أخرج الْفرْيَابِيّ وَابْن الْمُنْذر عَن مُجَاهِد ﵁ فِي قَوْله {وَسبح بِحَمْد رَبك حِين تقوم} قَالَ: من كل مجْلِس
Firyâbî ve İbnu'l-Münzir'in Mücâhid radıyallâhu anh'tan bildirdiğine göre o, {وَسبح بِحَمْد رَبك حِين تقوم} “Kalktığın zaman Rabbini hamd ile tesbih et” kavli hakkında: "Her meclisten [kalktığında]" demiştir.
وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن أبي الْأَحْوَص ﵁ فِي قَوْله {وَسبح بِحَمْد رَبك حِين تقوم} قَالَ: إِذا قُمْت فَقل: سُبْحَانَ الله وَبِحَمْدِهِ
İbn Ebî Şeybe'nin Ebu'l-Ahvas radıyallâhu anh'tan bildirdiğine göre o, {وَسبح بِحَمْد رَبك حِين تقوم} “Kalktığın zaman Rabbini hamd ile tesbih et” kavli hakkında: "Kalktığın zaman 'Sübhânallâhi ve bi-hamdihî (Allah'ı hamd ile tesbih ederim)' de" demiştir.
وَأخرج عبد الرَّزَّاق فِي جَامعه عَن أبي عُثْمَان الْفَقِير ﵁ أَن جِبْرِيل علم النَّبِي ﷺ إِذا قَامَ من مَجْلِسه أَن يَقُول: سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِك أشهد أَن لَا إِلَه إِلَّا أَنْت استغفرك وَأَتُوب إِلَيْك
Abdurrezzâk el-Câmi'inde Ebû Osmân el-Fakîr radıyallâhu anh'tan bildirdiğine göre Cibrîl, Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'e meclisinden kalktığı zaman şöyle demesini öğretmiştir: 'Sübhânekellâhumme ve bi-hamdike, eşhedü en lâ ilâhe illâ ente, estağfiruke ve etûbu ileyk (Allahım! Sana hamdederek Seni her türlü noksanlıktan tenzih ederim. Şehadet ederim ki Senden başka ilah yoktur. Senden bağışlanma diler ve Sana tövbe ederim).'
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَأَبُو دَاوُد وَالنَّسَائِيّ وَالْحَاكِم وَابْن مرْدَوَيْه عَن أبي بَرزَة الْأَسْلَمِيّ قَالَ: كَانَ رَسُول الله ﷺ يَقُول بآخرة إِذا أَرَادَ أَن يقوم من الْمجْلس: سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِك أشهد أَن لَا إِلَه إِلَّا أَنْت استغفرك وَأَتُوب إِلَيْك فَقَالَ رجل يَا رَسُول الله: إِنَّك لتقول قولا مَا كنت تَقوله فِيمَا مضى قَالَ: كَفَّارَة لما يكون فِي الْمجْلس
İbn Ebî Şeybe, Ebû Dâvûd, Nesâî, Hâkim ve İbn Merdûye'nin Ebû Berze el-Eslemî'den bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem ömrünün sonlarına doğru meclisten kalkmak istediğinde: 'Sübhânekellâhumme ve bi-hamdike, eşhedü en lâ ilâhe illâ ente, estağfiruke ve etûbu ileyk (Allahım! Sana hamdederek Seni her türlü noksanlıktan tenzih ederim. Şehadet ederim ki Senden başka ilah yoktur. Senden bağışlanma diler ve Sana tövbe ederim)' derdi. Bir adam: 'Ey Allah'ın Resûlü! Sen daha önce söylemediğin bir sözü söylüyorsun' dedi. Resûlullah: 'Bu, mecliste olan [kusurlar] için bir kefarettir' buyurdu.
وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن زِيَاد بن الْحصين قَالَ: دخلت على أبي الْعَالِيَة فَلَمَّا أردْت أَن أخرج من عِنْده قَالَ: أَلا أزودك كَلِمَات علمهن جِبْرِيل مُحَمَّدًا ﷺ قلت: بلَى قَالَ: فَإِنَّهُ لما كَانَ بآخرة كَانَ إِذا قَامَ من مَجْلِسه قَالَ: سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِك أشهد أَن لَا إِلَه إِلَّا أَنْت استغفرك وَأَتُوب إِلَيْك فَقيل: يَا رَسُول الله مَا هَؤُلَاءِ الْكَلِمَات الَّتِي تقولهن قَالَ: هن كَلِمَات علمنيهن جِبْرِيل كَفَّارَات لما يكون فِي الْمجْلس
İbn Ebî Şeybe'nin Ziyâd b. el-Huseyn'den bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Ebu'l-Âliye'nin yanına girdim. Yanından ayrılmak istediğimde: 'Cibrîl'in Muhammed sallallâhu aleyhi ve sellem'e öğrettiği bazı kelimeleri sana azık olarak vereyim mi?' dedi. Ben de: 'Evet' dedim. Dedi ki: 'O [Resûlullah], ömrünün sonlarına doğru meclisinden kalktığı zaman şöyle derdi: Sübhânekellâhumme ve bi-hamdike, eşhedü en lâ ilâhe illâ ente, estağfiruke ve etûbu ileyk (Allahım! Sana hamdederek Seni her türlü noksanlıktan tenzih ederim. Şehadet ederim ki Senden başka ilah yoktur. Senden bağışlanma diler ve Sana tövbe ederim). Bunun üzerine: 'Ey Allah'ın Resûlü! Söylediğin bu kelimeler nedir?' denildi. Resûlullah: 'Bunlar, Cibrîl'in bana öğrettiği ve mecliste olan [kusurlar] için kefaret olan kelimelerdir' buyurdu.'
وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن يحيى بن جعدة قَالَ: كَفَّارَة الْمجْلس سُبْحَانَكَ وَبِحَمْدِك أستغفرك وَأَتُوب إِلَيْك
İbn Ebî Şeybe'nin Yahyâ b. Ca'de'den bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Meclisin kefareti: 'Sübhâneke ve bi-hamdike, estağfiruke ve etûbu ileyk (Sana hamdederek Seni tenzih ederim. Senden bağışlanma diler ve Sana tövbe ederim)' [demektir].
وَأخرج سعيد بن مَنْصُور وَابْن أبي شيبَة وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر عَن الضَّحَّاك فِي قَوْله {وَسبح بِحَمْد رَبك حِين تقوم} قَالَ: حِين تقوم إِلَى الصَّلَاة تَقول هَؤُلَاءِ الْكَلِمَات: سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِك وتبارك اسْمك وَتَعَالَى جدك وَلَا إِلَه غَيْرك
Saîd b. Mansûr, İbn Ebî Şeybe, İbn Cerîr ve İbnu'l-Münzir'in Dahhâk'tan bildirdiğine göre o, {وَسبح بِحَمْد رَبك حِين تقوم} “Kalktığın zaman Rabbini hamd ile tesbih et” kavli hakkında şöyle demiştir: Namaza kalktığın zaman şu kelimeleri söylersin: 'Sübhânekellâhumme ve bi-hamdike ve tebârakesmake ve teâlâ cedduke ve lâ ilâhe gayruk (Allahım! Sana hamdeder ve Seni her türlü noksanlıktan tenzih ederim. İsmin mübarektir, şanın yücedir ve Senden başka hiçbir ilah yoktur).'
وَأخرج أَبُو عبيد وَابْن الْمُنْذر عَن سعيد بن الْمسيب قَالَ: حق على كل مُسلم حِين
Ebû Ubeyd ve İbnu'l-Münzir'in Saîd b. el-Müseyyeb'den bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Her Müslüman üzerine
يقوم إِلَى الصَّلَاة أَن يَقُول: سُبْحَانَ الله وَبِحَمْدِهِ لِأَن الله يَقُول لنَبيه {وَسبح بِحَمْد رَبك حِين تقوم}
namaza kalktığı zaman 'Sübhânallâhi ve bi-hamdihî' demesi bir haktır/görevdir. Çünkü Allah Peygamberi'ne: {وَسبح بِحَمْد رَبك حِين تقوم} “Kalktığın zaman Rabbini hamd ile tesbih et” buyurmaktadır.
وَأخرج ابْن مرْدَوَيْه عَن ابْن عَبَّاس فِي قَوْله {وَسبح بِحَمْد رَبك حِين تقوم} قَالَ: حِين تقوم من فراشك إِلَى أَن تدخل فِي الصَّلَاة وَالله أعلم
İbn Merdûye'nin İbn Abbâs'tan bildirdiğine göre o, {وَسبح بِحَمْد رَبك حِين تقوم} “Kalktığın zaman Rabbini hamd ile tesbih et” kavli hakkında: "Yatağından kalktığın andan namaza gireceğin ana kadardır" demiştir. Doğrusunu en iyi Allah bilir.
قَوْله تَعَالَى: {وَمن اللَّيْل فسبحه وإدبار النُّجُوم}
Yüce Allah'ın: {وَمن اللَّيْل فسبحه وإدبار النُّجُوم} “Gecenin bir kısmında ve yıldızların batışının ardından da O'nu tesbih et” kavli.
أخرج ابْن مرْدَوَيْه عَن أبي هُرَيْرَة ﵁ فِي قَوْله {وَمن اللَّيْل فسبحه وإدبار النجومِ} قَالَ: الركعتان قبل صَلَاة الصُّبْح
İbn Merdûye'nin Ebû Hureyre radıyallâhu anh'tan bildirdiğine göre o, {وَمن اللَّيْل فسبحه وإدبار النجومِ} “Gecenin bir kısmında ve yıldızların batışının ardından da O'nu tesbih et” kavli hakkında: "Sabah namazından önceki iki rekattır" demiştir.
