وَأخرج ابْن جرير وَابْن الْمُنْذر عَن ابْن عَبَّاس فِي قَوْله: {قوا أَنفسكُم وأهليكم نَارا} قَالَ: اعلموا بِطَاعَة الله وَاتَّقوا معاصي الله وَأمرُوا أهليكم بِالذكر ينجيكم الله من النَّار
İbn Cerîr ve İbnü'l-Münzir'in İbn Abbâs'tan bildirdiğine göre o, {قوا أَنفسكُم وأهليكم نَارا} “Kendinizi ve ailelerinizi ateşten koruyun” ayeti hakkında şöyle demiştir: 'Allah'a itaatle amel edin, Allah'a isyan etmekten sakının ve ailenize zikri emredin ki Allah sizi ateşten kurtarsın.'
وَأخرج سعيد بن مَنْصُور وَابْن الْمُنْذر عَن الضَّحَّاك فِي قَوْله: {قوا أَنفسكُم وأهليكم نَارا} قَالَ: وأهليكم فليقوا أنفسهم
Saîd b. Mansûr ve İbnü'l-Münzir'in Dahhâk'tan bildirdiğine göre o, {قوا أَنفسكُم وأهليكم نَارا} “Kendinizi ve ailelerinizi ateşten koruyun” ayeti hakkında: 'Aileleriniz de kendilerini [ateşten] korusunlar' demiştir.
وَأخرج ابْن مرْدَوَيْه عَن زيد بن أسلم قَالَ: تَلا رَسُول الله ﷺ هَذِه الْآيَة {قوا أَنفسكُم وأهليكم نَارا} فَقَالُوا: يَا رَسُول الله كَيفَ نقي أهلنا نَارا قَالَ: تأمرونهم بِمَا يُحِبهُ الله وتنهونهم عَمَّا يكره الله
İbn Merdûye'nin Zeyd b. Eslem'den bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem bu {قوا أَنفسكُم وأهليكم نَارا} “Kendinizi ve ailelerinizi ateşten koruyun” ayetini okudu. Bunun üzerine: 'Ey Allah'ın Resûlü, ailemizi ateşten nasıl koruyacağız?' dediler. O da: 'Onlara Allah'ın sevdiği şeyleri emreder, Allah'ın hoşlanmadığı şeylerden de onları nehyedersiniz' buyurdu.
وَأخرج عبد بن حميد عَن ابْن عَبَّاس فِي قَوْله: {قوا أَنفسكُم وأهليكم نَارا} قَالَ: أدبوا أهليكم
Abd b. Humeyd'in İbn Abbâs'tan bildirdiğine göre o, {قوا أَنفسكُم وأهليكم نَارا} “Kendinizi ve ailelerinizi ateşten koruyun” ayeti hakkında: 'Ailelerinizi terbiye edin' demiştir.
وَأخرج عبد بن حميد عَن مُجَاهِد فِي قَوْله: {قوا أَنفسكُم وأهليكم نَارا} قَالَ: أوصوا أهليكم بتقوى الله
Abd b. Humeyd'in Mücâhid'den bildirdiğine göre o, {قوا أَنفسكُم وأهليكم نَارا} “Kendinizi ve ailelerinizi ateşten koruyun” ayeti hakkında: 'Ailelerinize Allah'tan sakınmayı tavsiye edin' demiştir.
وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَعبد بن حميد عَن قَتَادَة فِي قَوْله: {قوا أَنفسكُم وأهليكم نَارا} قَالَ: مُرُوهُمْ بِطَاعَة الله وانهوهم عَن مَعْصِيّة الله
Abdurrezzâk ve Abd b. Humeyd'in Katâde'den bildirdiğine göre o, {قوا أَنفسكُم وأهليكم نَارا} “Kendinizi ve ailelerinizi ateşten koruyun” ayeti hakkında: 'Onlara Allah'a itaati emredin ve onları Allah'a isyandan nehyedin' demiştir.
