59900. Metin
﷽
Rahmân ve Rahîm olan Allah'ın adıyla
59901. Metin
٩٧
97
59902. Metin
سُورَة الْقدر
Kadr Suresi
59903. Metin
مَكِّيَّة وآياتها خمس
Mekkî olup beş ayettir.
59904. Metin
مُقَدّمَة السُّورَة
Surenin Girişi
59905. Metin
الْآيَة ١ - ٥
1 - 5. Ayetler
59906. Metin
أخرج ابْن مرْدَوَيْه عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: نزلت سُورَة {إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فِي لَيْلَة الْقدر} بِمَكَّة
İbn Merdûye, İbn Abbâs'tan naklettiğine göre o şöyle demiştir: {إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فِي لَيْلَة الْقدر} “Şüphesiz biz onu Kadir gecesinde indirdik” suresi Mekke'de inmiştir.
59907. Metin
وَأخرج ابْن مرْدَوَيْه عَن ابْن عَبَّاس وَعَائِشَة مثله
İbn Merdûye, İbn Abbâs ve Âişe'den de benzerini rivayet etmiştir.
59908. Metin
وَأخرج ابْن الضريس وَابْن جرير وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم وَالْحَاكِم وَصَححهُ وَابْن مرْدَوَيْه وَالْبَيْهَقِيّ فِي الدَّلَائِل عَن ابْن عَبَّاس فِي قَوْله: {إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فِي لَيْلَة الْقدر} قَالَ: أنزل الْقُرْآن فِي لَيْلَة الْقدر جملَة وَاحِدَة من الذّكر الَّذِي عِنْد رب الْعِزَّة حَتَّى وضع فِي بَيت الْعِزَّة فِي السَّمَاء الدُّنْيَا ثمَّ جعل جِبْرِيل ينزل على مُحَمَّد بحراء بِجَوَاب كَلَام الْعباد وأعمالهم
İbnü'd-Durays, İbn Cerîr, İbnü'l-Münzir, İbn Ebî Hâtim, Hâkim (ve bunu sahih kabul etmiştir), İbn Merdûye ve ed-Delâil'de Beyhakî; İbn Abbâs'tan {إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فِي لَيْلَة الْقدر} “Şüphesiz biz onu Kadir gecesinde indirdik” ayeti hakkında şöyle dediğini rivayet etmişlerdir: Kur'an, Kadir gecesinde izzet sahibi Rabbin katındaki Zikir'den [Levh-i Mahfuz'dan] dünya semasındaki Beytü'l-İzze'ye toptan bir defada indirildi. Sonra Cibrîl, kulların sözlerine ve amellerine cevap olmak üzere onu Hira'da Muhammed'e [parça parça] indirmeye başladı.
59909. Metin
وَأخرج عبد بن حميد عَن الرّبيع بن أنس {إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فِي لَيْلَة الْقدر} قَالَ: أنزل الله الْقُرْآن جملَة فِي لَيْلَة الْقدر كُله {لَيْلَة الْقدر خير من ألف شهر} يَقُول: خير من عمل ألف شهر
Abd b. Humeyd, Rebî' b. Enes'ten rivayet ettiğine göre o, {إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فِي لَيْلَة الْقدر} “Şüphesiz biz onu Kadir gecesinde indirdik” ayeti hakkında: "Allah, Kur'an'ın tamamını Kadir gecesinde toptan indirdi" demiştir. {لَيْلَة الْقدر خير من ألف شهر} “Kadir gecesi bin aydan daha hayırlıdır” ayeti hakkında ise: "Bin aylık amelden daha hayırlıdır" demiştir.
59910. Metin
وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَالْفِرْيَابِي وَعبد بن حميد وَابْن جرير وَمُحَمّد بن نصر وَابْن
Abdurrezzâk, Firyâbî, Abd b. Humeyd, İbn Cerîr, Muhammed b. Nasr, İbnü'l-
59911. Metin
الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم وَالْبَيْهَقِيّ فِي شعب الإِيمان عَن مُجَاهِد {إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فِي لَيْلَة الْقدر} قَالَ: لَيْلَة الحكم
Münzir, İbn Ebî Hâtim ve Şuabü'l-Îmân'da Beyhakî; Mücâhid'den {إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فِي لَيْلَة الْقدر} “Şüphesiz biz onu Kadir gecesinde indirdik” ayeti hakkında: "Hüküm gecesidir" dediğini rivayet etmişlerdir.
59912. Metin
وَأخرج عبد بن حميد عَن أنس قَالَ: الْعَمَل فِي لَيْلَة الْقدر وَالصَّدَََقَة وَالصَّلَاة وَالزَّكَاة أفضل من ألف شهر
Abd b. Humeyd, Enes'ten rivayet ettiğine göre o şöyle demiştir: Kadir gecesinde yapılan amel, sadaka, namaz ve zekât, bin aydan daha faziletlidir.
59913. Metin
وَأخرج ابْن جرير عَن عَمْرو بن قيس الْملَائي فِي قَوْله: {لَيْلَة الْقدر خير من ألف شهر} قَالَ: عمل فِيهَا خير من عمل فِي ألف شهر
İbn Cerîr, Amr b. Kays el-Melâî'den {لَيْلَة الْقدر خير من ألف شهر} “Kadir gecesi bin aydan daha hayırlıdır” ayeti hakkında: "Ondaki amel, bin aydaki amelden daha hayırlıdır" dediğini rivayet etmiştir.
59914. Metin
وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَعبد بن حميد وَابْن جرير وَمُحَمّد بن نصر وَابْن الْمُنْذر عَن قَتَادَة فِي قَوْله: {لَيْلَة الْقدر خير من ألف شهر} قَالَ: خير من ألف شهر لَيْسَ فِيهَا لَيْلَة الْقدر وَفِي قَوْله: {تنزل الْمَلَائِكَة وَالروح فِيهَا بِإِذن رَبهم من كل أَمر} قَالَ: يقْضِي فِيهَا مَا يكون فِي السّنة إِلَى مثلهَا {سَلام هِيَ} قَالَ: إِنَّمَا هِيَ بركَة كلهَا وَخير {حَتَّى مطلع الْفجْر} يَقُول: إِلَى مطلع الْفجْر
Abdurrezzâk, Abd b. Humeyd, İbn Cerîr, Muhammed b. Nasr ve İbnü'l-Münzir, Katâde'den {لَيْلَة الْقدر خير من ألف شهر} “Kadir gecesi bin aydan daha hayırlıdır” ayeti hakkında: "İçinde Kadir gecesi bulunmayan bin aydan daha hayırlıdır" dediğini; {تنزل الْمَلَائِكَة وَالروح فِيهَا بِإِذن رَبهم من كل أَمر} “Melekler ve Ruh, onda Rablerinin izniyle her bir iş için iner” ayeti hakkında: "Onda bir yıl boyunca olacak şeyler bir sonraki yıla kadar takdir edilir/hükme bağlanır" dediğini; {سَلام هِيَ} “O bir esenliktir” ayeti hakkında: "O ancak baştan sona bereket ve hayırdır" dediğini; {حَتَّى مطلع الْفجْر} “Tanyeri ağarıncaya kadar” ayeti hakkında ise: "Fecrin doğuşuna kadardır" dediğini rivayet etmişlerdir.
59915. Metin
وَأخرج مَالك فِي الْمُوَطَّأ وَالْبَيْهَقِيّ فِي شعب الإِيمان عَنهُ أَنه بلغه أَن رَسُول الله ﷺ أرِي أَعمال النَّاس قبله أَو مَا شَاءَ الله من ذَلِك فَكَأَنَّهُ تقاصر أَعمار أمته أَن لَا يبلغُوا من الْعَمَل مثل مَا بلغ غَيرهم فِي طول الْعُمر فَأعْطَاهُ الله لَيْلَة الْقدر خيرا من ألف شهر
Mâlik el-Muvatta'da ve Beyhakî Şuabü'l-Îmân'da kendisinden rivayet ettiğine göre ona şu haber ulaşmıştır: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e kendisinden önceki insanların ömürleri veya Allah'ın dilediği kadar bir süre gösterildi de, ümmetinin ömürlerini diğerlerinin uzun ömürleri boyunca ulaştıkları amel seviyesine ulaşamayacak kadar kısa buldu. Bunun üzerine Allah ona bin aydan daha hayırlı olan Kadir gecesini verdi.
59916. Metin
وَأخرج ابْن جرير عَن مُجَاهِد قَالَ: كَانَ فِي بني إِسْرَائِيل رجل يقوم اللَّيْل حَتَّى يصبح ثمَّ يُجَاهد العدوّ بِالنَّهَارِ حَتَّى يُمْسِي فَفعل ذَلِك ألف شهر فَأنْزل الله {لَيْلَة الْقدر خير من ألف شهر} قيام تِلْكَ اللَّيْلَة خير من عمل ذَلِك الرجل ألف شهر
İbn Cerîr, Mücâhid'den rivayet ettiğine göre o şöyle demiştir: İsrâiloğulları arasında bir adam vardı; sabaha kadar gece ibadet eder, sonra gündüz akşama kadar düşmanla cihat ederdi. Bunu bin ay boyunca yaptı. Bunun üzerine Allah {لَيْلَة الْقدر خير من ألف شهر} “Kadir gecesi bin aydan daha hayırlıdır” ayetini indirdi. [Yani] o geceyi ihya etmek, o adamın bin aylık amelinden daha hayırlıdır.
