Binûn

Beled Suresi — 2. Sayfa

Kaynak: ed-Dürrü'l-Mensûr · Süyûtî · Arapça Orijinal Metin · AI Türkçe Çeviri

وَأخرج الْفرْيَابِيّ وَسَعِيد بن مَنْصُور وَعبد بن حميد وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم وَالْحَاكِم عَن ابْن عَبَّاس رَضِي اله عَنْهُمَا فِي قَوْله: {أَو مِسْكينا ذَا مَتْرَبَة} قَالَ: هُوَ الْمَطْرُوح الَّذِي لَيْسَ لَهُ بَيت وَفِي لفظ الْحَاكِم: هُوَ الترب الَّذِي لَا يَقِيه من التُّرَاب شَيْء وَفِي لفظ: هُوَ اللازق بِالتُّرَابِ من شدَّة الْفقر

el-Feryâbî, Saîd b. Mansûr, Abd b. Humeyd, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir, İbn Ebî Hâtim ve el-Hâkim'in İbn Abbâs radıyallâhu anhümâ'dan bildirdiğine göre: {أَو مِسْكينا ذَا مَتْرَبَة} “Yahut toprağa serilmiş bir yoksulu” kavli hakkında o: "O, bir evi olmayan, [sokağa] atılmış kimsedir" demiştir. el-Hâkim'in lafzında: "O, kendisini topraktan koruyacak hiçbir şeyi bulunmayan toprağa bulanmış kimsedir" [şeklindedir]. Bir lafızda ise: "Aşırı yoksulluktan toprağa yapışmış kimsedir" [şeklindedir].

وَأخرج الْفرْيَابِيّ وَعبد بن حميد عَن مُجَاهِد ﵁ مثله

el-Feryâbî ve Abd b. Humeyd'in Mücâhid radıyallâhu anh'den bildirdiğine göre de benzerini demiştir.

وَأخرج ابْن جرير وَابْن الْمُنْذر عَن ابْن عَبَّاس ﵄ {أَو مِسْكينا ذَا مَتْرَبَة} يَقُول: شَدِيد الْحَاجة

İbn Cerîr ve İbnü'l-Münzir'in İbn Abbâs radıyallâhu anhümâ'dan bildirdiğine göre: {أَو مِسْكينا ذَا مَتْرَبَة} “Yahut toprağa serilmiş bir yoksulu” [ayeti hakkında] o: "İhtiyacı şiddetli olandır" demektedir.

وَأخرج ابْن جرير من طَرِيق الْعَوْفِيّ عَن ابْن عَبَّاس ﵄ {أَو مِسْكينا ذَا مَتْرَبَة} يَقُول: مِسْكين ذُو بَنِينَ وعيال لَيْسَ بَيْنك وَبَينه قرَابَة

İbn Cerîr'in el-Avfî yoluyla İbn Abbâs radıyallâhu anhümâ'dan bildirdiğine göre: {أَو مِسْكينا ذَا مَتْرَبَة} “Yahut toprağa serilmiş bir yoksulu” [ayeti hakkında] o: "Seninle arasında bir akrabalık bağı bulunmayan, oğul uşak ve bakmakla yükümlü olduğu ailesi olan bir yoksuldur" demektedir.

وَأخرج الطستي فِي مسَائِله عَن ابْن عَبَّاس ﵄ أَن نَافِع بن الْأَزْرَق سَأَلَهُ عَن قَوْله: {ذَا مَتْرَبَة} قَالَ: ذَا جهد وحاجة

et-Tastî Mesâil'inde İbn Abbâs radıyallâhu anhümâ'dan bildirdiğine göre Nâfi' b. el-Ezrak ona {ذَا مَتْرَبَة} “Toprağa serilmiş” kavlini sormuş, o da: "Zorluk ve ihtiyaç içinde olan kimsedir" demiştir.

قَالَ: وَهل تعرف الْعَرَب ذَلِك قَالَ: نعم أما سَمِعت قَول الشَّاعِر: تربت يداك ثمَّ قل نوالها وترفعت عَنْك السَّمَاء سحابها

[Nâfi']: "Araplar bunu bilir mi?" deyince o: "Evet, şairin şu sözünü işitmedin mi?" demiştir: İki elin toprağa bulansın, sonra onun ihsanı azalsın / Ve gökyüzü bulutlarını senden çekip alsın.

وَأخرج ابْن مرْدَوَيْه عَن ابْن عمر عَن النَّبِي ﷺ {مِسْكينا ذَا مَتْرَبَة} قَالَ: الَّذِي مَأْوَاه الْمَزَابِل

İbn Merdûye'nin İbn Ömer'den, [onun da] Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'den bildirdiğine göre: {مِسْكينا ذَا مَتْرَبَة} “Toprağa serilmiş bir yoksulu” [ayeti hakkında]: "Barınağı çöplükler olan kimsedir" buyurmuştur.