وَأخرج ابْن الْمُنْذر عَن عبد الْعَزِيز بن أبي رواد قَالَ: مر عِيسَى ﵇ بجبل مُعَلّق بَين السَّمَاء وَالْأَرْض فَدخل فِيهِ وَبكى وتعجب مِنْهُ ثمَّ خرج مِنْهُ إِلَى من حوله فَسَأَلَ: مَا قصَّة هَذَا الْجَبَل فَقَالُوا: مالنا بِهِ علم كَذَلِك أدركنا آبَاءَنَا فَقَالَ: يَا رب ائْذَنْ لهَذَا الْجَبَل يُخْبِرنِي مَا قصَّته فَأذن لَهُ فَقَالَ: لما قَالَ الله: {نَارا وقودها النَّاس وَالْحِجَارَة} اضْطَرَبَتْ خفت أَن أكون من وقودها فأدع الله أَن
İbnü'l-Münzir'in Abdülazîz b. Ebî Revvâd'dan bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Îsâ aleyhisselâm gökle yer arasında asılı duran bir dağa rastladı. İçine girdi, ağladı ve hayret etti. Sonra oradan çevresindekilerin yanına çıkıp sordu: 'Bu dağın hikâyesi nedir?' Onlar: 'Bu konuda bir bilgimiz yok, atalarımızı da böyle bulduk' dediler. Bunun üzerine Îsâ: 'Rabbim, bu dağa izin ver de hikâyesini bana haber versin' dedi. Allah ona izin verdi. Dağ şöyle dedi: 'Allah: {نَارا وقودها النَّاس وَالْحِجَارَة} “...yakıtı insanlar ve taşlar olan ateşten...” buyurunca sarsıldım, onun yakıtından olmaktan korktum. Allah'a dua et de beni
يؤمنني فَدَعَا الله تَعَالَى فَأَمنهُ فَقَالَ: الْآن قررت فقرَّ على الأَرْض
güvende kılsın.' Bunun üzerine [Îsâ] Yüce Allah'a dua etti, O da dağı güvende kıldı. Dağ: 'Şimdi sükûnet buldum' dedi ve yere yerleşti.
وَأخرج ابْن أبي الدُّنْيَا وَابْن قدامَة فِي كتاب الْبكاء والرقة عَن مُحَمَّد بن هَاشم قَالَ: لما نزلت هَذِه الْآيَة {وقودها النَّاس وَالْحِجَارَة} قَرَأَهَا النَّبِي ﷺ فَسَمعَهَا شَاب إِلَى جنبه فَصعِقَ فَجعل رَسُول الله ﷺ رَأسه فِي حجره رَحْمَة لَهُ فَمَكثَ مَا شَاءَ الله أَن يمْكث ثمَّ فتح عَيْنَيْهِ فَإِذا رَأسه فِي حجر رَسُول الله ﷺ فَقَالَ: بِأبي أَنْت وَأمي مثل أَي شَيْء الْحجر فَقَالَ: أما يَكْفِيك مَا أَصَابَك على أَن الْحجر مِنْهَا لَو وضع على جبال الدُّنْيَا لذابت مِنْهُ وَإِن مَعَ كل إِنْسَان مِنْهُم حجرا أَو شَيْطَانا وَالله أعلم
İbn Ebi'd-Dünyâ ve Kitâbü'l-Bükâ' ve'r-Rikka'da İbn Kudâme'nin Muhammed b. Hâşim'den bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Bu {وقودها النَّاس وَالْحِجَارَة} “...yakıtı insanlar ve taşlar olan...” ayeti indiğinde Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem onu okudu. Yanındaki bir genç bunu işitince bayılıp düştü. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem ona acıyarak başını kucağına koydu. Allah'ın dilediği bir süre öylece kaldıktan sonra genç gözlerini açtı; başının Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in kucağında olduğunu görünce: 'Anam babam sana feda olsun, [oradaki] taş neye benzer?' dedi. Bunun üzerine [Resûlullah]: 'Sana isabet eden bu hâl yetmez mi? Oysa ondaki bir taş dünya dağlarının üzerine konsaydı, [dağlar] onun sıcağından erirdi. Şüphesiz onlardan her insanın yanında bir taş veya bir şeytan vardır' buyurdu. En doğrusunu Allah bilir.