59917. Metin
وَأخرج ابْن الْمُنْذر وَابْن أبي حَاتِم وَالْبَيْهَقِيّ فِي سنَنه عَن مُجَاهِد أَن النَّبِي ﷺ ذكر رجلا من بَين إِسْرَائِيل لبس السِّلَاح فِي سَبِيل الله ألف شهر فَعجب الْمُسلمُونَ من ذَلِك فَأنْزل الله {إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فِي لَيْلَة الْقدر وَمَا أَدْرَاك مَا لَيْلَة الْقدر لَيْلَة الْقدر خير من ألف شهر} الَّتِي لبس فِيهَا ذَلِك الرجل السِّلَاح فِي سَبِيل الله ألف شهر
İbnü'l-Münzir, İbn Ebî Hâtim ve Sünen'inde Beyhakî, Mücâhid'den rivayet ettiklerine göre: Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem İsrâiloğullarından Allah yolunda bin ay silah kuşanan bir adamı zikretti. Müslümanlar buna hayret ettiler. Bunun üzerine Allah {إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فِي لَيْلَة الْقدر وَمَا أَدْرَاك مَا لَيْلَة الْقدر لَيْلَة الْقدر خير من ألف شهر} “Şüphesiz biz onu Kadir gecesinde indirdik. Kadir gecesinin ne olduğunu sen ne bileceksin? Kadir gecesi bin aydan daha hayırlıdır” ayetlerini indirdi; yani o adamın Allah yolunda bin ay silah kuşandığı süreden daha hayırlıdır.
59918. Metin
وَأخرج ابْن أبي حَاتِم عَن عَليّ بن عُرْوَة قَالَ: ذكر رَسُول الله ﷺ يَوْمًا أَرْبَعَة من بني إِسْرَائِيل عبدُوا الله ثَمَانِينَ عَاما لم يعصوه طرفه عين فَذكر أَيُّوب وزَكَرِيا وحزقيل بن الْعَجُوز ويوشع بن نون فَعجب أَصْحَاب رَسُول الله ﷺ من ذَلِك فَأَتَاهُ جِبْرِيل فَقَالَ: يَا مُحَمَّد عجبت أمتك من عبَادَة هَؤُلَاءِ النَّفر ثَمَانِينَ سنة فقد أنزل الله خيرا من ذَلِك فَقَرَأَ عَلَيْهِ {إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فِي لَيْلَة الْقدر وَمَا أَدْرَاك مَا لَيْلَة الْقدر لَيْلَة الْقدر خير من ألف شهر}
İbn Ebî Hâtim, Ali b. Urve'den rivayet ettiğine göre o şöyle demiştir: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem bir gün İsrâiloğullarından seksen yıl boyunca göz açıp kapayıncaya kadar bile Allah'a isyan etmeksizin ibadet eden dört kişiyi zikretti; Eyyûb'u, Zekeriyyâ'yı, Hazkîl b. el-Acûz'u ve Yûşâ b. Nûn'u andı. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in ashabı buna hayret etti. Bunun üzerine Cibrîl gelip şöyle dedi: "Ey Muhammed! Ümmetin bu kimselerin seksen yıl ibadet etmesine hayret etti. Şüphesiz Allah bundan daha hayırlısını indirdi." Ve ona şu ayetleri okudu: {إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فِي لَيْلَة الْقدر وَمَا أَدْرَاك مَا لَيْلَة الْقدر لَيْلَة الْقدر خير من ألف شهر} “Şüphesiz biz onu Kadir gecesinde indirdik. Kadir gecesinin ne olduğunu sen ne bileceksin? Kadir gecesi bin aydan daha hayırlıdır.”
59919. Metin
هَذَا أفضل مِمَّا عجبت أَنْت وَأمتك فسر بذلك رَسُول الله ﷺ وَالنَّاس مَعَه
"Bu, senin ve ümmetinin hayret ettiğinden daha faziletlidir." Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem ve yanındaki insanlar buna pek sevindiler.
59920. Metin
وَأخرج الْخَطِيب فِي تَارِيخه عَن ابْن عَبَّاس قَالَ: رأى رَسُول الله ﷺ بني أُميَّة على منبره فساءه ذَلِك فَأوحى الله إِلَيْهِ إِنَّمَا هُوَ ملك يصيبونه وَنزلت {إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فِي لَيْلَة الْقدر وَمَا أَدْرَاك مَا لَيْلَة الْقدر لَيْلَة الْقدر خير من ألف شهر}
Hatîb Târîh'inde İbn Abbâs'tan rivayet ettiğine göre o şöyle demiştir: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem [rüyasında] Emevîleri kendi minberinde gördü ve bu durum onu üzdü. Bunun üzerine Allah ona bunun onların elde edeceği bir mülkten/saltanattan ibaret olduğunu vahyetti ve şu ayetler indi: {إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فِي لَيْلَة الْقدر وَمَا أَدْرَاك مَا لَيْلَة الْقدر لَيْلَة الْقدر خير من ألف شهر} “Şüphesiz biz onu Kadir gecesinde indirdik. Kadir gecesinin ne olduğunu sen ne bileceksin? Kadir gecesi bin aydan daha hayırlıdır.”
59921. Metin
وَأخرج الْخَطِيب عَن ابْن الْمسيب قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: أَرَأَيْت بني أُميَّة يصعدون منبري فشق ذَلِك عليّ فَأنْزل الله {إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فِي لَيْلَة الْقدر}
Hatîb, İbnü'l-Müseyyeb'den rivayet ettiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: "Emevîlerin minberime çıktıklarını gördüm ve bu bana ağır geldi." Bunun üzerine Allah {إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فِي لَيْلَة الْقدر} “Şüphesiz biz onu Kadir gecesinde indirdik” [suresini] indirdi.
59922. Metin
وَأخرج التِّرْمِذِيّ وَضَعفه وَابْن جرير وَالطَّبَرَانِيّ وَابْن مرْدَوَيْه وَالْبَيْهَقِيّ فِي الدَّلَائِل عَن يُوسُف بن مَازِن الرُّؤَاسِي قَالَ: قَامَ رجل إِلَى الْحسن بن عَليّ بعد مَا بَايع مُعَاوِيَة فَقَالَ: سوّدت وُجُوه الْمُؤمنِينَ فَقَالَ: لَا تؤنبني رَحِمك الله فَإِن النَّبِي ﷺ رأى بني أُميَّة يخطبون على منبره فساءه ذَلِك فَنزلت (إِنَّا أعطيناك الْكَوْثَر) (سُورَة الْكَوْثَر الْآيَة ١) يَا مُحَمَّد يَعْنِي نَهرا فِي الْجنَّة وَنزلت {إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فِي لَيْلَة الْقدر وَمَا أَدْرَاك مَا لَيْلَة الْقدر لَيْلَة الْقدر خير من ألف شهر} يملكهَا بعْدك بَنو أُميَّة يَا مُحَمَّد: قَالَ الْقَاسِم: فعددنا فَإِذا هِيَ ألف شهر لَا تزيد يَوْمًا وَلَا تنقص يَوْمًا
Tirmizî (zayıf olduğunu belirterek), İbn Cerîr, Taberânî, İbn Merdûye ve ed-Delâil'de Beyhakî, Yûsuf b. Mâzin er-Ruâsî'den rivayet ettiklerine göre o şöyle demiştir: Bir adam, Muâviye'ye biat ettikten sonra Hasan b. Ali'nin yanına varıp: "Müminlerin yüzünü kara çıkardın" dedi. Hasan şöyle dedi: "Allah sana merhamet etsin, beni azarlama. Zira Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem Emevîleri minberinde hutbe okurken gördü ve bu durum onu üzdü. Bunun üzerine {إِنَّا أعطيناك الْكَوْثَر} “Şüphesiz biz sana Kevser'i verdik” ayeti indi; ey Muhammed, yani cennetteki bir nehri. Ve {إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فِي لَيْلَة الْقدر وَمَا أَدْرَاك مَا لَيْلَة الْقدر لَيْلَة الْقدر خير من ألف شهر} “Şüphesiz biz onu Kadir gecesinde indirdik. Kadir gecesinin ne olduğunu sen ne bileceksin? Kadir gecesi bin aydan daha hayırlıdır” ayetleri indi; ey Muhammed, senden sonra Emevîlerin sahip olacağı [bin aydan hayırlıdır]." Kāsım dedi ki: "Saydık; bir gün bile ne fazla ne eksik, tam bin aydı."
59923. Metin
وَأخرج ابْن أبي شيبَة فِي المُصَنّف عَن مُجَاهِد فِي قَوْله: {إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فِي لَيْلَة الْقدر} قَالَ: لَيْلَة الحكم {وَمَا أَدْرَاك مَا لَيْلَة الْقدر} قَالَ: لَيْلَة الحكم
İbn Ebî Şeybe el-Musannef'te Mücâhid'den {إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فِي لَيْلَة الْقدر} “Şüphesiz biz onu Kadir gecesinde indirdik” ayeti hakkında: "Hüküm gecesidir" dediğini; {وَمَا أَدْرَاك مَا لَيْلَة الْقدر} “Kadir gecesinin ne olduğunu sen ne bileceksin?” ayeti hakkında da: "Hüküm gecesidir" dediğini rivayet etmiştir.