وَأخرج ابْن جرير وَابْن أبي حَاتِم عَن ابْن عَبَّاس فِي قَوْله {وإدبار النُّجُوم} قَالَ: رَكْعَتي الْفجْر
İbn Cerîr ve İbn Ebî Hâtim'in İbn Abbâs'tan bildirdiğine göre o, {وإدبار النُّجُوم} “Ve yıldızların batışının ardından” kavli hakkında: "Fecrin iki rekatı [sabah namazının sünneti]dir" demiştir.
وَأخرج ابْن جرير عَن الضَّحَّاك فِي قَوْله {وإدبار النُّجُوم} قَالَ: صَلَاة الْغَدَاة
İbn Cerîr'in Dahhâk'tan bildirdiğine göre o, {وإدبار النُّجُوم} “Ve yıldızların batışının ardından” kavli hakkında: "Sabah namazıdır" demiştir.
وَأخرج ابْن مرْدَوَيْه فِي سنَنه عَن ابْن عمر ﵄ قَالَ: صلى بِنَا رَسُول الله ﷺ فَقَرَأَ النَّجْم فَسجدَ بِنَا فَأطَال السُّجُود
İbn Merdûye'nin Sünen'inde İbn Ömer radıyallâhu anhümâ'dan bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem bize namaz kıldırdı, Necm Sûresi'ni okudu ve bizimle secdeye gitti, secdeyi de uzattı.
وَأخرج ابْن مرْدَوَيْه عَن عَائِشَة ﵂ أَن النَّبِي ﷺ قَرَأَ سُورَة النَّجْم فَلَمَّا بلغ السَّجْدَة سجد فِيهَا
İbn Merdûye'nin Âişe radıyallâhu anhâ'dan bildirdiğine göre Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem Necm Sûresi'ni okumuş, secde [ayetine] gelince de orada secde etmiştir.
وَأخرج ابْن أبي شيبَة فِي المُصَنّف عَن الْحسن ﵁ أَن النَّبِي ﷺ صلى فِي كسوف الشَّمْس رَكْعَتَيْنِ قَرَأَ فِي إِحْدَاهمَا النَّجْم
İbn Ebî Şeybe el-Musannef'te Hasan [el-Basrî] radıyallâhu anh'tan bildirmiştir: Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem güneş tutulmasında iki rekat namaz kıldırdı ve birinde Necm Sûresi'ni okudu.
وَأخرج الطَّيَالِسِيّ وَابْن أبي شيبَة وَأحمد وَالْبُخَارِيّ وَمُسلم وَأَبُو دَاوُد وَالتِّرْمِذِيّ وَالنَّسَائِيّ وَالطَّبَرَانِيّ وَابْن مرْدَوَيْه عَن زيد بن ثَابت ﵁ قَالَ: قَرَأت النَّجْم عِنْد النَّبِي ﷺ فَلم يسْجد فِيهَا
Tayâlisî, İbn Ebî Şeybe, Ahmed, Buhârî, Müslim, Ebû Dâvûd, Tirmizî, Nesâî, Taberânî ve İbn Merdûye'nin Zeyd b. Sâbit radıyallâhu anh'tan bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'in yanında Necm Sûresi'ni okudum; o sûrede secde etmedi.
وَأخرج ابْن مرْدَوَيْه عَن ابْن عَبَّاس ﵄ قَالَ: كَانَ رَسُول الله ﷺ يسْجد فِي النَّجْم بِمَكَّة فَلَمَّا هَاجر إِلَى الْمَدِينَة لم يسْجد فِيهَا
İbn Merdûye'nin İbn Abbâs radıyallâhu anhümâ'dan bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem Mekke'de iken Necm Sûresi'nde secde ederdi. Medine'ye hicret edince ise onda secde etmedi.
وَأخرج ابْن مرْدَوَيْه عَن ابْن عَبَّاس ﵄ أَن رَسُول الله ﷺ لم يسْجد فِي شَيْء من الْمفصل مُنْذُ تحول إِلَى الْمَدِينَة
İbn Merdûye'nin İbn Abbâs radıyallâhu anhümâ'dan bildirdiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem, Medine'ye intikal ettiğinden beri mufassal sûrelerin hiçbirinde secde etmemiştir.
وَأخرج أَحْمد عَن أبي الدَّرْدَاء ﵁ أَنه سجد مَعَ رَسُول الله ﷺ إِحْدَى عشرَة سَجْدَة مِنْهُنَّ النَّجْم
Ahmed'in Ebü'd-Derdâ radıyallâhu anh'tan bildirdiğine göre o, Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem ile birlikte biri Necm Sûresi'nde olmak üzere on bir secde yapmıştır.
الْآيَات ١ - ٤
1 - 4. Ayetler