وَأخرج الْبَزَّار عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: مَا فَوق الإِزار وظل الْحَائِط وخبز يُحَاسب بِهِ العَبْد يَوْم الْقِيَامَة وَيسْأل عَنهُ
Bezzâr'ın İbn Abbâs'tan naklettiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: "İzarın (alt giysisinin), duvar gölgesinin ve [kuru] ekmeğin fazlasından kul kıyamet gününde hesaba çekilir ve ondan sorulur."
وَأخرج عبد الله بن أَحْمد فِي زَوَائِد الزّهْد عَن الْحسن قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: ثَلَاث لَا يُحَاسب بِهن العَبْد: ظلّ خص يستظل بِهِ وكسرة يشد بهَا صلبه وثوب يواري بِهِ عَوْرَته
Abdullah b. Ahmed'in Zevâidü'z-Zühd'de Hasen'den naklettiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: "Üç şey vardır ki kul bunlardan hesaba çekilmez: Gölgelendiği bir kulübe/çardak gölgesi, belini doğrulttuğu bir lokma ekmek ve avretini örttüğü bir elbise."
وَأخرج أَيْضا عَن سلمَان قَالَ: يلغني أَن فِي التَّوْرَاة مَكْتُوب: ابْن آدم كسيرة تكفيك وخرقة تواريك وَحجر يؤيك
Yine [Abdullah b. Ahmed'in] Selmân'dan naklettiğine göre o şöyle demiştir: "Bana ulaştığına göre Tevrat'ta şöyle yazılıdır: 'Ey Âdemoğlu! Bir lokmacık [ekmek] sana yeter, bir parça bez seni örter ve bir taş [kovuğu] seni barındırır.'"
وَأخرج أَحْمد فِي الزّهْد عَن عبد الله بن عَمْرو أَن رجلا سَأَلَهُ إِنْسَان من فُقَرَاء الْمُهَاجِرين فَقَالَ: أَلَك امْرَأَة تأوي إِلَيْك وتأوي إِلَيْهَا قَالَ: نعم
Ahmed'in ez-Zühd'de Abdullah b. Amr'dan naklettiğine göre, muhacirlerin fakirlerinden bir adam ona [bir şey] sordu. [Abdullah da]: "Yanına sığındığın, senin de yanına sığındığı bir eşin var mı?" dedi. [Adam]: "Evet" dedi.
قَالَ: أَلَك مسكن تسكنه قَالَ: نعم
[Abdullah]: "İçinde oturduğun bir meskenin var mı?" dedi. [Adam]: "Evet" dedi.
قَالَ: فلست من فُقَرَاء الْمُهَاجِرين
[Abdullah]: "O halde sen muhacirlerin fakirlerinden değilsin" dedi.
وَأخرج أَحْمد فِي الزّهْد عَن عُثْمَان بن عَفَّان أَن رَسُول الله ﷺ قَالَ: كل شَيْء سوى ظلّ بَيت وجلف الْخبز وثوب يواري عَوْرَته وَالْمَاء فَمَا فضل عَن هَذَا لِابْنِ آدم فِيهِنَّ حق
Ahmed'in ez-Zühd'de Osmân b. Affân'dan naklettiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: "Bir evin gölgesi, katıksız kuru ekmek, avretini örten bir elbise ve suyun dışındaki her şey; bunlardan arta kalan şeylerde Âdemoğlunun bir hakkı yoktur [hesaba tabidir]."
وَأخرج أَحْمد وَابْن ماجة والحكيم وَالتِّرْمِذِيّ فِي نَوَادِر الْأُصُول وَابْن مرْدَوَيْه عَن معَاذ بن عبد الله الْجُهَنِيّ عَن أَبِيه عَن عَمه قَالَ: خرج علينا رَسُول الله ﷺ وَعَلِيهِ أثر غسل وَهُوَ طيب النَّفس فظننا أَنه ألم بأَهْله فَقُلْنَا يَا رَسُول الله: نرَاك طيب النَّفس فَقَالَ: أجل وَالْحَمْد لله ثمَّ ذكر الْغنى فَقَالَ: لَا بَأْس بالغنى لمن اتَّقى الله وَالصِّحَّة لمن اتَّقى خير من الْغنى وَطيب النَّفس من النَّعيم
Ahmed, İbn Mâce, el-Hakîm, Nevâdiru'l-Usûl'de Tirmizî ve İbn Merdeveyh'in Muâz b. Abdillâh el-Cühenî'den, onun babasından, onun da amcasından naklettiğine göre o şöyle demiştir: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem üzerinde boy abdesti izi varken ve neşeli bir halde yanımıza çıktı. Biz onun ailesiyle birlikte olduğunu zannettik de: "Ey Allah'ın Resûlü, seni neşeli/huzurlu görüyoruz" dedik. [Resûlullah]: "Evet, Allah'a hamdolsun" buyurdu. Sonra zenginlikten bahsederek şöyle buyurdu: "Allah'tan korkan kimse için zenginlikte bir beis yoktur. [Fakat] takva sahibi için sağlık, zenginlikten daha hayırlıdır; gönül hoşluğu da nimettendir."