قَوْله: تَعَالَى: {عَلَيْهَا مَلَائِكَة غِلَاظ شَدَّاد لَا يعصون الله مَا أَمرهم}
Yüce Allah'ın: {عَلَيْهَا مَلَائِكَة غِلَاظ شَدَّاد لَا يعصون الله مَا أَمرهم} “Onun başında, iri yarı, çetin, Allah'ın kendilerine buyurduğuna karşı gelmeyen melekler vardır” buyruğu.
وَأخرج عبد الله بن أَحْمد فِي زَوَائِد الزّهْد عَن أبي عمرَان الْجونِي قَالَ: بلغنَا أَن خَزَنَة النَّار تِسْعَة عشر مَا بَين منْكب أحدهم مسيرَة مِائَتي خريف لَيْسَ فِي قُلُوبهم رَحْمَة إِنَّمَا خلقُوا للعذاب وَيضْرب الْملك مِنْهُم الرجل من أهل النَّار الضَّرْبَة فيتركه طحناً من لدن قرنه إِلَى قدمه
Abdullah b. Ahmed'in Zevâidü'z-Zühd'de Ebû İmrân el-Cevnî'den bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Bize ulaştığına göre cehennemin bekçileri on dokuzdur. Onlardan birinin iki omzunun arası iki yüz yıllık mesafedir. Kalplerinde hiç merhamet yoktur; onlar sadece azap için yaratılmışlardır. Onlardan bir melek, cehennem ehlinden bir adama öyle bir darbe vurur ki onu tepesinden tırnağına kadar un ufak eder.
وَأخرج ابْن جرير عَن كَعْب قَالَ: مَا بَين منْكب الخازن من خزنتها مسيرَة مَا بَين سنة مَعَ كل وَاحِد مِنْهُم عَمُود وشعبتان يدْفع بِهِ الدفعة يصدع فِي النَّاس سَبْعمِائة ألف
İbn Cerîr'in Kâ'b'dan bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Cehennem bekçilerinden bir bekçinin iki omzunun arası bir yıllık mesafedir. Onlardan her birinin yanında iki çatallı bir topuz vardır; onunla öyle bir vurur ki insanlardan yedi yüz bin kişiyi darmadağın eder.
الْآيَة ٨ - ١٠
Ayet 8-10
أخرج عبد الرَّزَّاق وَالْفِرْيَابِي وَسَعِيد بن مَنْصُور وَابْن أبي شيبَة وهناد وَابْن منيع وَعبد بن حميد وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم وَالْحَاكِم وَصَححهُ وَابْن مرْدَوَيْه وَالْبَيْهَقِيّ فِي شعب الإِيمان عَن النُّعْمَان بن بشير أَن عمر بن الْخطاب ﵁ سُئِلَ عَن التَّوْبَة النصوح قَالَ: أَن يَتُوب الرجل من الْعَمَل السيء ثمَّ لَا يعود إِلَيْهِ أبدا
Abdurrezzâk, Firyâbî, Saîd b. Mansûr, İbn Ebî Şeybe, Hennâd, İbn Menî', Abd b. Humeyd, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir, İbn Ebî Hâtim, Hâkim —ve bunu sahihlemiştir—, İbn Merdûye ve Şuabü'l-Îmân'da Beyhakî'nin Nu'mân b. Beşîr'den bildirdiğine göre Ömer b. el-Hattâb radıyallâhu anh'a tevbe-i nasûh hakkında sorulduğunda o: 'Kişinin kötü bir amelden tevbe etmesi, sonra da ona bir daha asla dönmemesidir' demiştir.
وَأخرج أَحْمد وَابْن مرْدَوَيْه وَالْبَيْهَقِيّ عَن ابْن مَسْعُود قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: التَّوْبَة من الذَّنب لَا تعود إِلَيْهِ أبدا
Ahmed, İbn Merdûye ve Beyhakî'nin İbn Mes'ûd'dan bildirdiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: 'Günahtan tevbe etmek, ona bir daha asla dönmemektir' buyurmuştur.