وَأخرج عبد بن حميد عَن قَتَادَة ﵁ {ذَا مَتْرَبَة} قَالَ: كُنَّا نُحدث أَن المترب ذُو الْعِيَال الَّذِي لَا شَيْء لَهُ

Abd b. Humeyd'in Katâde radıyallâhu anh'den bildirdiğine göre: {ذَا مَتْرَبَة} “Toprağa serilmiş” [kavli hakkında] o: "Bize nakledildiğine göre toprağa bulanmış (el-metrib) kimse, hiçbir şeyi olmayan ve bakmakla yükümlü olduğu ailesi bulunan kimsedir" demiştir.

وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن الضَّحَّاك ﵁: مَا عمل النَّاس بعد الْفَرِيضَة أحب إِلَى الله من إطْعَام مِسْكين

İbn Ebî Şeybe'nin ed-Dahhâk radıyallâhu anh'den bildirdiğine göre [o şöyle demiştir]: "İnsanların farzdan sonra yaptığı hiçbir amel, bir yoksulu doyurmaktan Allah'a daha sevimli değildir."

وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن هِشَام بن حسان ﵁ فِي قَوْله: {وَتَوَاصَوْا بِالصبرِ} قَالَ: على مَا افْترض الله

İbn Ebî Hâtim'in Hişâm b. Hassân radıyallâhu anh'den bildirdiğine göre: {وَتَوَاصَوْا بِالصبرِ} “Ve birbirlerine sabrı tavsiye edenlerden” kavli hakkında o: "Allah'ın farz kıldığı şeyler üzerine [sabretmektir]" demiştir.

وَأخرج ابْن جرير وَابْن أبي حَاتِم عَن ابْن عَبَّاس ﵄ {وَتَوَاصَوْا بالمرحمة} يَعْنِي بذلك رَحْمَة النَّاس كلهم

İbn Cerîr ve İbn Ebî Hâtim'in İbn Abbâs radıyallâhu anhümâ'dan bildirdiğine göre: {وَتَوَاصَوْا بالمرحمة} “Ve birbirlerine merhameti tavsiye edenlerden” [kavliyle] bununla bütün insanlara merhamet etmeyi kastetmektedir.

وَأخرج عبد بن حميد وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم من طَرِيق عِكْرِمَة عَن ابْن عَبَّاس فِي قَوْله: {مؤصدة} قَالَ: مغلقة الْأَبْوَاب

Abd b. Humeyd, İbnü'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim'in İkrime yoluyla İbn Abbâs'tan bildirdiğine göre: {مؤصدة} “Kapatılmıştır” kavli hakkında o: "Kapıları kapatılmıştır" demiştir.

وَأخرج الْفرْيَابِيّ وَعبد بن حميد وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم عَن أبي هُرَيْرَة {مؤصدة} قَالَ: مطبقة

el-Feryâbî, Abd b. Humeyd, İbnü'l-Münzir ve İbn Ebî Hâtim'in Ebû Hureyre'den bildirdiğine göre: {مؤصدة} “Kapatılmıştır” [kavli hakkında] o: "Üzerlerine kilitlenmiştir/kapatılmıştır" demiştir.

وَأخرج سعيد بن مَنْصُور وَعبد بن حميد وَابْن جرير من طرق عَن ابْن عَبَّاس مثله

Saîd b. Mansûr, Abd b. Humeyd ve İbn Cerîr'in muhtelif yollarla İbn Abbâs'tan bildirdiğine göre de benzerini [demiştir].

وَأخرج عبد بن حميد عَن مُجَاهِد وَعِكْرِمَة وعطية وَالضَّحَّاك وَسَعِيد بن جُبَير وَالْحسن وَقَتَادَة مثله

Abd b. Humeyd'in Mücâhid, İkrime, Atıyye, ed-Dahhâk, Saîd b. Cübeyr, el-Hasan ve Katâde'den bildirdiğine göre de benzerini [demişlerdir].

وَأخرج الطستي فِي مسَائِله عَن ابْن عَبَّاس إِن نَافِع بن الْأَزْرَق سَأَلَهُ عَن قَوْله {مؤصدة} قَالَ: مطبقة

et-Tastî Mesâil'inde İbn Abbâs'tan bildirdiğine göre Nâfi' b. el-Ezrak ona {مؤصدة} “Kapatılmıştır” kavlini sormuş, o da: "Üzerlerine kilitlenmiştir/kapatılmıştır" demiştir.

قَالَ: وَهل تعرف الْعَرَب ذَلِك قَالَ: نعم أما سَمِعت قَول الشَّاعِر: تحن إِلَى أجبال مَكَّة نَاقَتي وَمن دُوننَا أَبْوَاب صنعا مؤصدة وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن مُجَاهِد {مؤصدة} قَالَ: هِيَ بلغَة قُرَيْش أوصد الْبَاب أغلقه

[Nâfi']: "Araplar bunu bilir mi?" deyince o: "Evet, şairin şu sözünü işitmedin mi?" demiştir: Özlem duyar dişi devem Mekke dağlarına / San'a kapıları ise önümüzde kilitlenmişken (mü'sade). İbn Ebî Hâtim'in Mücâhid'den bildirdiğine göre: {مؤصدة} “Kapatılmıştır” [kavli hakkında]: "Bu, Kureyş lügatindedir; evsade'l-bâbe (أوصد الباب), kapıyı kapattı demektir" demiştir.