[سورة النجم (٥٣) : الآيات ٥٠ الى ٥٤]
[Necm Suresi (53): Ayetler 50-54]
وَأَنَّهُ أَهْلَكَ عَاداً الْأُولى (٥٠) وَثَمُودَ فَما أَبْقى (٥١) وَقَوْمَ نُوحٍ مِنْ قَبْلُ إِنَّهُمْ كانُوا هُمْ أَظْلَمَ وَأَطْغى (٥٢) وَالْمُؤْتَفِكَةَ أَهْوى (٥٣) فَغَشَّاها ما غَشَّى (٥٤)
{ وَأَنَّهُ أَهْلَكَ عَاداً الْأُولى (٥٠) وَثَمُودَ فَما أَبْقى (٥١) وَقَوْمَ نُوحٍ مِنْ قَبْلُ إِنَّهُمْ كانُوا هُمْ أَظْلَمَ وَأَطْغى (٥٢) وَالْمُؤْتَفِكَةَ أَهْوى (٥٣) فَغَشَّاها ما غَشَّى (٥٤) } “Ve şüphesiz önceki Âd kavmini O helak etti. Ve Semûd'u da [helak edip] geriye [bir şey] bırakmadı. Daha önce Nûh kavmini de [helak etti]. Şüphesiz onlar daha zalim ve daha azgındılar. Altüst olan [Lût kavminin] şehirlerini de O yere geçirdi. Onları bürüyen [azap] bürüdü.”
وَأَنَّهُ أَهْلَكَ عَاداً الْأُولى القدماء لأنهم أولى الأمم هلاكاً بعد قوم نوح عليه والسلام. وقيل «عاد الأولى» قوم هود وعاد الأخرى إرم. وقرئ «عَاداً لولي» بحذف الهمزة ونقل ضمها إلى لام التعريف وقرأ نافع وأبو عمرو عاد الاولى بضم اللام بحركة الهمزة وبادغام التنوين، وقالون بعد ضمة اللام بهمزة ساكنة في موضع الواو.
{ وَأَنَّهُ أَهْلَكَ عَاداً الْأُولى } “Ve şüphesiz önceki Âd kavmini O helak etti”, eski olanları; zira onlar Nûh aleyhisselâm'ın kavminden sonra helak edilen ilk ümmettir. “İlk Âd”ın Hûd'un kavmi, sonraki Âd'ın ise İrem olduğu da söylenmiştir. Hemzenin hazfedilip zammesinin lâm-ı ta'rife nakledilmesiyle { عَاداً لولي } şeklinde de okunmuştur. Nâfi ve Ebû Amr, hemzenin harekesiyle lâmın zammesiyle ve tenvinin idğâmıyla { عاد الاولى } şeklinde okumuşlardır. Kâlûn ise lâmın zammesinden sonra vâv makamında sâkin bir hemze ile okumuştur.
وَثَمُودَاْ عطف على عَاداً لأن ما بعده لا يعمل فيه، وقرأ عاصم وحمزة بغير تنوين ويقفان بغير الألف والباقون بالتنوين ويقفون بالألف. فَما أَبْقى الفريقين.
{ وَثَمُودَاْ } “Ve Semûd'u”, { عَاداً } üzerine matuftur; çünkü sonrasındaki [fiil] onda amel etmez. Âsım ve Hamza tenvinsiz okumuşlar ve elifsiz durmaktadırlar; diğerleri ise tenvinle okuyup elifle durmaktadırlar. { فَما أَبْقى } “geriye [bir şey] bırakmadı”, iki fırkayı da [bırakmadı].
وَقَوْمَ نُوحٍ أيضاً معطوف عليه. مِنْ قَبْلُ من قبل عاد وثمود. إِنَّهُمْ كانُوا هُمْ أَظْلَمَ وَأَطْغى من الفريقين لأنهم كانوا يؤذونه وينفرون عنه ويضربونه حتى لا يكون به حراك.
{ وَقَوْمَ نُوحٍ } “Nûh kavmini de”, yine ona matuftur. { مِنْ قَبْلُ } “Daha önce”, Âd ve Semûd'dan önce. { إِنَّهُمْ كانُوا هُمْ أَظْلَمَ وَأَطْغى } “Şüphesiz onlar daha zalim ve daha azgındılar”, bu iki fırkadan da [daha zalim ve azgındılar]; çünkü onlar Nûh'a eziyet ediyor, ondan kaçıyor ve hareket edemez hale gelinceye kadar onu dövüyorlardı.