59924. Metin
وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَابْن الْمُنْذر وَمُحَمّد بن نصر وَابْن أبي حَاتِم عَن مُجَاهِد {لَيْلَة الْقدر خير من ألف شهر} قَالَ: خير من ألف شهر عَملهَا أَو صيامها وقيامها وَلَيْسَ فِي تِلْكَ الشُّهُور لَيْلَة الْقدر
Abdurrezzâk, İbnü'l-Münzir, Muhammed b. Nasr ve İbn Ebî Hâtim, Mücâhid'den {لَيْلَة الْقدر خير من ألف شهر} “Kadir gecesi bin aydan daha hayırlıdır” ayeti hakkında şöyle dediğini rivayet etmişlerdir: "Ondaki ameliyle, orucuyla ve gece ibadetiyle [içinde] Kadir gecesi bulunmayan bin aydan daha hayırlıdır."
59925. Metin
وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن الْحسن قَالَ: مَا أعلم ليَوْم فضلا على يَوْم وَلَا لَيْلَة إِلَّا لَيْلَة الْقدر فَإِنَّهَا خير من ألف شهر
İbn Ebî Şeybe, Hasan'dan rivayet ettiğine göre o şöyle demiştir: Bir günün başka bir güne, yahut bir gecenin başka bir geceye Kadir gecesi müstesna bir üstünlüğü olduğunu bilmiyorum; zira o bin aydan daha hayırlıdır.
59926. Metin
وَأخرج ابْن الْمُنْذر عَن الضَّحَّاك فِي قَوْله: {تنزل الْمَلَائِكَة وَالروح فِيهَا} قَالَ: الرّوح جِبْرِيل {من كل أَمر سَلام} قَالَ: لَا يحل لكوكب أَن يرْجم بِهِ فِيهَا حَتَّى يصبح
İbnü'l-Münzir, Dahhâk'tan {تنزل الْمَلَائِكَة وَالروح فِيهَا} “Melekler ve Ruh onda iner” ayeti hakkında: "Ruh, Cibrîl'dir" dediğini; {من كل أَمر سَلام} “Her bir iş için bir esenliktir” ayeti hakkında da: "O gecede sabaha kadar hiçbir yıldıza [şeytanlara] atılmak helal olmaz" dediğini rivayet etmiştir.
59927. Metin
وَأخرج سعيد بن مَنْصُور وَعبد بن حميد وَمُحَمّد بن نصر وَابْن الْمُنْذر وَابْن أبي
Saîd b. Mansûr, Abd b. Humeyd, Muhammed b. Nasr, İbnü'l-Münzir, İbn Ebî
59928. Metin
حَاتِم وَالْبَيْهَقِيّ فِي شعب الإِيمان عَن مُجَاهِد فِي قَوْله: {سَلام هِيَ} قَالَ: سَالِمَة لَا يَسْتَطِيع الشَّيْطَان أَن يعْمل فِيهَا سوءا أَو يعْمل فِيهَا أَذَى
Hâtim ve Şuabü'l-Îmân'da Beyhakî; Mücâhid'den {سَلام هِيَ} “O bir esenliktir” ayeti hakkında: "Güvenliktedir; şeytan onda bir kötülük yapmaya veya bir eza vermeye güç yetiremez" dediğini rivayet etmişlerdir.
59929. Metin
وَأخرج ابْن جرير عَن ابْن عَبَّاس أَنه كَانَ يقْرَأ {من كل أَمر سَلام}
İbn Cerîr, İbn Abbâs'tan onun {من كل أَمر سَلام} “Her bir iş için bir esenliktir” şeklinde okuduğunu rivayet etmiştir.
59930. Metin
وَأخرج سعيد بن مَنْصُور وَابْن الْمُنْذر عَن مَنْصُور بن زَاذَان قَالَ: {تنزل الْمَلَائِكَة} من حِين تغيب الشَّمْس إِلَى أَن يطلع الْفجْر يَمرونَ على كل مُؤمن يَقُولُونَ: السَّلَام عَلَيْك يَا مُؤمن
Saîd b. Mansûr ve İbnü'l-Münzir, Mansûr b. Zâzân'dan şöyle dediğini rivayet etmişlerdir: {تنزل الْمَلَائِكَة} “Melekler iner”, güneşin batışından fecrin doğuşuna kadar her bir müminin yanına uğrayıp: "Selâm sana olsun ey mümin!" derler.
59931. Metin
وَأخرج ابْن الْمُنْذر عَن الْحسن فِي قَوْله: {سَلام} قَالَ: إِذا كَانَ لَيْلَة الْقدر لم تزل الْمَلَائِكَة تخفق بأجنحتها بِالسَّلَامِ من الله وَالرَّحْمَة من لدن صَلَاة الْمغرب إِلَى طُلُوع الْفجْر
İbnü'l-Münzir, Hasan'dan {سَلام} “Esenliktir” ayeti hakkında şöyle dediğini rivayet etmiştir: Kadir gecesi olduğunda melekler akşam namazından fecrin doğuşuna kadar Allah'tan selâm ve rahmetle kanat çırpmayı sürdürürler.
59932. Metin
وَأخرج مُحَمَّد بن نصر وَابْن مرْدَوَيْه عَن ابْن عَبَّاس فِي قَوْله: {سَلام} قَالَ: تِلْكَ اللَّيْلَة تصعد مَرَدَة الْجِنّ وَالشَّيَاطِين وعفاريت الْجِنّ وتفتح فِيهَا أَبْوَاب السَّمَاء كلهَا وَيقبل الله فِيهَا التَّوْبَة لكل تائب فَلِذَا قَالَ: {سَلام هِيَ حَتَّى مطلع الْفجْر} قَالَ: وَذَلِكَ من غرُوب الشَّمْس إِلَى أَن يطلع الْفجْر
Muhammed b. Nasr ve İbn Merdûye, İbn Abbâs'tan {سَلام} “Esenliktir” ayeti hakkında şöyle dediğini rivayet etmişlerdir: O gece azgın cinler, şeytanlar ve cin ifritleri [göğe] yükselir; o gecede semanın bütün kapıları açılır ve Allah tövbe eden herkesin tövbesini kabul eder. Bundan dolayı {سَلام هِيَ حَتَّى مطلع الْفجْر} “O, fecrin doğuşuna kadar bir esenliktir” buyurmuştur. Dedi ki: Bu, güneşin batışından fecrin doğuşuna kadardır.
59933. Metin
وَأخرج مُحَمَّد بن نصر عَن سعيد بن الْمسيب أَنه سُئِلَ عَن لَيْلَة الْقدر أَهِي شَيْء كَانَ فَذهب أم هِيَ فِي كل عَام فَقَالَ: بل هِيَ لأمة مُحَمَّد مَا بَقِي مِنْهُم اثْنَان
Muhammed b. Nasr, Saîd b. el-Müseyyeb'den rivayet ettiğine göre ona Kadir gecesinin [geçmişte olup] bitmiş bir şey mi yoksa her yıl var olan bir şey mi olduğu soruldu. O da: "Aksine, o Muhammed ümmetinden iki kişi kaldığı sürece onlar içindir" dedi.
59934. Metin
وَأخرج الديلمي عَن أنس عَن النَّبِي ﷺ قَالَ: إِن الله وهب لأمتي لَيْلَة الْقدر وَلم يُعْطهَا من كَانَ قبلهم
Deylemî, Enes'ten Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'in şöyle buyurduğunu rivayet etmiştir: "Şüphesiz Allah, Kadir gecesini ümmetime bağışlamış ve onlardan öncekilere onu vermemiştir."
59935. Metin
وَأخرج عبد بن حميد عَن عبد الله بن مكانس مولى مُعَاوِيَة قَالَ: قلت لأبي هُرَيْرَة: زَعَمُوا أَن لَيْلَة الْقدر قد رفعت قَالَ: كذب من قَالَ ذَلِك
Abd b. Humeyd, Muâviye'nin azatlısı Abdullah b. Mekânis'ten rivayet ettiğine göre o şöyle demiştir: Ebû Hüreyre'ye: "Kadir gecesinin kaldırıldığını iddia ediyorlar" dedim. Dedi ki: "Bunu söyleyen yalan söylemiştir."
59936. Metin
قلت: هِيَ فِي كل رَمَضَان أستقبله قَالَ: نعم
"Karşılayacağım her ramazanda var mıdır?" dedim. "Evet" dedi.
59937. Metin
قلت: زَعَمُوا أَن السَّاعَة الَّتِي فِي الْجُمُعَة لَا يَدْعُو فِيهَا مُسلم إِلَّا اسْتُجِيبَ لَهُ قد رفعت
"Cuma günündeki, Müslümanın dua ettiğinde mutlaka kabul olunan vaktin de kaldırıldığını iddia ediyorlar" dedim.
59938. Metin
قَالَ: كذب من قَالَ ذَلِك قلت: هِيَ فِي كل جُمُعَة اسْتَقْبلهَا قَالَ: نعم
"Bunu söyleyen yalan söylemiştir" dedi. "Karşılayacağım her cumada var mıdır?" dedim. "Evet" dedi.
59939. Metin
وَأخرج عبد بن حميد وَابْن جرير وَابْن مرْدَوَيْه عَن ابْن عمر أَنه سُئِلَ عَن لَيْلَة الْقدر أَفِي كل رَمَضَان وَلَفظ ابْن مرْدَوَيْه: أَفِي رَمَضَان هِيَ قَالَ: نعم ألم تسمع إِلَى قَول الله تَعَالَى: {إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فِي لَيْلَة الْقدر} وَقَوله: (شهر رَمَضَان الَّذِي أنزل فِيهِ الْقُرْآن) (سُورَة الْبَقَرَة الْآيَة ١٨٥)
Abd b. Humeyd, İbn Cerîr ve İbn Merdûye, İbn Ömer'den rivayet ettiklerine göre ona Kadir gecesinin her ramazanda olup olmadığı -İbn Merdûye'nin lafzıyla: Ramazanda mıdır?- soruldu. O da: "Evet, Allah Teâlâ'nın {إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فِي لَيْلَة الْقدر} “Şüphesiz biz onu Kadir gecesinde indirdik” sözünü ve {شهر رَمَضَان الَّذِي أنزل فِيهِ الْقُرْآن} “Ramazan ayı ki, Kur'an onda indirilmiştir” sözünü işitmedin mi?" dedi.