وَأخرج ابْن أبي حَاتِم وَابْن مرْدَوَيْه وَالْبَيْهَقِيّ فِي شعب الإِيمان بِسَنَد ضَعِيف عَن أبيّ بن كَعْب قَالَ: سَأَلت النَّبِي ﷺ عَن التَّوْبَة النصوح فَقَالَ: هُوَ النَّدَم على الذَّنب حِين يفرط مِنْك فتستغفر الله بندامتك عِنْد الْحَافِر ثمَّ لَا تعود إِلَيْهِ أبدا
İbn Ebî Hâtim, İbn Merdûye ve Şuabü'l-Îmân'da zayıf bir senetle Beyhakî'nin Übey b. Kâ'b'dan bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'e tevbe-i nasûhu sordum, şöyle buyurdu: 'Senden bir günah sâdır olduğunda duyduğun pişmanlıktır; hemen o anda duyduğun pişmanlıkla Allah'tan bağışlanma dilersin, sonra da ona bir daha asla dönmezsin.'
وَأخرج ابْن مرْدَوَيْه عَن ابْن عَبَّاس ﵄ قَالَ: قَالَ معَاذ بن جبل يَا رَسُول الله: مَا التَّوْبَة النصوح قَالَ: أَن ينْدَم العَبْد على الذَّنب الَّذِي أصَاب فيعتذر إِلَى الله ثمَّ لَا يعود إِلَيْهِ كَمَا لَا يعود اللَّبن إِلَى الضَّرع
İbn Merdûye'nin İbn Abbâs radıyallâhu anhümâ'dan bildirdiğine göre o şöyle demiştir: Muâz b. Cebel: 'Ey Allah'ın Resûlü, tevbe-i nasûh nedir?' dedi. [Resûlullah] şöyle buyurdu: 'Kulun işlediği günaha pişman olması, Allah'a mazeret beyan etmesi ve sütün memeye geri dönmediği gibi o günaha bir daha asla dönmemesidir.'
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَعبد بن حميد وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَالْبَيْهَقِيّ عَن ابْن مَسْعُود ﵁ فِي قَوْله: {تَوْبَة نصُوحًا} قَالَ: التَّوْبَة النصوح أَن يَتُوب العَبْد من الذَّنب ثمَّ لَا يعود إِلَيْهِ أبدا
İbn Ebî Şeybe, Abd b. Humeyd, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir ve Beyhakî'nin İbn Mes'ûd radıyallâhu anh'tan bildirdiğine göre o, {تَوْبَة نصُوحًا} “...samimi bir tevbe...” ayeti hakkında: 'Tevbe-i nasûh; kulun günahtan tevbe etmesi, sonra da ona bir daha asla dönmemesidir' demiştir.
وَأخرج ابْن جرير عَن ابْن عَبَّاس ﵄ فِي قَوْله: {تَوْبَة نصُوحًا} قَالَ: يَتُوب ثمَّ لَا يعود
İbn Cerîr'in İbn Abbâs radıyallâhu anhümâ'dan bildirdiğine göre o, {تَوْبَة نصُوحًا} “...samimi bir tevbe...” ayeti hakkında: 'Tevbe etmesi, sonra da [o günaha] dönmemesidir' demiştir.
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَعبد بن حميد عَن مُجَاهِد ﵁ فِي قَوْله: {تَوْبَة نصُوحًا} قَالَ: هُوَ أَن يَتُوب ثمَّ لَا يعود
İbn Ebî Şeybe ve Abd b. Humeyd'in Mücâhid radıyallâhu anh'tan bildirdiğine göre o, {تَوْبَة نصُوحًا} “...samimi bir tevbe...” ayeti hakkında: 'Tevbe etmesi, sonra da dönmemesidir' demiştir.