وَالْمُؤْتَفِكَةَ والقرى التي ائتفكت بأهلها أي انقلبت وهي قرى قوم لوط. أَهْوى بعد أن رفعها فقلبها.
{ وَالْمُؤْتَفِكَةَ } “Altüst olan [şehirleri]”, ahalisiyle birlikte altüst olmuş, yani tersine dönmüş olan şehirleri ki bunlar Lût kavminin şehirleridir. { أَهْوى } “yere geçirdi”, onları yukarı kaldırdıktan sonra ters çevirip [yere fırlattı].
فَغَشَّاها مَا غَشَّى فيه تهويل وتعميم لما أصابهم.
{ فَغَشَّاها مَا غَشَّى } “Onları bürüyen [azap] bürüdü”, bunda başlarına gelen şey için bir korkutma (tehvîl) ve genelleştirme vardır.
[سورة النجم (٥٣) : الآيات ٥٥ الى ٥٦]
[Necm Suresi (53): Ayetler 55-56]
فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكَ تَتَمارى (٥٥) هذا نَذِيرٌ مِنَ النُّذُرِ الْأُولى (٥٦)
{ فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكَ تَتَمارى (٥٥) هذا نَذِيرٌ مِنَ النُّذُرِ الْأُولى (٥٦) } “Öyleyse Rabbinin hangi nimetlerinden şüphe ediyorsun? Bu, önceki uyarıcılardan bir uyarıcıdır.”
فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكَ تَتَمارى تتشكك والخطاب للرسول ﷺ، أو لكل أحد والمعدودات وإن كانت نعماً ونقماً سماها آلاءِ من قبل ما في نقمه من العبر والمواعظ للمعتبرين، والانتقام للأنبياء والمؤمنين.
{ فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكَ تَتَمارى } “Öyleyse Rabbinin hangi nimetlerinden şüphe ediyorsun?”, şüphe ediyorsun. Hitap Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'edir yahut herkesedir. Sayılanlar hem nimetler hem cezalar olduğu halde, O'nun cezalarında ibret alanlar için ibretler ve öğütler, peygamberler ve müminler için de intikam bulunduğundan dolayı onları nimetler (âlâ') olarak isimlendirmiştir.
هذا نَذِيرٌ مِنَ النُّذُرِ الْأُولى أي هذا القرآن إنذار من جنس الإِنذارات المتقدمة، أو هذا الرسول نذير من جنس المنذرين الأولين.
{ هذا نَذِيرٌ مِنَ النُّذُرِ الْأُولى } “Bu, önceki uyarıcılardan bir uyarıcıdır”, yani bu Kur'an önceki uyarılar cinsinden bir uyarıdır yahut bu Resûl önceki uyarıcılar cinsinden bir uyarıcıdır.
[سورة النجم (٥٣) : الآيات ٥٧ الى ٥٨]
[Necm Suresi (53): Ayetler 57-58]
أَزِفَتِ الْآزِفَةُ (٥٧) لَيْسَ لَها مِنْ دُونِ اللَّهِ كاشِفَةٌ (٥٨)
{ أَزِفَتِ الْآزِفَةُ (٥٧) لَيْسَ لَها مِنْ دُونِ اللَّهِ كاشِفَةٌ (٥٨) } “Yaklaşan [kıyamet] yaklaştı. Onu Allah'tan başka açığa çıkaracak (yahut savacak) kimse yoktur.”
أَزِفَتِ الْآزِفَةُ دنت الساعة الموصوفة بالدنو في نحو قوله: اقْتَرَبَتِ السَّاعَةُ.
{ أَزِفَتِ الْآزِفَةُ } “Yaklaşan [kıyamet] yaklaştı”, Allah Teâlâ'nın { اقْتَرَبَتِ السَّاعَةُ } “Kıyamet yaklaştı” kavlindeki gibi yakınlıkla nitelenen kıyamet vakti yaklaştı.
