Binûn

A‘lâ Suresi — 2. Sayfa

Kaynak: ed-Dürrü'l-Mensûr · Süyûtî · Arapça Orijinal Metin · AI Türkçe Çeviri

أخرج الْبَزَّار وَابْن الْمُنْذر وَالْحَاكِم وَصَححهُ وَابْن مرْدَوَيْه عَن ابْن عَبَّاس ﵄ قَالَ: لما نزلت {إِن هَذَا لفي الصُّحُف الأولى صحف إِبْرَاهِيم ومُوسَى} قَالَ: رَسُول الله ﷺ: هِيَ كلهَا فِي صحف إِبْرَاهِيم ومُوسَى

el-Bezzâr, İbnü'l-Münzir, [sahih olduğunu belirterek] el-Hâkim ve İbn Merdeveyh, İbn Abbâs radıyallâhu anhümâ'dan şöyle rivayet etmişlerdir: {إِن هَذَا لفي الصُّحُف الأولى صحف إِبْرَاهِيم ومُوسَى} “Şüphesiz bu, ilk sahifelerde, İbrahim ve Mûsâ'nın sahifelerinde de vardır” [ayeti] indiğinde Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: "Onun tamamı İbrahim ve Mûsâ'nın sahifelerindedir" buyurdu.

وَأخرج سعيد بن مَنْصُور وَعبد بن حميد وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم وَابْن مرْدَوَيْه عَن ابْن عَبَّاس ﵄ فِي قَوْله: {إِن هَذَا لفي الصُّحُف الأولى} قَالَ: نسخت هَذِه السُّورَة من صحف إِبْرَاهِيم ومُوسَى وَلَفظ سعيد: هَذِه السُّورَة فِي صحف إِبْرَاهِيم ومُوسَى وَلَفظ ابْن مرْدَوَيْه: وَهَذِه السُّورَة وَقَوله: (وَإِبْرَاهِيم الَّذِي وفى) (سُورَة النَّجْم الْآيَة ٣٧) إِلَى آخر السُّورَة من صحف إِبْرَاهِيم ومُوسَى

Saîd b. Mansûr, Abd b. Humeyd, İbnü'l-Münzir, İbn Ebî Hâtim ve İbn Merdeveyh, İbn Abbâs radıyallâhu anhümâ'dan {إِن هَذَا لفي الصُّحُف الأولى} “Şüphesiz bu, ilk sahifelerde de vardır” buyruğu hakkında şöyle dediğini rivayet etmişlerdir: "Bu sure, İbrahim ve Mûsâ'nın sahifelerinden istinsah edilmiştir (çıkarılıp yazılmıştır)." Saîd'in lafzında: "Bu sure, İbrahim ve Mûsâ'nın sahifelerindedir" şeklindedir. İbn Merdeveyh'in lafzında ise: "Bu sure ve 'Ve çok vefalı olan İbrahim'in [sahifelerinde]' (Necm Suresi, 37. Ayet) ayetinden surenin sonuna kadar olan kısım, İbrahim ve Mûsâ'nın sahifelerindendir" şeklindedir.

وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن السّديّ أَن هَذِه السُّورَة فِي صحف إِبْرَاهِيم ومُوسَى مثل مَا نزلت على النَّبِي ﷺ

İbn Ebî Hâtim, es-Süddî'den rivayet etmiştir ki bu sure, Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'e indiği gibi aynen İbrahim ve Mûsâ'nın sahifelerinde de vardı.

وَأخرج ابْن جرير وَابْن أبي حَاتِم عَن أبي الْعَالِيَة ﵁ {إِن هَذَا لفي الصُّحُف الأولى} يَقُول: قصَّة هَذِه السُّورَة فِي الصُّحُف الأولى

İbn Cerîr ve İbn Ebî Hâtim, Ebü'l-Âliye radıyallâhu anh'tan {إِن هَذَا لفي الصُّحُف الأولى} “Şüphesiz bu, ilk sahifelerde de vardır” [ayeti hakkında] şöyle dediğini rivayet etmişlerdir: "Bu surenin anlattığı husus ilk sahifelerde de vardır."

وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر عَن قَتَادَة ﵁ {إِن هَذَا لفي الصُّحُف الأولى} قَالَ: تَتَابَعَت كتب الله كَمَا تَسْمَعُونَ إِن الْآخِرَة خير وَأبقى

Abdürrezzâk, İbn Cerîr ve İbnü'l-Münzir, Katâde radıyallâhu anh'tan {إِن هَذَا لفي الصُّحُف الأولى} “Şüphesiz bu, ilk sahifelerde de vardır” [ayeti hakkında] şöyle dediğini rivayet etmişlerdir: "İşittiğiniz gibi Allah'ın kitapları, ahiretin daha hayırlı ve daha kalıcı olduğu konusunda birbiri ardınca gelmiştir."

وَأخرج ابْن جرير وَابْن أبي حَاتِم عَن قَتَادَة ﵁ {إِن هَذَا لفي الصُّحُف الأولى} الْآيَة قَالَ: فِي الصُّحُف الأولى إِن الْآخِرَة خير من الدُّنْيَا

İbn Cerîr ve İbn Ebî Hâtim, Katâde radıyallâhu anh'tan {إِن هَذَا لفي الصُّحُف الأولى} “Şüphesiz bu, ilk sahifelerde de vardır” ayeti hakkında şöyle dediğini rivayet etmişlerdir: "İlk sahifelerde ahiretin dünyadan daha hayırlı olduğu [yazılıdır]."

وَأخرج الْفرْيَابِيّ وَعبد بن حميد وَابْن جرير عَن عِكْرِمَة ﵁ {إِن هَذَا لفي الصُّحُف الأولى} قَالَ: هُوَ الْآيَات

el-Firyâbî, Abd b. Humeyd ve İbn Cerîr, İkrime radıyallâhu anh'tan {إِن هَذَا لفي الصُّحُف الأولى} “Şüphesiz bu, ilk sahifelerde de vardır” [ayeti hakkında]: "O, [bu] ayetlerdir" dediğini rivayet etmişlerdir.

وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن الْحسن ﵁ {إِن هَذَا لفي الصُّحُف الأولى} قَالَ: فِي كتب الله كلهَا

İbn Ebî Hâtim, el-Hasan radıyallâhu anh'tan {إِن هَذَا لفي الصُّحُف الأولى} “Şüphesiz bu, ilk sahifelerde de vardır” [ayeti hakkında]: "Allah'ın kitaplarının hepsindedir" dediğini rivayet etmiştir.

وَأخرج عبد بن حميد وَابْن مرْدَوَيْه وَابْن عَسَاكِر عَن أبي ذَر ﵁ قَالَ: قلت يَا رَسُول الله كم أنزل الله من كتاب قَالَ مائَة كتاب وَأَرْبَعَة كتب أنزل على شِيث خمسين صحيفَة وعَلى ادريس ثَلَاثِينَ صحيفَة وعَلى إِبْرَاهِيم عشر صَحَائِف وعَلى مُوسَى قبل التَّوْرَاة عشر صَحَائِف وَأنزل التَّوْرَاة والإِنجيل وَالزَّبُور وَالْفرْقَان

Abd b. Humeyd, İbn Merdeveyh ve İbn Asâkir, Ebû Zer radıyallâhu anh'tan şöyle rivayet etmişlerdir: "Ey Allah'ın Resûlü! Allah kaç kitap indirdi?" dedim. Buyurdu ki: "Yüz dört kitap [indirdi]. Şît'e elli sahife, İdris'e otuz sahife, İbrahim'e on sahife, Tevrat'tan önce Mûsâ'ya on sahife indirdi. [Ayrıca] Tevrat'ı, İncil'i, Zebûr'u ve Furkan'ı (Kur'an'ı) indirdi."