59940. Metin
أخرج أَبُو دَاوُد وَالطَّبَرَانِيّ عَن ابْن عمر قَالَ: سُئِلَ رَسُول الله ﷺ وَأَنا أسمع عَن لَيْلَة الْقدر فَقَالَ: هِيَ فِي كل رَمَضَان
Ebû Dâvûd ve Taberânî, İbn Ömer'den şöyle dediğini rivayet etmişlerdir: Ben işitirken Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e Kadir gecesi soruldu da: "O, her ramazandadır" buyurdu.
59941. Metin
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَعبد بن حميد عَن ابْن عمر قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: التمسوا لَيْلَة الْقدر فِي الْعشْر الْأَوَاخِر من رَمَضَان
İbn Ebî Şeybe ve Abd b. Humeyd, İbn Ömer'den Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in şöyle buyurduğunu rivayet etmişlerdir: "Kadir gecesini ramazanın son on gününde arayın."
59942. Metin
وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن عَائِشَة قَالَت: قَالَ رَسُول الله ﷺ: تحروا لَيْلَة الْقدر فِي الْعشْر الْأَوَاخِر
İbn Ebî Şeybe, Âişe'den Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in şöyle buyurduğunu rivayet etmiştir: "Kadir gecesini son on günde araştırın."
59943. Metin
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَابْن جرير وَمُحَمّد بن نصر وَابْن مرْدَوَيْه اطْلُبُوا لَيْلَة الْقدر فِي الْعشْر الْأَوَاخِر
İbn Ebî Şeybe, İbn Cerîr, Muhammed b. Nasr ve İbn Merdûye [şöyle rivayet etmişlerdir]: "Kadir gecesini son on günde arayın."
59944. Metin
وَأخرج ابْن أبي شيبَة عَن الفلتان بن عَاصِم قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: إِنِّي رَأَيْت لَيْلَة الْقدر ثمَّ نسيتهَا فاطلبوها فِي الْعشْر الْأَوَاخِر وترا
İbn Ebî Şeybe, Feletân b. Âsım'dan Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in şöyle buyurduğunu rivayet etmiştir: "Ben Kadir gecesini gördüm, sonra onu unuttum. Onu son on gündeki tek gecelerde arayın."
59945. Metin
وَأخرج ابْن جرير من طَرِيق أبي ظبْيَان عَن ابْن عَبَّاس أَنهم كَانُوا قعُودا فِي الْمجْلس حِين أقبل إِلَيْهِم رَسُول الله ﷺ سَرِيعا حَتَّى فزعنا لسرعته فَلَمَّا انْتهى إِلَيْنَا ثمَّ سلم قَالَ: جِئْت إِلَيْكُم مسرعاً لكيما أخْبركُم بليلة الْقدر فنسيتها فِيمَا بيني وَبَيْنكُم وَلَكِن التمسوها فِي الْعشْر الْأَوَاخِر
İbn Cerîr, Ebû Zabyân tarikiyle İbn Abbâs'tan rivayet ettiğine göre: Onlar mecliste otururlarken Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem hızlıca yanlarına geldi, öyle ki hızından dolayı telaşlandık. Yanımıza varıp selâm verince şöyle buyurdu: "Kadir gecesini size haber vermek için aceleyle yanınıza geldim; fakat aramızda geçen şeyler sebebiyle onu unuttum. Ancak siz onu son on günde arayın."
59946. Metin
وَأخرج أَحْمد وَابْن جرير وَمُحَمّد بن نصر وَالْبَيْهَقِيّ وَابْن مرْدَوَيْه عَن عبَادَة بن الصَّامِت أَنه سَأَلَ رَسُول الله ﷺ عَن لَيْلَة الْقدر فَقَالَ: فِي رَمَضَان فِي الْعشْر الْأَوَاخِر فَإِنَّهُمَا فِي لَيْلَة وتر فِي إِحْدَى وَعشْرين أَو ثَلَاث وَعشْرين أوخمس وَعشْرين أَو سبع وَعشْرين أَو تسع وَعشْرين أَو آخر لَيْلَة من رَمَضَان من قامها إِيمَانًا واحتساباً غفر لَهُ مَا تقدم من ذَنبه وَمن أماراتها أَنَّهَا لَيْلَة بلجة صَافِيَة سَاكِنة ساجية لَا حارة وَلَا بَارِدَة كَأَن فِيهَا قمراً ساطعاً وَلَا يحل لنجم أَن يرْمى بِهِ تِلْكَ اللَّيْلَة حَتَّى الصَّباح وَمن أماراتها أَن الشَّمْس تطلع صبيحتها لَا شُعَاع لَهَا مستوية كَأَنَّهَا الْقَمَر لَيْلَة الْبَدْر وَحرم الله على الشَّيْطَان أَن يخرج مَعهَا يَوْمئِذٍ
Ahmed, İbn Cerîr, Muhammed b. Nasr, Beyhakî ve İbn Merdûye, Ubâde b. es-Sâmit'ten rivayet ettiklerine göre o, Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e Kadir gecesini sordu. Şöyle buyurdu: "Ramazandadır, son on gündedir. O tek bir gecededir; yirmi birinde veya yirmi üçünde veya yirmi beşinde veya yirmi yedisinde veya yirmi dokuzunda yahut ramazanın son gecesindedir. Kim inanarak ve mükâfatını Allah'tan bekleyerek o geceyi ihya ederse, geçmiş günahları bağışlanır. Onun alametlerindendir ki o; aydınlık, berrak, durgun, sakin, ne sıcak ne de soğuk bir gecedir; sanki onda ışık saçan bir ay vardır. O gece sabaha kadar hiçbir yıldıza [şeytanlara] atılmak helal olmaz. Onun alametlerindendir ki sabahında güneş ışıksız, dolunay gecesindeki ay gibi dümdüz doğar. Allah o gün şeytana onunla birlikte çıkmayı haram kılmıştır."
59947. Metin
وَأخرج ابْن جرير فِي تهذيبه وَابْن مرْدَوَيْه عَن جَابر بن عبد الله قَالَ: قَالَ النَّبِي ﷺ إِنِّي كنت رَأَيْت هَذِه اللَّيْلَة وَهِي فِي الْعشْر الْأَوَاخِر فِي الْوتر وَهِي لَيْلَة طَلْقَة بلجة لَا حارة وَلَا بَارِدَة كَأَن فِيهَا قمراً لَا يخرج شيطانها حَتَّى يضيء فجرها
İbn Cerîr Tehzîb'inde ve İbn Merdûye, Câbir b. Abdullah'tan Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'in şöyle buyurduğunu rivayet etmişlerdir: "Şüphesiz ben bu geceyi gördüm; o son on günde, tek gecededir. O; açık, aydınlık, ne sıcak ne de soğuk bir gecedir; sanki onda bir ay vardır. Fecri aydınlanıncaya kadar şeytanı ortaya çıkmaz."
59948. Metin
وَأخرج ابْن مرْدَوَيْه عَن ابْن مَسْعُود قَالَ: سُئِلَ رَسُول الله ﷺ عَن لَيْلَة الْقدر قَالَ: قد كنت علمتها ثمَّ اختلست مني وَإِنَّهَا فِي رَمَضَان فاطلبوها فِي تسع يبْقين
İbn Merdûye, İbn Mes'ûd'dan rivayet ettiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e Kadir gecesi soruldu da şöyle buyurdu: "Onu bilmiştim, sonra benden unutturuldu. O ramazandadır; onu [aydan] geriye dokuz gün kaldığında arayın,
59949. Metin
أَو سبع يبْقين أَو ثَلَاث يبْقين وَآيَة ذك أَن الشَّمْس تطلع لَيْسَ لَهَا شُعَاع وَمن قَامَ السّنة سقط عَلَيْهَا
yahut yedi gün kaldığında, yahut üç gün kaldığında [arayın]. Bunun alameti, güneşin ışıksız olarak doğmasıdır. Bütün seneyi ihya eden kimse ise mutlaka ona denk gelir."
59950. Metin
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَابْن زنجوية وَابْن نصر عَن أبي عقرب الْأَسدي قَالَ: أَتَيْنَا ابْن مَسْعُود فِي دَاره فسمعناه يَقُول: صدق الله وَرَسُوله فَسَأَلته فَأخْبرنَا أَن لَيْلَة الْقدر فِي السَّبع من النّصْف الْأَخير وَذَلِكَ أَن الشَّمْس تطلع يَوْمئِذٍ بَيْضَاء لَا شُعَاع لَهَا فَنَظَرت إِلَى السَّمَاء فَإِذا هِيَ كَمَا حدثت فكبرت
İbn Ebî Şeybe, İbn Zenceveyh ve İbn Nasr, Ebû Akreb el-Esedî'den rivayet ettiler; dedi ki: İbn Mes'ûd'un evine gittik ve onun "Allah ve Resûlü doğru söyledi" dediğini duyduk. Ona [bunun sebebini] sordum; o da bize Kadir gecesinin [ramazanın] ikinci yarısındaki yedi [gece] içinde olduğunu bildirdi. Bunun alameti de o gün güneşin beyaz ve ışıksız doğmasıdır. Göğe baktım, gerçekten de bana anlatıldığı gibiydi, bunun üzerine tekbir getirdim.
