وأجْلَسَ أباه وأمه على سرير ملكه بجانبه; إكرامًا لهما، وحيَّاه أبواه وإخوته الأحد عشر بالسجود له تحية وتكريمًا، لا عبادة وخضوعًا، وكان ذلك جائزًا في شريعتهم، وقد حَرُم في شريعتنا; سدًا لذريعة الشرك بالله. وقال يوسف لأبيه: هذا السجود هو تفسير رؤياي التي قصصتها عليك من قبل في صغري، قد جعلها ربي صدقًا، وقد تفضَّل عليَّ حين أخرجني من السجن، وجاء بكم إليَّ من البادية، من بعد أن أفسد الشيطان رابطة الأخوة بيني وبين إخوتي. إن ربي لطيف التدبير لما يشاء، إنه هو العليم بمصالح عباده، الحكيم في أقواله وأفعاله.
[Yusuf], anne ve babasını kendilerine ikramda bulunmak amacıyla hükümdarlık tahtında yanına oturttu. Anne babası ve on bir kardeşi, ibadet ve boyun eğme maksadıyla değil, selamlaşma ve saygı gösterme amacıyla ona secde ederek selam verdiler. Bu, onların şeriatında caizdi; bizim şeriatımızda ise Allah'a şirk koşma kapısını kapatmak (sedd-i zerîa) için haram kılınmıştır. Yusuf babasına: «İşte bu secde, daha önce küçüklüğümde sana anlattığım rüyamın yorumudur. Rabbim onu gerçekleştirdi. Beni zindandan çıkardığında ve şeytan benimle kardeşlerimin arasındaki kardeşlik bağını bozduktan sonra sizi çölden bana getirdiğinde bana gerçekten lütufta bulundu. Şüphesiz Rabbim, dilediği şey hakkında tedbiri pek latif olandır. Doğrusu O, kullarının maslahatlarını hakkıyla bilendir, sözlerinde ve fiillerinde hikmet sahibidir» dedi.
ثم دعا يوسف ربه قائلا ربِّ قد أعطيتني من ملك «مصر» ، وعلَّمتني من تفسير الرؤى وغير ذلك من العلم، يا خالق السموات والأرض ومبدعهما، أنت متولي جميع شأني في الدنيا والآخرة، توفني إليك مسلمًا، وألحقني بعبادك الصالحين من الأنبياء الأبرار والأصفياء الأخيار.
Sonra Yusuf Rabbine şöyle dua etti: «Rabbim! Sen bana Mısır mülkünden bir pay verdin, bana rüyaların yorumunu ve bundan başka ilimleri öğrettin. Ey gökleri ve yeri yaratan, onları yoktan var eden! Dünyada da ahirette de benim bütün işlerimi üstlenen velim Sensin. Benim canımı Müslüman olarak al ve beni iyi peygamberler ile seçkin hayırlı kimselerden olan salih kullarına kat.»
ذلك المذكور من قصة يوسف هو من أخبار الغيب نخبرك به -أيها الرسول- وحيًا، وما كنت حاضرًا مع إخوة يوسف حين دبَّروا له الإلقاء في البئر، واحتالوا عليه وعلى أبيه. وهذا يدل على صدقك، وأن الله يُوحِي إليك.
Yusuf'un kıssasından anlatılan işte bu şeyler, [Ey Peygamber], sana vahiy yoluyla bildirdiğimiz gayb haberlerindendir. Yusuf'un kardeşleri onu kuyuya atmayı kararlaştırdıkları ve ona ve babasına tuzak kurdukları sırada sen onların yanında değildin. Bu da senin doğruluğuna ve Allah'ın sana vahyettiğine delildir.
وما أكثرُ المشركين من قومك -أيها الرسول- بمصدِّقيك ولا متبعيك، ولو حَرَصْتَ على إيمانهم، فلا تحزن على ذلك.
[Ey Peygamber!] Sen onların iman etmelerini çok arzulasan da kavminin müşriklerinin çoğu sana inanacak ve sana uyacak değillerdir; bu yüzden üzülme.
وما تطلب من قومك أجرة على إرشادهم للإيمان، إن الذي أُرسلتَ به من القرآن والهدى عظة للناس أجمعين يتذكرون به ويهتدون.
Sen onları imana yönlendirmek karşılığında kavminden bir ücret de istemiyorsun. Kendisiyle gönderildiğin bu Kur'an ve hidayet, bütün insanlar için düşünüp öğüt alsınlar ve hidayete ersinler diye bir öğüttür.