قلت يَا رَسُول الله: فَمَا كَانَت صحف إِبْرَاهِيم قَالَ: أَمْثَال كلهَا أَيهَا الْملك المتسلط المبتلي الْمَغْرُور لم أَبْعَثك لِتجمع الدُّنْيَا بَعْضهَا على بعض وَلَكِن بَعَثْتُك لِترد عني دَعْوَة الْمَظْلُوم فَإِنِّي لَا أردهَا لِتجمع الدُّنْيَا بَعْضهَا على بعض وَلَكِن بَعَثْتُك لِترد عني دَعْوَة الْمَظْلُوم فَإِنِّي لَا أردهَا وَلَو كَانَت من كَافِر وعَلى الْعَاقِل مَا لم يكن مَغْلُوبًا على عقله أَن يكون لَهُ ثَلَاث سَاعَات سَاعَة يُنَاجِي فِيهَا ربه وَسَاعَة يُحَاسب فِيهَا نَفسه ويتفكر فِيمَا صنع وَسَاعَة يَخْلُو فِيهَا لِحَاجَتِهِ من الْحَلَال فَإِن فِي هَذِه السَّاعَة عوناً لتِلْك السَّاعَات واستجماعاً للقلوب وتفريغاً لَهَا وعَلى الْعَاقِل أَن يكون بَصيرًا بِزَمَانِهِ مُقبلا على شَأْنه حَافِظًا لِلِسَانِهِ فَإِن من حسب كَلَامه من عمله أقل الْكَلَام إِلَّا فِيمَا يعنيه وعَلى الْعَاقِل أَن يكون طَالبا لثلاث مرمة لِمَعَاش أَو تزوّد لِمَعَاد أَو تلذذ فِي غير محرم

"Ey Allah'ın Resûlü! İbrahim'in sahifeleri neydi?" dedim. Şöyle buyurdu: "Tamamı darbımesellerdi/ibret verici sözlerdi: 'Ey hükümranlığıyla zorbalık yapan, sınanan ve aldanan hükümdar! Ben seni dünyayı birbiri üstüne yığasın diye göndermedim; bilakis mazlumun duasını benden savasın (ona zulmetmeyesin) diye gönderdim. Zira ben, kâfirden bile gelse onu geri çevirmem. Aklı başında olan kimsenin -aklına galebe çalınmadıkça- üç vakti bulunmalıdır: Rabbine münacatta bulunduğu bir vakit, nefsini hesaba çekip yaptıklarını tefekkür ettiği bir vakit ve helal olan ihtiyacı için baş başa kaldığı bir vakit. Çünkü bu vakit, diğer vakitler için bir yardımcı, kalpleri toparlayıcı ve dinlendiricidir. Yine akıllı kimseye düşen; zamanını iyi tanıması, kendi işine yönelmesi ve dilini korumasıdır. Zira kim sözünü amelinden sayarsa, kendisini ilgilendiren hususlar dışında sözü az söyler. Akıllı kimse şu üç şeyin talibi olmalıdır: Geçimini düzeltmek, ahireti için azık toplamak yahut haram olmayan şeylerden lezzet almak.'"

قلت يَا رَسُول الله: فَمَا كَانَت صحف مُوسَى قَالَ: كَانَت عبرا كلهَا عجبت لمن أَيقَن بِالْمَوْتِ كَيفَ يفرح وَلمن أَيقَن بِالْمَوْتِ ثمَّ يضْحك وَلمن يرى الدُّنْيَا وَتَقَلُّبهَا بِأَهْلِهَا ثمَّ يطمئن إِلَيْهَا وَلمن أَيقَن بِالْقدرِ ثمَّ ينصب وَلمن أَيقَن بِالْحِسَابِ ثمَّ لَا يعْمل

"Ey Allah'ın Resûlü! Mûsâ'nın sahifeleri neydi?" dedim. Şöyle buyurdu: "Tamamı ibretlerdi: 'Ölüme kesin olarak inanan kimsenin nasıl ferahlayıp sevindiğine; ölüme kesin olarak inanan kimsenin sonra nasıl güldüğüne; dünyanın ve ehlinin halden hale geçişini görüp de sonra ona nasıl bel bağladığına; kadere kesin olarak inanıp da sonra [boşuna] kendini nasıl yorduğuna; hesaba kesin olarak inanıp da sonra amel etmeyen kimseye şaşarım!'"