وَأخرج عبد بن حميد عَن الْحسن ﵁ مثله
Abd b. Humeyd'in el-Hasan radıyallâhu anh'tan bildirdiğine göre o da bunun benzerini söylemiştir.
وَأخرج عبد بن حميد وَابْن الْمُنْذر عَن قَتَادَة ﵁ فِي قَوْله: {تَوْبَة نصُوحًا} قَالَ: النصوح الصادقة الناصحة
Abd b. Humeyd ve İbnü'l-Münzir'in Katâde radıyallâhu anh'tan bildirdiğine göre o, {تَوْبَة نصُوحًا} “...samimi bir tevbe...” ayeti hakkında: 'Nasûh; doğru, samimi ve ihlaslı [olandır]' demiştir.
وَأخرج الْحَاكِم وَصَححهُ عَن ابْن مَسْعُود ﵁ قَالَ: التَّوْبَة النصوح تكفر كل سَيِّئَة وَهُوَ فِي الْقُرْآن ثمَّ قَرَأَ {يَا أَيهَا الَّذين آمنُوا تُوبُوا إِلَى الله تَوْبَة نصُوحًا عَسى ربكُم أَن يكفر عَنْكُم سيئآتكم}
Hâkim —ve bunu sahihlemiştir— İbn Mes'ûd radıyallâhu anh'tan bildirdiğine göre o şöyle demiştir: 'Tevbe-i nasûh her kötülüğü örter ve bu Kur'an'da yer almaktadır.' Sonra şu ayeti okudu: {يَا أَيهَا الَّذين آمنُوا تُوبُوا إِلَى الله تَوْبَة نصُوحًا عَسى ربكُم أَن يكفر عَنْكُم سيئآتكم} “Ey iman edenler! Samimi bir tevbe ile Allah'a dönün. Umulur ki Rabbiniz kötülüklerinizi örter...”
وَأخرج عبد بن حميد عَن عَاصِم ﵁ أَنه قَرَأَ {نصُوحًا} بِرَفْع النُّون
Abd b. Humeyd'in Âsım radıyallâhu anh'tan bildirdiğine göre o, {نصُوحًا} kelimesini nûn harfinin dammesiyle [Nusûhan şeklinde] okumuştur.
أخرج الْحَاكِم وَالْبَيْهَقِيّ فِي الْبَعْث عَن ابْن عَبَّاس ﵄ فِي قَوْله: {يَوْم لَا يخزي الله النَّبِي وَالَّذين آمنُوا مَعَه نورهم يسْعَى} قَالَ: لَيْسَ أحد من الْمُوَحِّدين إِلَّا يعْطى نورا يَوْم الْقِيَامَة فَأَما الْمُنَافِق فيطفأ نوره وَالْمُؤمن يشفق مِمَّا يرى من إطفاء نور الْمُنَافِق فَهُوَ يَقُول: {رَبنَا أتمم لنا نورنا}
Hâkim ve el-Ba's'ta Beyhakî'nin İbn Abbâs radıyallâhu anhümâ'dan bildirdiğine göre o, {يَوْم لَا يخزي الله النَّبِي وَالَّذين آمنُوا مَعَه نورهم يسْعَى} “O gün Allah, Peygamberi ve onunla beraber iman edenleri utandırmaz. Işıkları önlerinde... koşar” ayeti hakkında şöyle demiştir: 'Kıyamet gününde tevhîd ehlinden herkese mutlaka bir nûr verilir. Münâfığa gelince, onun nûru söndürülür. Mümin ise münâfığın nûrunun söndürüldüğünü görünce endişelenir ve bu yüzden: {رَبنَا أتمم لنا نورنا} “Rabbimiz! Nûrumuzu tamamla” der.'
وَأخرج عبد بن حميد وَابْن الْمُنْذر عَن مُجَاهِد فِي قَوْله: {رَبنَا أتمم لنا نورنا} قَالَ: قَول الْمُؤمنِينَ حِين يطفأ نور الْمُنَافِقين
Abd b. Humeyd ve İbnü'l-Münzir'in Mücâhid'den bildirdiğine göre o, {رَبنَا أتمم لنا نورنا} “Rabbimiz! Nûrumuzu tamamla” ayeti hakkında: 'Bu, münafıkların nûru söndürüldüğü vakit müminlerin söylediği sözdür' demiştir.
وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَالْفِرْيَابِي وَسَعِيد بن مَنْصُور وَعبد بن حميد وَابْن أبي الدُّنْيَا وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم وَالْحَاكِم وَصَححهُ من طرق عَن ابْن عَبَّاس ﵄ فِي قَوْله: {فَخَانَتَاهُمَا} قَالَ: مازنتا أما خِيَانَة امْرَأَة نوح فَكَانَت تَقول للنَّاس: إِنَّه مَجْنُون وَأما خِيَانَة امْرَأَة لوط فَكَانَت تدل على الضَّيْف فَتلك خيانتها
Abdurrezzâk, Firyâbî, Saîd b. Mansûr, Abd b. Humeyd, İbn Ebi'd-Dünyâ, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir, İbn Ebî Hâtim ve Hâkim —ve bunu sahihlemiştir— çeşitli yollardan İbn Abbâs radıyallâhu anhümâ'dan bildirdiklerine göre o, {فَخَانَتَاهُمَا} “...onlara hıyanet ettiler...” ayeti hakkında şöyle demiştir: 'Zina etmediler. Nûh'un karısının hıyanetine gelince; o, insanlara: «O delidir» diyordu. Lût'un karısının hıyanetine gelince; o, gelen misafirleri haber veriyordu. İşte onların hıyaneti buydu.'
وَأخرج ابْن عَسَاكِر عَن أَشْرَس الْخُرَاسَانِي ﵁ يرفعهُ إِلَى النَّبِي ﷺ أَنه قَالَ: مَا بَغت امْرَأَة نَبِي قطّ
İbn Asâkir'in Aşres el-Horasânî radıyallâhu anh'tan merfû olarak bildirdiğine göre Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem: 'Hiçbir peygamber hanımı asla zina etmemiştir' buyurmuştur.
وَأخرج ابْن عدي وَالْبَيْهَقِيّ فِي شعب الإِيمان وَابْن عَسَاكِر عَن الضَّحَّاك ﵁ فِي قَوْله: {فَخَانَتَاهُمَا} قَالَ: كَانَتَا كافرتين مخالفتين وَلَا يَنْبَغِي لامْرَأَة تَحت نَبِي أَن تفجر
İbn Adiy, Şuabü'l-Îmân'da Beyhakî ve İbn Asâkir'in Dahhâk radıyallâhu anh'tan bildirdiğine göre o, {فَخَانَتَاهُمَا} “...onlara hıyanet ettiler...” ayeti hakkında: 'İkisi de kâfir ve muhaliftiler. Bir peygamberin nikâhı altındaki kadının zina etmesi asla yakışık almaz' demiştir.
وَأخرج ابْن الْمُنْذر عَن ابْن عَبَّاس ﵄ قَالَ: مَا بَغت امْرَأَة نَبِي قطّ
İbnü'l-Münzir'in İbn Abbâs radıyallâhu anhümâ'dan bildirdiğine göre o: 'Hiçbir peygamber hanımı asla zina etmemiştir' demiştir.
وَأخرج عبد بن حميد وَابْن الْمُنْذر عَن عِكْرِمَة ﵁ {فَخَانَتَاهُمَا} قَالَ: فِي الدّين
Abd b. Humeyd ve İbnü'l-Münzir'in İkrime radıyallâhu anh'tan bildirdiğine göre o, {فَخَانَتَاهُمَا} “...onlara hıyanet ettiler...” ayeti hakkında: 'Dinde [hıyanet ettiler]' demiştir.
وَأخرج عبد بن حميد عَن الْحسن ﵁ قَالَ: امْرَأَة النَّبِي إِذا زنت لم يغْفر لَهَا
Abd b. Humeyd'in el-Hasan radıyallâhu anh'tan bildirdiğine göre o: 'Bir peygamber hanımı zina edecek olursa bağışlanmaz' demiştir.
وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَعبد بن حميد وَابْن الْمُنْذر عَن قَتَادَة ﵁ فِي قَوْله: {ضرب الله مثلا} الْآيَة قَالَ: يَقُول لن يُغني صَلَاح هذَيْن عَن هَاتين شَيْئا وَامْرَأَة فِرْعَوْن لم يَضرهَا كفر فِرْعَوْن وَالله تَعَالَى أعلم
Abdurrezzâk, Abd b. Humeyd ve İbnü'l-Münzir'in Katâde radıyallâhu anh'tan bildirdiğine göre o, {ضرب الله مثلا} “Allah... misal verdi” ayeti hakkında şöyle demiştir: 'Yani bu ikisinin sâlih oluşu o iki kadına hiçbir fayda sağlamayacaktır. Firavun'un karısına da Firavun'un inkârı zarar vermemiştir.' En doğrusunu Yüce Allah bilir.
الْآيَة ١١ - ١٢
Ayet 11-12
أخرج ابْن أبي شيبَة وَعبد بن حميد وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَالْحَاكِم وَصَححهُ وَالْبَيْهَقِيّ فِي شعب الْإِيمَان عَن سلمَان ﵁ قَالَ: كَانَت امْرَأَة فِرْعَوْن تعذب بالشمس فَإِذا انصرفوا عَنْهَا أظلتها الْمَلَائِكَة بأجنحتها وَكَانَت ترى بَيتهَا فِي الْجنَّة
İbn Ebî Şeybe, Abd b. Humeyd, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir, Hâkim —ve bunu sahihlemiştir— ve Şuabü'l-Îmân'da Beyhakî'nin Selmân radıyallâhu anh'tan bildirdiğine göre o şöyle demiştir: 'Firavun'un hanımına güneşte azap ediliyordu. Onlar başından ayrıldıklarında melekler kanatlarıyla onu gölgelendirirdi. O da cennetteki evini görürdü.'
وَأخرج أَبُو يعلى وَالْبَيْهَقِيّ بِسَنَد صَحِيح عَن أبي هُرَيْرَة أَن فِرْعَوْن وتد لامْرَأَته أَرْبَعَة أوتاد فِي يَديهَا ورجليها فَكَانُوا إِذا تفَرقُوا عَنْهَا أظلتها الْمَلَائِكَة ﵈ فَقَالَت: {رب ابْن لي عنْدك بَيْتا فِي الْجنَّة} فكشف لَهَا عَن بَيتهَا فِي الْجنَّة
Ebû Ya'lâ ve sahih bir senetle Beyhakî'nin Ebû Hureyre'den bildirdiğine göre Firavun hanımı için ellerine ve ayaklarına dört kazık çaktırmıştı. Onlar başından ayrıldıklarında melekler aleyhimüsselâm onu gölgelendirirdi. O da: {رب ابْن لي عنْدك بَيْتا فِي الْجنَّة} “Rabbim! Bana katında, cennette bir ev yap...” dedi. Bunun üzerine cennetteki evi ona gösterildi.
وَأخرج عبد بن حميد عَن أبي هُرَيْرَة ﵁ أَن فِرْعَوْن وتد لامْرَأَته أَرْبَعَة أوتاد وأضجعها على صدرها وَجعل على صدرها رحى واستقبل بهما عين الشَّمْس فَرفعت رَأسهَا إِلَى السَّمَاء فَقَالَت: {رب ابنِ لي عنْدك بَيْتا فِي الْجنَّة} إِلَى {الظَّالِمين} فَفرج الله عَن بَيتهَا فِي الْجنَّة فرأته
Abd b. Humeyd'in Ebû Hureyre radıyallâhu anh'tan bildirdiğine göre Firavun hanımı için dört kazık çaktırmış, onu göğsü üzerine yatırmış, göğsünün üzerine bir değirmen taşı koymuş ve onu güneşe karşı bırakmıştı. O ise başını göğe kaldırıp: {رب ابنِ لي عنْدك بَيْتا فِي الْجنَّة} “Rabbim! Bana katında, cennette bir ev yap...” [ayetinden] {الظَّالِمين} “...zâlimler[den]” [kısmına kadar] dedi. Bunun üzerine Allah cennetteki evini ona gösterdi, o da onu gördü.