59951. Metin
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَابْن جرير من طَرِيق الْأسود عَن عبد الله قَالَ: تحروا لَيْلَة الْقدر لَيْلَة سبع تبقى تحروها لتسْع تبقى تحروها لإِحدى عشرَة تبقى صَبِيحَة بدر فَإِن الشَّمْس تطلع كل يَوْم بَين قَرْني شَيْطَان إِلَّا صَبِيحَة لَيْلَة الْقدر فَإِنَّهَا تطلع يَوْمئِذٍ بَيْضَاء لَيْسَ لَهَا شُعَاع
İbn Ebî Şeybe ve İbn Cerîr, el-Esved tarikiyle Abdullah'tan rivayet ettiler; dedi ki: "Kadir gecesini yedi [gün] kala arayın, onu dokuz kala arayın, onu dolunay sabahı olan on bir kala arayın. Zira güneş her gün şeytanın iki boynuzu arasından doğar; ancak Kadir gecesinin sabahı müstesnadır, çünkü o gün beyaz ve ışıksız olarak doğar."
59952. Metin
وَأخرج ابْن زنجوية وَابْن مرْدَوَيْه بِسَنَد صَحِيح عَن أبي هُرَيْرَة قَالَ: ذكرنَا لَيْلَة الْقدر عِنْد رَسُول الله ﷺ فَقَالَ رَسُول الله ﷺ: كم بَقِي من الشَّهْر قُلْنَا: مَضَت اثْنَتَانِ وَعِشْرُونَ وَبَقِي ثَمَان
İbn Zenceveyh ve İbn Merdûye sahih bir senetle Ebû Hureyre'den rivayet ettiler; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in yanında Kadir gecesini andık. Bunun üzerine Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: "Aydan ne kadar kaldı?" diye sordu. Biz de: "Yirmi iki gün geçti, sekiz gün kaldı" dedik.
59953. Metin
فَقَالَ رَسُول الله ﷺ: مَضَت اثْنَتَانِ وَعِشْرُونَ وَبقيت سبع التمسوها اللَّيْلَة الشَّهْر تسع وَعِشْرُونَ
Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Yirmi iki gün geçti, yedi gün kaldı. Onu bu gece arayın; ay yirmi dokuz gündür."
59954. Metin
وَأخرج ابْن مرْدَوَيْه عَن أنس بن مَالك عَن نَبِي الله ﷺ قَالَ: التمسوا لَيْلَة الْقدر فِي أول لَيْلَة من رَمَضَان وَفِي تِسْعَة وَفِي إِحْدَى عشرَة وَفِي أحدى وَعشْرين وَفِي آخر لَيْلَة من رَمَضَان
İbn Merdûye, Enes b. Mâlik'ten, Allah'ın Peygamberi sallallâhu aleyhi ve sellem'in şöyle buyurduğunu rivayet etti: "Kadir gecesini ramazanın ilk gecesinde, dokuzunda, on birinde, yirmi birinde ve ramazanın son gecesinde arayın."
59955. Metin
وَأخرج أَحْمد عَن أبي هُرَيْرَة عَن النَّبِي ﷺ فِي لَيْلَة الْقدر إِنَّهَا آخر لَيْلَة
Ahmed, Ebû Hureyre'den Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'in Kadir gecesi hakkında: "O, [ramazanın] son gecesidir" buyurduğunu rivayet etti.
59956. Metin
وَأخرج مُحَمَّد بن نصر عَن مُعَاوِيَة قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: التمسوا لَيْلَة الْقدر آخر لَيْلَة من رَمَضَان
Muhammed b. Nasr, Muâviye'den rivayet etti; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: "Kadir gecesini ramazanın son gecesinde arayın" buyurdu.
59957. Metin
وَأخرج مُحَمَّد بن نصر عَن أبي ذَر قَالَ: قلت يَا رَسُول الله: أَخْبرنِي عَن لَيْلَة الْقدر أَي شَيْء تكون فِي زمَان الْأَنْبِيَاء ينزل عَلَيْهِم فِيهَا الْوَحْي فَإِذا قبضوا رفعت أم هِيَ إِلَى يَوْم الْقِيَامَة قَالَ: بل هِيَ إِلَى يَوْم الْقِيَامَة
Muhammed b. Nasr, Ebû Zer'den rivayet etti; dedi ki: "Ey Allah'ın Resûlü, bana Kadir gecesini haber ver; o peygamberler zamanında olup kendilerine onda vahiy inen, onlar vefat edince de kaldırılan bir şey midir, yoksa kıyamet gününe kadar var mıdır?" dedim. Şöyle buyurdu: "Bilakis o, kıyamet gününe kadar vardır."
59958. Metin
قلت يَا رَسُول الله: فِي أَي رَمَضَان هِيَ قَالَ: التمسوها فِي الْعشْر الأول وَفِي الْعشْر الْأَوَاخِر
"Ey Allah'ın Resûlü, o ramazanın neresindedir?" dedim. "Onu ilk on günde ve son on günde arayın" buyurdu.
59959. Metin
قَالَ: ثمَّ حدث رَسُول الله ﷺ وَحدث فاهتبلت غفلته فَقلت: يَا رَسُول الله أَقْسَمت عَلَيْك تُخبرنِي أَو لما أَخْبَرتنِي فِي أَي الْعشْر هِيَ فَغَضب عليّ غَضبا مَا غضب عليّ مثله لَا قبله وَلَا بعده
[Ebû Zer] dedi ki: Sonra Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem konuşmasına devam etti. Ben de onun bir boş anını fırsat bilip: "Ey Allah'ın Resûlü, onun hangi on günde olduğunu bana bildirmen için sana yemin verdiriyorum" dedim. Bunun üzerine bana ne daha önce ne de daha sonra benzerini göstermediği bir şekilde öfkelendi.
59960. Metin
فَقَالَ: إِن الله لَو شَاءَ لأطلعكم عَلَيْهَا التمسوها فِي السَّبع الْأَوَاخِر لَا تَسْأَلنِي عَن شَيْء بعْدهَا
Ve şöyle buyurdu: "Eğer Allah dileseydi onu size bildirirdi. Onu son yedi [gecede] arayın, bundan sonra da bana artık bir şey sorma!"
59961. Metin
وَأخرج البُخَارِيّ وَابْن مرْدَوَيْه وَالْبَيْهَقِيّ عَن عَائِشَة أَن النَّبِي ﷺ قَالَ: تحروا لَيْلَة الْقدر فِي الْوتر من الْعشْر الْأَوَاخِر من رَمَضَان
Buhârî, İbn Merdûye ve Beyhakî, Âişe'den Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'in şöyle buyurduğunu rivayet etmişlerdir: "Kadir gecesini ramazanın son on günündeki tek gecelerde arayın."
59962. Metin
وَأخرج مَالك وَابْن أبي شيبَة وَالطَّيَالِسِي وَأحمد وَالْبُخَارِيّ وَمُسلم وَابْن ماجة وَابْن جرير وَالْبَيْهَقِيّ عَن أبي سعيد الْخُدْرِيّ قَالَ: كَانَ رَسُول الله ﷺ يعْتَكف الْعشْر الْأَوْسَط من شهر رَمَضَان فاعتكف عَاما حَتَّى إِذا كَانَ لَيْلَة إِحْدَى وَعشْرين وَهِي اللَّيْلَة الَّتِي يخرج من اعْتِكَافه فَقَالَ: من اعْتكف معي فليعتكف الْعشْر الْأَوَاخِر وَقد رَأَيْت هَذِه اللَّيْلَة ثمَّ أنسيتها وَقد رَأَيْتنِي أَسجد من صبيحتها فِي مَاء وطين فالتمسوها فِي الْعشْر الْأَوَاخِر والتمسوها فِي كل وتر
Mâlik, İbn Ebî Şeybe, Tayâlisî, Ahmed, Buhârî, Müslim, İbn Mâce, İbn Cerîr ve Beyhakî, Ebû Saîd el-Hudrî'den rivayet ettiler; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem ramazan ayının orta on gününde itikâfa girerdi. Bir sene itikâfa girdi; yirmi birinci gece —ki bu gece itikâfından çıktığı geceydi— olunca şöyle buyurdu: "Benimle birlikte itikâfa giren kimse son on günde de itikâfa girsin. Şüphesiz ben bu geceyi gördüm, sonra bana unutturuldu. Kendimi o gecenin sabahında su ve çamur içinde secde ederken gördüm. Onu son on günde arayın ve onu her tek gecede arayın."
59963. Metin
قَالَ أَبُو سعيد: فمطرت السَّمَاء من تِلْكَ اللَّيْلَة وَكَانَ الْمَسْجِد على عَرِيش فوكف الْمَسْجِد
Ebû Saîd dedi ki: O gece gökten yağmur yağdı. Mescidin tavanı hurma dallarındandı, dolayısıyla mescit akıttı.
59964. Metin
قَالَ أَبُو سعيد: فَأَبْصَرت عَيْنَايَ رَسُول الله ﷺ وعَلى جَبهته وَأَنْفه أثر المَاء والطين من صَبِيحَة إِحْدَى وَعشْرين
Ebû Saîd dedi ki: Yirmi birinci günün sabahında, Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in alnında ve burnunda su ve çamur izi varken iki gözüm onu gördü.