قلت يَا رَسُول الله: هَل أنزل عَلَيْك شَيْء مِمَّا كَانَ فِي صحف إِبْرَاهِيم ومُوسَى قَالَ: يَا أَبَا ذَر نعم {قد أَفْلح من تزكّى وَذكر اسْم ربه فصلى بل تؤثرون الْحَيَاة الدُّنْيَا وَالْآخِرَة خير وَأبقى إِن هَذَا لفي الصُّحُف الأولى صحف إِبْرَاهِيم ومُوسَى}

"Ey Allah'ın Resûlü! İbrahim ve Mûsâ'nın sahifelerinde olanlardan sana bir şey indirildi mi?" dedim. [Resûlullah]: "Ey Ebû Zer, evet: {قد أَفْلح من تزكّى وَذكر اسْم ربه فصلى بل تؤثرون الْحَيَاة الدُّنْيَا وَالْآخِرَة خير وَأبقى إِن هَذَا لفي الصُّحُف الأولى صحف إِبْرَاهِيم ومُوسَى} “Arınan, Rabbinin adını anıp namaz kılan kimse muhakkak kurtuluşa ermiştir. Fakat siz dünya hayatını tercih ediyorsunuz. Oysa ahiret daha hayırlı ve daha kalıcıdır. Şüphesiz bu, ilk sahifelerde, İbrahim ve Mûsâ'nın sahifelerinde de vardır” buyurdu."

وَأخرج الْبَغَوِيّ فِي مُعْجَمه عَن عبد الرَّحْمَن ابْن أبي سُبْرَة ﵁ أَنه أَتَى النَّبِي ﷺ مَعَ أَبِيه فَسَأَلَهُ عَن أَشْيَاء فَقَالَ: يَا رَسُول الله كم توتر قَالَ: بِثَلَاث رَكْعَات تقْرَأ فِيهَا ب {سبح اسْم رَبك الْأَعْلَى} و (قل يَا أَيهَا الْكَافِرُونَ) (سُورَة الْكَافِرُونَ الْآيَة ١) و (قل هُوَ الله أحد) (سُورَة الْإِخْلَاص الْآيَة ١)

el-Begavî Mu'cem'inde, Abdurrahman b. Ebî Sebre radıyallâhu anh'tan rivayet etmiştir ki o, babasıyla birlikte Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'e gelip ona bazı şeyler sordu ve: "Ey Allah'ın Resûlü! Vitir namazını kaç rekât kılarsın?" dedi. [Resûlullah]: "İçlerinde {سبح اسْم رَبك الْأَعْلَى} “Yüce Rabbinin adını tesbih et”, 'De ki: Ey kâfirler!' (Kâfirûn Suresi, 1. Ayet) ve 'De ki: O, Allah'tır, bir tektir' (İhlâs Suresi, 1. Ayet) [surelerini] okuyarak üç rekât kılarım" buyurdu.

وَأخرج الطَّبَرَانِيّ عَن عبد الله بن الْحَارِث بن عبد الْمطلب قَالَ: صَلَاة صلاهَا رَسُول الله ﷺ لنا الْمغرب فَقَرَأَ فِي الرَّكْعَة الأولى {سبح اسْم رَبك الْأَعْلَى} وَفِي الثَّانِيَة: ب (قل يَا أَيهَا الْكَافِرُونَ)

et-Taberânî, Abdullah b. el-Hâris b. Abdilmuttalib'den şöyle rivayet etmiştir: "Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem bize bir akşam namazı kıldırdı; birinci rekâtta {سبح اسْم رَبك الْأَعْلَى} “Yüce Rabbinin adını tesbih et” [suresini], ikinci rekâtta ise 'De ki: Ey kâfirler!' [suresini] okudu."