verdi, dedi ki: İbn Zeyd, {إِنَّ هَذَا لَفِي الصُّحُفِ الْأُولَى (١٨) صُحُفِ إِبْرَاهِيمَ وَمُوسَى} “Şüphesiz bu, ilk sahifelerde; İbrâhim ve Mûsâ'nın sahifelerinde de vardır” kavli hakkında şöyle dedi: Allah'ın İbrâhim ve Mûsâ'ya indirdiği sahifelerde, ahiretin dünyadan daha hayırlı olduğu [bildirilmiştir] .

وأَوْلَى الأقوالِ في ذلك بالصوابِ قولُ مَن قال: إِنَّ قولَه: {قَدْ أَفْلَحَ مَنْ تَزَكَّى (١٤) وَذَكَرَ اسْمَ رَبِّهِ فَصَلَّى (١٥) بَلْ تُؤْثِرُونَ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا (١٦) وَالْآخِرَةُ خَيْرٌ وَأَبْقَى} لفى الصُّحُفِ الأُولى؛ صحفِ إبراهيمَ خليلِ الرحمنِ، وصحفِ موسى ابن عمرانَ.

Bu hususta doğruya en yakın olan görüş; {قَدْ أَفْلَحَ مَنْ تَزَكَّى (١٤) وَذَكَرَ اسْمَ رَبِّهِ فَصَلَّى (١٥) بَلْ تُؤْثِرُونَ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا (١٦) وَالْآخِرَةُ خَيْرٌ وَأَبْقَى} “Doğrusu arınan ve Rabbinin adını anıp namaz kılan kurtuluşa ermiştir. Fakat siz dünya hayatını tercih ediyorsunuz. Oysa ahiret daha hayırlı ve daha süreklidir” sözünün ilk sahifelerde; Rahmân'ın dostu İbrâhim'in sahifelerinde ve İmrân oğlu Mûsâ'nın sahifelerinde [yer aldığını] söyleyen kimsenin görüşüdür.

وإنما قلتُ: ذلك أَوْلَى بالصحةِ من غيرِه؛ لأنَّ "هذا" إشارةٌ إلى حاضرٍ، فَلأَنْ يكونَ إشارةً إلى ما قَرُب منها، أولى مِن أنْ يكونَ إشارةً إلى غيرِه. وأما الصحفُ فإنها جمعُ صحيفةٍ، وإنما عُنِى بها كتبُ إبراهيمَ وموسى.

Bunun doğruluğa diğerlerinden daha layık olduğunu söylememin sebebi şudur: Çünkü 'bu' (hâzâ) mevcut olana bir işarettir. Dolayısıyla kendisine yakın olana işaret olması, başka bir şeye işaret olmasından daha uygundur. Sahifeler (suhuf) ise sahîfenin çoğuludur ve bununla yalnızca İbrâhim ile Mûsâ'nın kitapları kastedilmiştir.

حدَّثنا بشرٌ، قال: ثنا يزيدُ، قال: ثنا سعيدٌ، عن قتادةَ، عن أبي الجَلْدِ، قال: نزَلت صحفُ إبراهيمَ في أوَّلِ ليلةٍ من رمضانَ، وأُنزِلَتِ التوراةً لستِّ ليالٍ خَلَوْن مِن رمضانَ، وأُنزِل الزَّبورُ لاثنتَىْ عَشْرَةَ ليلةً، وأُنزِل الإنجيلُ لثماني عَشْرةَ، وأُنزِل الفرقانُ لأربعٍ وعشرين .

Bize Bişr anlattı, dedi ki: Bize Yezîd anlattı, dedi ki: Bize Saîd, Katâde'den, o Ebu'l-Celd'den anlattı, dedi ki: İbrâhim'in sahifeleri Ramazan'ın ilk gecesinde indirildi. Tevrat, Ramazan'dan altı gece geçtikten sonra indirildi. Zebûr on iki gece [geçtikten sonra] indirildi , İncil on sekiz [gece geçtikten sonra] indirildi, Furkân (Kur'an) ise yirmi dört [gece geçtikten sonra] indirildi .

آخرُ تفسيرِ سورةِ سبحِ اسمَ ربِّك الأعلى

Sebbihısme Rabbiye'l-A'lâ Suresi tefsirinin sonu.