59965. Metin
وَأخرج مَالك وَابْن سعد وَابْن أبي شيبَة وَأحمد وَمُسلم وَابْن زَنْجوَيْه والطَّحَاوِي وَالْبَيْهَقِيّ عَن عبد الله بن أنيس أَنه سُئِلَ عَن لَيْلَة الْقدر فَقَالَ: سَمِعت رَسُول الله ﷺ يَقُول: التمسوها اللَّيْلَة وَتلك اللَّيْلَة وَلَيْلَة ثَلَاث وَعشْرين
Mâlik, İbn Sa'd, İbn Ebî Şeybe, Ahmed, Müslim, İbn Zenceveyh, Tahâvî ve Beyhakî, Abdullah b. Üneys'ten rivayet ettiklerine göre kendisine Kadir gecesi soruldu da şöyle dedi: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in şöyle buyurduğunu işittim: "Onu bu gece —o gece yirmi üçüncü geceydi— arayın."
59966. Metin
وَأخرج مَالك وَالْبَيْهَقِيّ عَن أبي النَّضر مولى عمر بن عبد الله بن أنس الْجُهَنِيّ قَالَ لرَسُول الله ﷺ: يَا رَسُول الله إِنِّي رجل شاسع الدَّار فمرني بليلة أنزلهَا
Mâlik ve Beyhakî, Ömer'in azatlısı Ebü'n-Nadr'dan rivayet ettiler: Abdullah b. Üneys el-Cühenî, Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e: "Ey Allah'ın Resûlü, ben evi uzak bir adamım; bana [Medine'ye] ineceğim bir gece emret" dedi.
59967. Metin
فَقَالَ رَسُول الله ﷺ: أنزل لَيْلَة ثَلَاث وَعشْرين من رَمَضَان
Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem de: "Ramazanın yirmi üçüncü gecesi in" buyurdu.
59968. Metin
وَأخرج الْبَيْهَقِيّ عَن الزُّهْرِيّ قَالَ: قلت لضمرة بن عبد الله بن أنيس مَا قَالَ النَّبِي ﷺ لأَبِيك لَيْلَة الْقدر قَالَ: كَانَ أبي صَاحب بادية قَالَ: فَقلت يَا رَسُول الله مرني بليلة أنزل فِيهَا قَالَ: انْزِلْ لَيْلَة ثَلَاث وَعشْرين
Beyhakî, Zührî'den rivayet etti; dedi ki: Damre b. Abdillâh b. Üneys'e: "Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem babana Kadir gecesi hakkında ne dedi?" diye sordum. Şöyle dedi: "Babam çöl ehlindendi. [Babam]: 'Ey Allah'ın Resûlü, [Medine'ye] ineceğim bir geceyi bana emret' dedi. [Resûlullah da]: 'Yirmi üçüncü gece in' buyurdu."
59969. Metin
قَالَ: فَلَمَّا تولى قَالَ رَسُول الله ﷺ: اطلبوها فِي الْعشْر الْأَوَاخِر
[Damre] dedi ki: O dönüp gidince Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: "Onu son on günde arayın" buyurdu.
59970. Metin
وَأخرج مَالك وَالْبُخَارِيّ وَمُسلم وَالْبَيْهَقِيّ عَن ابْن عمر أَن رجَالًا من أَصْحَاب النَّبِي ﷺ رَأَوْا لَيْلَة الْقدر فِي السَّبع الْأَوَاخِر فَقَالَ رَسُول الله ﷺ: إِنِّي أرى
Mâlik, Buhârî, Müslim ve Beyhakî, İbn Ömer'den rivayet ettiklerine göre Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'in ashabından bazı adamlar rüyalarında Kadir gecesini son yedi [gecede] gördüler. Bunun üzerine Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Görüyorum ki
59971. Metin
رؤياكم قد توطأت فِي السَّبع الْأَوَاخِر فَمن كَانَ متحريها فليتحرها فِي السَّبع الْأَوَاخِر
rüyalarınız son yedi [gece] hususunda birbiriyle uyuşmuştur. Artık kim onu aramak isterse son yedi [gecede] arasın."
59972. Metin
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَأحمد وَعبد بن حميد وَالْبُخَارِيّ وَالْبَيْهَقِيّ عَن عبَادَة بن الصَّامِت قَالَ: خرج نَبِي الله ﷺ وَهُوَ يُرِيد أَن يخبرنا بليلة الْقدر فتلاحى رجلَانِ من الْمُسلمين قَالَ: خرجت لأخبركم بليلة الْقدر فتلاحى رجلَانِ من الْمُسلمين فلَان وَفُلَان فَرفعت وَعَسَى أَن يكون خيرا لكم فالتمسوها فِي التَّاسِعَة وَالسَّابِعَة وَالْخَامِسَة
İbn Ebî Şeybe, Ahmed, Abd b. Humeyd, Buhârî ve Beyhakî, Ubâde b. es-Sâmit'ten rivayet ettiler; dedi ki: Allah'ın Peygamberi sallallâhu aleyhi ve sellem bize Kadir gecesini haber vermek isteyerek [yanımıza] çıktı; bu esnada Müslümanlardan iki adam tartıştı. [Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem] şöyle buyurdu: "Size Kadir gecesini haber vermek için çıktım; fakat Müslümanlardan falan ve falan adam tartıştı da [onun bilgisi] kaldırıldı. Belki de bu sizin için daha hayırlıdır. Artık siz onu [ramazanın son on gününden geriye] dokuz, yedi ve beş [gün kala] arayın."
59973. Metin
وَأخرج الطَّيَالِسِيّ وَالْبَيْهَقِيّ عَن عبَادَة بن الصَّامِت أَن رَسُول الله ﷺ خرج وَهُوَ يُرِيد أَن يخبر أَصْحَابه بليلة الْقدر فتلاحى رجلَانِ فَقَالَ رَسُول الله ﷺ: خرجت وَأَنا أُرِيد أَن أخْبركُم بليلة الْقدر فتلاحى رجالن فاختلجت مني فاطلبوها فِي الْعشْر الْأَوَاخِر فِي تاسعة تبقى أَو سابعة تبقى أَو خَامِسَة تبقى
Tayâlisî ve Beyhakî, Ubâde b. es-Sâmit'ten rivayet ettiklerine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem ashabına Kadir gecesini haber vermek isteyerek çıktı; bu esnada iki adam tartıştı. Bunun üzerine Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Ben size Kadir gecesini haber vermek isteyerek çıkmıştım; fakat iki adam tartıştı da [onun bilgisi] benden çekilip alındı. Artık onu son on günde; dokuz kala veya yedi kala yahut beş kala arayın."
59974. Metin
وَأخرج البُخَارِيّ وَأَبُو دَاوُد وَابْن جرير وَالْبَيْهَقِيّ عَن ابْن عَبَّاس عَن النَّبِي ﷺ قَالَ: التمسوها فِي الْعشْر الْأَوَاخِر من رَمَضَان فِي تاسعة تبقى وَفِي سابعة تبقى وَفِي خَامِسَة تبقى
Buhârî, Ebû Dâvûd, İbn Cerîr ve Beyhakî, İbn Abbâs'tan Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'in şöyle buyurduğunu rivayet etmişlerdir: "Onu ramazanın son on gününde; dokuz kala, yedi kala ve beş kala arayın."
59975. Metin
وَأخرج أَحْمد عَن أنس أَن النَّبِي ﷺ قَالَ: التمسوها فِي الْعشْر الْأَوَاخِر فِي تاسعة وسابعة وخامسة
Ahmed, Enes'ten Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'in şöyle buyurduğunu rivayet etti: "Onu son on günde; dokuzuncu, yedinci ve beşinci [gecelerde] arayın."
59976. Metin
وَأخرج الطَّيَالِسِيّ وَابْن أبي شيبَة وَأحمد وَعبد بن حميد وَالتِّرْمِذِيّ وَصَححهُ وَالنَّسَائِيّ وَابْن جرير وَالْحَاكِم وَصَححهُ وَالْبَيْهَقِيّ عَن عبد الرَّحْمَن بن جوشن قَالَ: ذكرت لَيْلَة الْقدر عِنْد أبي بكرَة فَقَالَ: أما أَنا فلست بملتمسها إِلَّا فِي الْعشْر الْأَوَاخِر بعد حَدِيث سمعته من رَسُول الله ﷺ يَقُول: التمسوها فِي الْعشْر الْأَوَاخِر لتاسعة تبقى أَو سابعة تبقى أَو ثَالِثَة تبقى أَو آخر لَيْلَة فَكَانَ أَبُو بكرَة ﵁ يُصَلِّي فِي عشْرين من رَمَضَان كَمَا كَانَ يُصَلِّي فِي سَائِر السّنة فَإِذا دخل الْعشْر اجْتهد
Tayâlisî, İbn Ebî Şeybe, Ahmed, Abd b. Humeyd, Tirmizî (ve sahih olduğunu belirtti), Nesâî, İbn Cerîr, Hâkim (ve sahih olduğunu belirtti) ve Beyhakî, Abdurrahman b. Cevşen'den rivayet ettiler; dedi ki: Ebû Bekre'nin yanında Kadir gecesi anıldı. Bunun üzerine o şöyle dedi: "Bana gelince, Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in şöyle buyurduğunu işittiğim hadisten sonra onu sadece son on günde ararım: 'Onu son on günde; dokuz kala veya yedi kala veya üç kala yahut son gecede arayın.'" Ebû Bekre radıyallâhu anh ramazanın ilk yirmi gününde yılın diğer zamanlarında kıldığı gibi namaz kılar, son on gün girince ise [ibadette daha çok] gayret gösterirdi.