وَأخرج أَحْمد والطراني وَالْحَاكِم وَصَححهُ عَن ابْن عَبَّاس ﵄ قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: أفضل نسَاء أهل الْجنَّة خَدِيجَة بنت خويلد وَفَاطِمَة بنت مُحَمَّد ﷺ وَمَرْيَم بنت عمرَان وآسية بنت مُزَاحم امْرَأَة فِرْعَوْن مَعَ مَا قصّ الله علينا من خبرهما فِي الْقُرْآن {قَالَت رب ابنِ لي عنْدك بَيْتا فِي الْجنَّة}
Ahmed, Taberânî ve Hâkim —ve bunu sahihlemiştir— İbn Abbâs radıyallâhu anhümâ'dan bildirdiklerine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: 'Cennet ehli kadınlarının en faziletlileri Hatice bint Huveylid, Fâtıma bint Muhammed sallallâhu aleyhi ve sellem, Meryem bint İmrân ve Firavun'un hanımı Âsiye bint Müzâhim'dir.' Allah'ın Kur'an'da bize haber verdiği {قَالَت رب ابنِ لي عنْدك بَيْتا فِي الْجنَّة} “«Rabbim! Bana katında, cennette bir ev yap...» demişti” kıssasıyla beraber.
وَأخرج وَكِيع فِي الْغرَر عَن ابْن عَبَّاس ﵄ فِي قَوْله: {ونجني من فِرْعَوْن وَعَمله} قَالَ: من جمَاعه
Vekî' el-Gurer'de İbn Abbâs radıyallâhu anhümâ'dan bildirdiğine göre o, {ونجني من فِرْعَوْن وَعَمله} “...beni Firavun'dan ve onun yaptığı işlerden kurtar...” ayeti hakkında: 'Onun cinsî münasebetinden' demiştir.
وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَعبد بن حميد وَابْن الْمُنْذر عَن قَتَادَة فِي قَوْله: {فنفخنا فِيهِ من رُوحنَا} قَالَ: فِي جيبها وَفِي قَوْله: {وَكَانَت من القانتين} قَالَ: من المطيعين
Abdurrezzâk, Abd b. Humeyd ve İbnü'l-Münzir'in Katâde'den bildirdiğine göre o, {فنفخنا فِيهِ من رُوحنَا} “...ona ruhumuzdan üfledik...” ayeti hakkında: 'Yakasına [üfledik]'; {وَكَانَت من القانتين} “...ve o, boyun eğip itaat edenlerdendi” ayeti hakkında da: 'İtaat edenlerdendi' demiştir.
وَأخرج عبد بن حميد عَن عَاصِم أَنه قَرَأَ {وصدقت بِكَلِمَات رَبهَا} بِالْألف وَكتابه وَاحِد
Abd b. Humeyd'in Âsım'dan bildirdiğine göre o, {وصدقت بِكَلِمَات رَبهَا} “Rabbinin kelimelerini tasdik etti” ayetini elifle [çoğul olarak] okumuştur; [buna mukabil] kitâb kelimesi ise tekildir.
وَأخرج الطَّبَرَانِيّ عَن سعد بن جُنَادَة قَالَ: قَالَ رسو ل الله ﷺ: إِن الله زَوجنِي فِي الْجنَّة مَرْيَم بنت عمرَان وَامْرَأَة فِرْعَوْن وَأُخْت مُوسَى
Taberânî'nin Sa'd b. Cünâde'den bildirdiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: 'Şüphesiz Allah cennette beni İmrân kızı Meryem, Firavun'un hanımı ve Mûsâ'nın kız kardeşi ile evlendirdi.'