لَيْسَ لَها مِنْ دُونِ اللَّهِ كاشِفَةٌ ليس لها نفس قادرة على كشفها إذا وقعت إلا الله لكنه لا يكشفها، أو
{ لَيْسَ لَها مِنْ دُونِ اللَّهِ كاشِفَةٌ } “Onu Allah'tan başka açığa çıkaracak kimse yoktur”, vuku bulduğu zaman onu kaldırmaya Allah'tan başka gücü yeten hiçbir nefis yoktur; ancak O da onu kaldırmaz yahut
الآن بتأخيرها إلا الله، أو ليس لها كاشفة لوقتها إلا الله إذ لا يطلع عليه سواه، أو ليس لها من غير الله كشف على أنها مصدر كالعافية.
şimdi onu ertelemeye Allah'tan başka [gücü yeten yoktur], yahut vaktini Allah'tan başka açığa çıkaracak kimse yoktur; zira O'ndan başkası ona muttali olamaz. Veyahut 'âfiye' (العافية) kelimesi gibi masdar kabul edilmesiyle; onun için Allah'tan başka bir açığa çıkarma/savma yoktur.
[سورة النجم (٥٣) : الآيات ٥٩ الى ٦٢]
[Necm Suresi (53): Ayetler 59-62]
أَفَمِنْ هذَا الْحَدِيثِ تَعْجَبُونَ (٥٩) وَتَضْحَكُونَ وَلا تَبْكُونَ (٦٠) وَأَنْتُمْ سامِدُونَ (٦١) فَاسْجُدُوا لِلَّهِ وَاعْبُدُوا (٦٢)
{ أَفَمِنْ هذَا الْحَدِيثِ تَعْجَبُونَ (٥٩) وَتَضْحَكُونَ وَلا تَبْكُونَ (٦٠) وَأَنْتُمْ سامِدُونَ (٦١) فَاسْجُدُوا لِلَّهِ وَاعْبُدُوا (٦٢) } “Şimdi siz bu söze mi şaşıyorsunuz? Gülüyorsunuz da ağlamıyorsunuz! Ve siz gaflet içinde oyalanmaktasınız. Haydi Allah'a secde edin ve kulluk yapın!”
أَفَمِنْ هذَا الْحَدِيثِ يعني القرآن تَعْجَبُونَ إنكاراً.
{ أَفَمِنْ هذَا الْحَدِيثِ } “Şimdi siz bu söze mi”, yani Kur'an'a mı, { تَعْجَبُونَ } “şaşıyorsunuz?”, inkâr ederek.
وَتَضْحَكُونَ استهزاء. وَلا تَبْكُونَ تحزناً على ما فرطتم.
{ وَتَضْحَكُونَ } “Gülüyorsunuz”, alay ederek. { وَلا تَبْكُونَ } “da ağlamıyorsunuz!”, kusurlarınızdan ötürü hüzünlenerek.
وَأَنْتُمْ سامِدُونَ لاهون أو مستكبرون من سمد البعير في مسيره إذا رفع رأسه، أو مغنون لتشغلوا الناس عن استماعه من السمود وهو الغناء.
{ وَأَنْتُمْ سامِدُونَ } “Ve siz gaflet içinde oyalanmaktasınız”, gaflet içindesiniz yahut devenin yürüyüşünde başını kaldırmasını ifade eden 'semede'l-baîr' (سمد البعير) ifadesinden hareketle kibirlenmektesiniz ya da şarkı söylemek demek olan 'sumûd'dan (السمود) hareketle insanları onu dinlemekten alıkoymak için şarkı söyleyenlersiniz.
فَاسْجُدُوا لِلَّهِ وَاعْبُدُوا أي واعبدوه دون الآلهة.
{ فَاسْجُدُوا لِلَّهِ وَاعْبُدُوا } “Haydi Allah'a secde edin ve kulluk yapın!”, yani putlara değil yalnız O'na kulluk edin.
عن النبي ﷺ «من قرأ سورة النجم أعطاه الله عشر حسنات بعدد من صدق بمحمد وجحد به بمكة» .
Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'den [rivayet edildiğine göre]: “Kim Necm Suresi'ni okursa, Allah ona Mekke'de Muhammed'i tasdik edenlerin ve onu inkâr edenlerin sayısınca on sevap verir.”