59977. Metin
وَأخرج أَحْمد وَمُسلم وَأَبُو دَاوُد وَالْبَيْهَقِيّ من طَرِيق أبي نَضرة عَن أبي سعيد الْخُدْرِيّ ﵁ قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: التمسوها فِي الْعشْر الْأَوَاخِر من رَمَضَان فالتمسوها فِي التَّاسِعَة وَالسَّابِعَة وَالْخَامِسَة قلت يَا أَبَا سعيد إِنَّكُم أعلم بِالْعدَدِ
Ahmed, Müslim, Ebû Dâvûd ve Beyhakî, Ebû Nadre tarikiyle Ebû Saîd el-Hudrî radıyallâhu anh'tan rivayet ettiler; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: "Onu ramazanın son on gününde arayın; onu dokuzuncu, yedinci ve beşinci [gecelerde] arayın" buyurdu. Ben: "Ey Ebû Saîd! Şüphesiz siz sayıyı
59978. Metin
منا
bizden daha iyi bilirsiniz" dedim.
59979. Metin
قَالَ: أجل قلت: مَا التَّاسِعَة وَالسَّابِعَة وَالْخَامِسَة قَالَ: إِذا مَضَت وَاحِدَة وَعِشْرُونَ فالتي تَلِيهَا التَّاسِعَة وَإِذا مضى الثَّلَاث وَالْعشْرُونَ فالتي تَلِيهَا السَّابِعَة وَإِذا مضى خمس وَعِشْرُونَ فالتي تَلِيهَا الْخَامِسَة
O: "Evet" dedi. "Dokuzuncu, yedinci ve beşinci nedir?" diye sordum. Şöyle dedi: "Yirmi bir [gün] geçtiğinde onu takip eden [gece] dokuzuncudur (dokuz kala). Yirmi üç [gün] geçtiğinde onu takip eden [gece] yedincidir (yedi kala). Yirmi beş [gün] geçtiğinde onu takip eden [gece] beşincidir (beş kala)."
59980. Metin
وَأخرج الطَّيَالِسِيّ عَن أبي سعيد الْخُدْرِيّ ﵁ أَن رَسُول الله ﷺ قَالَ: لَيْلَة الْقدر أَربع وَعِشْرُونَ
Tayâlisî, Ebû Saîd el-Hudrî radıyallâhu anh'tan Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in: "Kadir gecesi [ramazanın] yirmi dördüncü [gecesidir]" buyurduğunu rivayet etti.
59981. Metin
وَأخرج أَحْمد والطَّحَاوِي وَمُحَمّد بن نصر وَابْن جرير وَالطَّبَرَانِيّ وَأَبُو دَاوُد وَابْن مرْدَوَيْه عَن بِلَال ﵁ قَالَ: قَالَ رَسُول الله ﷺ: لَيْلَة الْقدر لَيْلَة أَربع وَعشْرين
Ahmed, Tahâvî, Muhammed b. Nasr, İbn Cerîr, Taberânî, Ebû Dâvûd ve İbn Merdûye, Bilâl radıyallâhu anh'tan rivayet ettiler; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: "Kadir gecesi yirmi dördüncü gecedir" buyurdu.
59982. Metin
وَأخرج ابْن سعد وَمُحَمّد بن نصر وَابْن جرير عَن عبد الرَّحْمَن بن عسلة الصنَابحِي ﵁ قَالَ: مَا فَاتَنِي رَسُول الله ﷺ إِلَّا بِخمْس لَيَال توفّي وَأَنا بِالْجُحْفَةِ فَقدمت على أَصْحَابه متوافرين فَسَأَلت بِلَالًا ﵁ عَن لَيْلَة الْقدر فَقَالَ: لَيْلَة ثَلَاث وَعشْرين
İbn Sa'd, Muhammed b. Nasr ve İbn Cerîr, Abdurrahman b. Useyle es-Sunâbihî radıyallâhu anh'tan rivayet ettiler; dedi ki: "Ben Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'i ancak beş geceyle kaçırdım; o vefat ettiğinde ben Cuhfe'deydim. Ashabı henüz pek çok iken yanlarına vardım ve Bilâl radıyallâhu anh'a Kadir gecesini sordum. O: 'Yirmi üçüncü gecedir' dedi."
59983. Metin
وَأخرج مُحَمَّد بن نصر عَن ابْن عَبَّاس ﵄ عَن رَسُول الله ﷺ قَالَ: التمسوا لَيْلَة الْقدر فِي أَربع وَعشْرين
Muhammed b. Nasr, İbn Abbâs radıyallâhu anhümâ'dan rivayet ettiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Kadir gecesini yirmi dördünde arayın."
59984. Metin
وَأخرج الطَّيَالِسِيّ وَابْن زَنْجوَيْه وَابْن حبَان وَالْبَيْهَقِيّ عَن أبي ذَر ﵁ قَالَ: صمنا مَعَ رَسُول الله ﷺ فَلم يقم بِنَا شَيْئا من الشَّهْر حَتَّى إِذا كَانَت لَيْلَة أَربع وَعشْرين السَّابِع مِمَّا يبْقى صلى بِنَا حَتَّى كَاد أَن يذهب ثلث اللَّيْل فَلَمَّا كَانَت لَيْلَة خمس وَعشْرين لم يصل بِنَا فَلَمَّا كَانَت لَيْلَة سِتّ وَعشْرين السَّابِع مِمَّا بَقِي صلى بِنَا حَتَّى كَاد أَن يتأطر اللَّيْل فَقلت يَا رَسُول الله: لَو نفلتنا بَقِيَّة ليلتنا فَقَالَ: لَا إِن الرجل إِذا صلى مَعَ الإِمام حَتَّى ينْصَرف كتب لَهُ قيام لَيْلَة فلماكانت لَيْلَة سبع وَعشْرين لم يصل بِنَا فَلَمَّا كَانَت لَيْلَة ثَمَان وَعشْرين جمع رَسُول الله ﷺ وَاجْتمعَ لَهُ النَّاس فصلى بِنَا حَتَّى كَاد أَن يفوتنا الْفَلاح ثمَّ لم يصل بِنَا شَيْئا من الشَّهْر والفلاح السّحُور
Tayâlisî, İbn Zenceveyh, İbn Hibbân ve Beyhakî, Ebû Zer radıyallâhu anh'tan rivayet ettiler; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem ile birlikte oruç tuttuk. [Geriye] yedi günün kaldığı yirmi dördüncü geceye kadar ay boyunca bize hiçbir [gece namazı] kıldırmadı. [O gece] gecenin üçte biri geçecek kadar bize namaz kıldırdı. Yirmi beşinci gece olunca bize namaz kıldırmadı. Kalan [günlerden] yedincisi olan yirmi altıncı gece olunca gece neredeyse bitip tükenecek kadar bize namaz kıldırdı. Ben: "Ey Allah'ın Resûlü! Gecemizin geri kalanında da bize nafile kıldırsaydınız" dedim. Şöyle buyurdu: "Hayır, şüphesiz kişi imamla birlikte namazı bitirinceye kadar kılarsa, ona bütün geceyi ihya etmiş sevabı yazılır." Yirmi yedinci gece olunca bize namaz kıldırmadı. Yirmi sekizinci gece olunca Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem [ailesini] topladı ve insanlar da onun yanında toplandı; neredeyse felâhı kaçıracağımız kadar bize namaz kıldırdı, sonra ayın kalanında bize başka bir şey kıldırmadı. Felâh ise sahurdur.
59985. Metin
وَأخرج ابْن أبي شيبَة وَأحمد وَابْن زَنْجوَيْه وَعبد بن حميد وَمُسلم وَأَبُو دَاوُد وَالتِّرْمِذِيّ وَالنَّسَائِيّ وَابْن جرير وَابْن حبَان وَابْن مرْدَوَيْه وَالْبَيْهَقِيّ عَن زر بن حُبَيْش
İbn Ebî Şeybe, Ahmed, İbn Zenceveyh, Abd b. Humeyd, Müslim, Ebû Dâvûd, Tirmizî, Nesâî, İbn Cerîr, İbn Hibbân, İbn Merdûye ve Beyhakî, Zirr b. Hubeyş'ten rivayet ettiler:
59986. Metin
قَالَ: سَأَلت أبيّ بن كَعْب عَن لَيْلَة الْقدر قلت: إِن أَخَاك عبد الله بن مَسْعُود يَقُول: من يقم الْحول يصب لَيْلَة الْقدر فَحلف لَا يَسْتَثْنِي أَنَّهَا لَيْلَة سبع وَعشْرين
Dedi ki: Übeyy b. Ka'b'a Kadir gecesini sordum ve: "Kardeşin Abdullah b. Mes'ûd: 'Bütün seneyi ihya eden kimse Kadir gecesine denk gelir' diyor" dedim. Bunun üzerine o, istisna yapmaksızın onun yirmi yedinci gece olduğuna yemin etti.
59987. Metin
قلت: بِمَ تَقول ذَلِك أَبَا الْمُنْذر قَالَ: بِالْآيَةِ والعلامة الَّتِي قَالَ رَسُول الله ﷺ: إِنَّهَا تصبح من ذَلِك الْيَوْم تطلع الشَّمْس لَيْسَ لَهَا شُعَاع
Ben: "Bunu neye dayanarak söylüyorsun ey Ebü'l-Münzir?" dedim. Şöyle dedi: "Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in bize haber verdiği ayet ve alametle [biliyorum ki] o günün sabahında güneş ışıksız olarak doğar."