وَأخرج عبد بن حميد عَن عِكْرِمَة قَالَ: مر عمر بن الْخطاب بِرَجُل مبتلي أَجْذم أعمى أَصمّ أبكم فَقَالَ لمن مَعَه: هَل ترَوْنَ فِي هَذَا من نعم الله شَيْئا قَالُوا: لَا قَالَ: بلَى أَلا تَرَوْنَهُ يَبُول فَلَا يعتصر وَلَا يلتوي يخرج بَوْله سهلاً فَهَذِهِ نعْمَة من الله
Abd b. Humeyd'in İkrime'den naklettiğine göre o şöyle demiştir: Ömer b. el-Hattâb cüzzamlı, kör, sağır ve dilsiz olan dertli [bir adama] rastladı ve beraberindekilere: "Bunda Allah'ın nimetlerinden bir şey görüyor musunuz?" dedi. Onlar: "Hayır" dediler. [Ömer] şöyle dedi: "Aksine! Görmüyor musunuz, idrarını yaparken zorlanmıyor, kıvranmıyor; idrarı kolayca çıkıyor. İşte bu, Allah'tan bir nimettir."
وَأخرج عبد بن حميد عَن الْحسن قَالَ: يَا لَهَا من نعْمَة تَأْكُل لَذَّة وَتخرج سرحاً لقد كَانَ ملك من مُلُوك هَذِه الْقرْيَة يرى الْغُلَام من غلمانه يَأْتِي الحش فيكتان ثمَّ يجرجر قَائِما فَيَقُول: يَا لَيْتَني مثلك مَا يشرب حَتَّى يقطع عُنُقه الْعَطش فَإِذا شرب كَانَ لَهُ فِي تِلْكَ الشربة موتات يَا لَهَا من نعْمَة تَأْكُل لَذَّة وَتخرج سرحاً
Abd b. Humeyd'in Hasen'den naklettiğine göre o şöyle demiştir: "Ne büyük nimettir ki lezzetle yer, kolayca [dışarı] çıkarırsın! Bu beldenin krallarından bir kral vardı; kölelerinden bir kölenin helaya gidip ihtiyacını giderdikten sonra şarkı söyleyerek ayakta yürüdüğünü görür de: 'Keşke senin gibi olsaydım!' derdi. [Çünkü kendisi] susuzluk boynunu koparacak hale gelmedikçe su içemiyor, içtiğinde de o bir yudumda ona defalarca ölüm acısı geliyordu. Ne büyük nimettir ki lezzetle yer, kolayca [dışarı] çıkarırsın!"
وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن ابْن مَسْعُود قَالَ: يعرض النَّاس يَوْم الْقِيَامَة على ثَلَاثَة دواوين: ديوَان فِيهِ الْحَسَنَات وديوان فِيهِ النَّعيم وديوان فِيهِ السَّيِّئَات فيقابل بديوان الْحَسَنَات ديوَان النَّعيم فيستفرغ النَّعيم الْحَسَنَات وَتبقى السَّيِّئَات مشيئتها إِلَى الله ﷿ إِن شَاءَ عذب وَإِن شَاءَ غفر
İbn Ebî Şeybe'nin İbn Mes'ûd'dan naklettiğine göre o şöyle demiştir: "Kıyamet gününde insanlar üç divana (kayıt defterine) arz olunur: İçinde iyiliklerin bulunduğu divan, içinde nimetlerin bulunduğu divan ve içinde kötülüklerin bulunduğu divan. İyilikler divanı nimetler divanıyla karşılaştırılır; nimetler bütün iyilikleri tüketir. Geriye kötülükler kalır; onların durumu da Azîz ve Celîl olan Allah'ın dilemesine kalmıştır, dilerse azap eder, dilerse bağışlar."
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وهناد عَن بكير بن عَتيق قَالَ: سقيت سعيد بن جُبَير شربة من عسل فِي قدح فَشربهَا ثمَّ قَالَ: وَالله لأسألن عَن هَذَا: فَقلت لمه قَالَ: شربته وَأَنا أستلذه
İbn Ebî Şeybe ve Hennâd'ın Bükeyr b. Atîk'ten naklettiğine göre o şöyle demiştir: Saîd b. Cübeyr'e bir kadeh bal şerbeti içirdim. Onu içti ve sonra: "Vallahi bundan mutlaka sorulacağım" dedi. Ben: "Neden?" dedim. O: "Onu tadını çıkararak içtim" dedi.