59988. Metin
وَلَفظ ابْن حبَان: بَيْضَاء لَا شُعَاع لَهَا كَأَنَّهَا طست
İbn Hibbân'ın lafzında ise şöyledir: "Sanki bir leğen gibi, beyaz ve ışıksız olarak [doğar]."
59989. Metin
وَأخرج مُحَمَّد بن نصر وَابْن جرير وَالْحَاكِم وَصَححهُ وَالْبَيْهَقِيّ من طَرِيق عَاصِم عَن ابْن عَبَّاس ﵄ قَالَ: كَانَ عمر ﵁ يدعوني مَعَ أَصْحَاب مُحَمَّد ﷺ وَيَقُول: لَا تَتَكَلَّم حَتَّى يتكلموا فَدَعَاهُمْ فَسَأَلَهُمْ فَقَالَ: أَرَأَيْتُم قَول رَسُول الله ﷺ فِي لَيْلَة الْقدر: التمسوها فِي الْعشْر الْأَوَاخِر وترا أَي لَيْلَة ترونها فَقَالَ بَعضهم: لَيْلَة إِحْدَى وَعشْرين وَقَالَ بَعضهم: لَيْلَة ثَلَاث وَقَالَ بَعضهم: لَيْلَة خمس وَقَالَ بَعضهم: لَيْلَة سبع
Muhammed b. Nasr, İbn Cerîr, Hâkim (ve sahih olduğunu belirtti) ve Beyhakî, Âsım tarikiyle İbn Abbâs radıyallâhu anhümâ'dan rivayet ettiler; dedi ki: Ömer radıyallâhu anh beni Muhammed sallallâhu aleyhi ve sellem'in ashabıyla birlikte çağırır ve: "Onlar konuşuncaya kadar sen konuşma" derdi. Onları çağırıp kendilerine sordu ve şöyle dedi: "Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in Kadir gecesi hakkındaki: 'Onu son on günde, tek [gecelerde] arayın' sözü hakkında ne dersiniz, onun hangi gece olduğunu düşünüyorsunuz?" Bazıları "Yirmi birinci gece", bazıları "Yirmi üçüncü gece", bazıları "Yirmi beşinci gece", bazıları da "Yirmi yedinci gece" dediler.
59990. Metin
فَقَالُوا: وَأَنا سَاكِت
Onlar konuşurken ben susuyordum.
59991. Metin
فَقَالَ: مَالك لَا تَتَكَلَّم فَقلت: إِنَّك أَمرتنِي أَن لَا أَتكَلّم حَتَّى يتكلموا
[Ömer]: "Sana ne oluyor ki konuşmuyorsun?" dedi. Ben de: "Sen bana onlar konuşuncaya kadar konuşmamamı emretmiştin" dedim.
59992. Metin
فَقَالَ: مَا أرْسلت إِلَيْك إِلَّا لتكلم فَقَالَ: إِنِّي سَمِعت الله يذكر السَّبع فَذكر سبع سموات وَمن الأَرْض مِثْلهنَّ وَخلق الإِنسان من سبع وَنبت الأَرْض سبع
[Ömer]: "Seni ancak konuşasın diye çağırdım" dedi. Bunun üzerine [İbn Abbâs] dedi ki: "Ben Allah'ın yediyi andığını işittim; yedi göğü ve yerden de onların benzerini andı, insanı yediden yarattı ve yerin bitkisi yedidir."
59993. Metin
فَقَالَ عمر ﵁: هَذَا أَخْبَرتنِي بِمَا أعلم أَرَأَيْت مَا لَا أعلم فَذَلِك نبت الأَرْض سبع
Ömer radıyallâhu anh: "Bana bildiğim şeyleri haber verdin. Peki bilmediğim şu 'yerin bitkisinin yedi olması' hususunu açıklar mısın?" dedi.
59994. Metin
قلت: قَالَ الله ﷿ (شققنا الأَرْض فَأَنْبَتْنَا فِيهَا حبا وَعِنَبًا وَقَضْبًا وَزَيْتُونًا وَنَخْلًا وَحَدَائِق غلبا وَفَاكِهَة وَأَبا) (سُورَة عبس الْآيَة ٢٦) قَالَ: فالحدائق غلبا الْحِيطَان من النّخل وَالشَّجر (وَفَاكِهَة وَأَبا) فالأب مَا أنبتت الأَرْض مِمَّا تَأْكُله الدَّوَابّ والأنعام وَلَا تَأْكُله النَّاس
Dedim ki: Allah Azze ve Celle şöyle buyurmuştur: (شققنا الأَرْض فَأَنْبَتْنَا فِيهَا حبا وَعِنَبًا وَقَضْبًا وَزَيْتُونًا وَنَخْلًا وَحَدَائِق غلبا وَفَاكِهَة وَأَبا) (Abese Suresi, 26. ayet) “[Yeri yardıkça yardık da] orada taneler, üzümler, yoncalar, zeytinler, hurmalıklar, sık ağaçlı bahçeler, meyveler ve çayırlar bitirdik.” [İbn Abbâs] dedi ki: Hadâiku gulbâ (حَدَائِق غلبا), hurma ve ağaç bahçeleridir. (وَفَاكِهَة وَأَبا) “meyveler ve çayırlar” kısmındaki ebb (أَبّ) ise yerin bitirdiği, insanların yemeyip binek ve sağmal hayvanların yediği otlardır.
59995. Metin
فَقَالَ عمر ﵁ لأَصْحَابه: أعجزتم أَن تَقولُوا كَمَا قَالَ هَذَا الْغُلَام الَّذِي لم يجْتَمع شؤون رَأسه وَالله إِنِّي لأرى القَوْل كَمَا قلت وَقد أَمرتك أَن لَا تَتَكَلَّم مَعَهم
Bunun üzerine Ömer radıyallâhu anh ashabına: "Kafatasının kemikleri henüz tam birleşmemiş şu delikanlının söylediği gibi söylemekten aciz mi kaldınız? Vallahi ben de senin dediğin gibi görüyorum; oysa sana onlarla beraber konuşmamanı emretmiştim!" dedi.
59996. Metin
وَأخرج عبد الرَّزَّاق وَابْن رَاهَوَيْه وَمُحَمّد بن نصر وَالطَّبَرَانِيّ وَالْبَيْهَقِيّ من طَرِيق عِكْرِمَة عَن ابْن عَبَّاس ﵄ قَالَ: دَعَا عمر ﵁ أَصْحَاب النَّبِي ﷺ فَسَأَلَهُمْ عَن لَيْلَة الْقدر فَاجْتمعُوا أَنَّهَا فِي الْعشْر الْأَوَاخِر فَقلت لعمر: إِنِّي لأعْلم
Abdürrezzâk, İbn Râheveyh, Muhammed b. Nasr, Taberânî ve Beyhakî, İkrime tarikiyle İbn Abbâs radıyallâhu anhümâ'dan rivayet ettiler; dedi ki: Ömer radıyallâhu anh Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'in ashabını çağırıp onlara Kadir gecesini sordu. Onlar onun son on günde olduğu konusunda birleştiler. Bunun üzerine ben Ömer'e: "Şüphesiz ben biliyorum
59997. Metin
وَإِنِّي لأَظُن أَي لَيْلَة هِيَ قَالَ: وَأي لَيْلَة هِيَ قَالَ: سابعة تبقى من الْعشْر الْأَوَاخِر قَالَ عمر ﵁: وَمن أَيْن علمت ذَلِك قلت: خلق الله سبع سموات وَسبع أَرضين وَسبع أَيَّام وَإِن الدَّهْر يَدُور فِي سبع وَخلق الإِنسان من سبع وَيَأْكُل من سبع وَيسْجد على سَبْعَة أَعْضَاء وَالطّواف بِالْبَيْتِ سبع والجمار سبع لِأَشْيَاء ذكرهَا
ve onun hangi gece olduğunu tahmin ediyorum" dedim. [Ömer]: "O hangi gecedir?" dedi. [İbn Abbâs]: "Son on günden geriye yedi [gün] kalandır (yirmi yedinci gecedir)" dedi. Ömer radıyallâhu anh: "Bunu nereden bildin?" diye sordu. Ben de dedim ki: "Allah yedi göğü, yedi yeri, yedi günü yarattı; zaman yedi [gün] üzerinden döner; insanı yediden yarattı; insan yediden yer; yedi uzuv üzere secde eder; Beytullah'ı tavaf yedidir, cemreler (taşlar) yedidir..." diyerek saydığı birtakım şeyleri zikretti.
59998. Metin
فَقَالَ عمر ﵁ لقد فطنت لأمر مَا فطنا لَهُ وَكَانَ قَتَادَة يزِيد عَن ابْن عَبَّاس ﵄ فِي قَوْله: وَيَأْكُل من سبع
Bunun üzerine Ömer radıyallâhu anh: "Bizim fark edemediğimiz bir şeyi fark etmişsin" dedi. Katâde, İbn Abbâs radıyallâhu anhümâ'nın: "İnsan yediden yer" sözüne şunu eklerdi:
59999. Metin
قَالَ: هُوَ قَول الله تَعَالَى: (فَأَنْبَتْنَا فِيهَا حبا وَعِنَبًا وَقَضْبًا) الْآيَة
Dedi ki: Bu, Allah Teâlâ'nın: (فَأَنْبَتْنَا فِيهَا حبا وَعِنَبًا وَقَضْبًا) “Orada taneler, üzümler, yoncalar bitirdik...” ayetidir.