وكثير من الدلائل الدالة على وحدانية الله وقدرته منتشرة في السموات والأرض، كالشمس والقمر والجبال والأشجار، يشاهدونها وهم عنها معرضون، لا يفكرون فيها ولا يعتبرون.
Allah'ın birliğine ve kudretine delalet eden pek çok delil göklerde ve yerde yayılmıştır; güneş, ay, dağlar ve ağaçlar gibi. İnsanlar bunları görürler de yine de onlardan yüz çevirirler; onlar üzerinde düşünmez ve ibret almazlar.
وما يُقِرُّ هؤلاء المعرضون عن آيات الله بأن الله خالقهم ورازقهم وخالق كل شيء ومستحق للعبادة وحده إلا وهم مشركون في عبادتهم الأوثان والأصنام. تعالى الله عن ذلك علوًّا كبيرا.
Allah'ın ayetlerinden yüz çeviren bu kimseler, kendilerini ve her şeyi yaratanın, kendilerine rızık verenin ve tek başına ibadete layık olanın Allah olduğunu itiraf ederler; ancak yine de putlara ve heykellere taparak şirk koşmaktan geri durmazlar. Allah onların ortak koştuklarından son derece yücedir.
فهل عندهم ما يجعلهم آمنين أن ينزل بهم عذاب من الله يعُمُّهم، أو أن تأتيهم القيامة فجأة، وهم لا يشعرون ولا يُحِسُّون بذلك.
Kendilerini çepeçevre kuşatacak bir Allah azabının tepelerine inmesinden yahut hiç farkında olmadıkları ve hissetmedikleri bir sırada kıyametin ansızın başlarına kopmasından güvende olmalarını sağlayan bir şey mi var ellerinde?
قل لهم -أيها الرسول-: هذه طريقتي، أدعو إلى عبادة الله وحده، على حجة من الله ويقين، أنا ومن اقتدى بي، وأنزِّه الله ﷾ عن الشركاء، ولستُ من المشركين مع الله غيره.
[Ey Peygamber!] Onlara de ki: «Benim yolum budur; ben ve bana uyanlar Allah'tan gelen kesin bir delil ve yakîn üzere yalnızca Allah'a ibadet etmeye çağırıyoruz. Allah'ı -celle celâlüh- ortaklardan tenzih ederim ve ben Allah'a başkasını ortak koşan müşriklerden değilim.»
وما أرسلنا من قبلك -أيها الرسول- للناس إلا رجالا منهم ننزل عليهم وحينا، وهم من أهل الحاضرة، فهم أقدر على فهم الدعوة والرسالة، يصدقهم المهتدون للحق، ويكذبهم الضالون عنه، أفلم يمشوا في الأرض، فيعاينوا كيف كان مآل المكذبين السابقين وما حلَّ بهم من الهلاك؟ ولَثواب الدار الآخرة أفضل من الدنيا وما فيها للذين آمنوا وخافوا ربهم. أفلا تتفكرون فتعتبروا؟
[Ey Peygamber!] Senden önce de insanlara ancak kendilerine vahyettiğimiz kendi içlerinden birtakım adamlar gönderdik; onlar şehir halkındandı, bu yüzden tebliği ve peygamberliği anlamaya daha yetkindiler. Hakka yönelenler onları tasdik eder, haktan sapanlar ise onları yalanlardı. Yeryüzünde gezip dolaşmadılar mı ki önceki yalanlayanların sonunun nasıl olduğunu ve başlarına gelen helaki bizzat görsünler? İman edip Rablerinden korkanlar için ahiret yurdunun mükâfatı elbette dünyadan ve içindekilerden daha hayırlıdır. Hâlâ düşünüp ibret almayacak mısınız?
ولا تستعجل -أيها الرسول- النصر على مكذبيك، فإن الرسل قبلك ما كان يأتيهم النصر عاجلا لحكمة نعلمها، حتى إذا يئس الرسل من قومهم، وأيقنوا أن قومهم قد كذبوهم ولا أمل في إيمانهم، جاءهم نصرنا عند شدة الكرب، فننجي من نشاء من الرسل وأتباعهم، ولا يُرَدُّ عذابنا عمَّن أجرم وتجرَّأ على الله. وفي هذا تسلية للنبي ﷺ.
[Ey Peygamber!] Seni yalanlayanlara karşı zafer kazanmakta acele etme. Şüphesiz senden önceki peygamberlere de bildiğimiz bir hikmetten dolayı zafer hemen gelmezdi. Nihayet peygamberler kavimlerinden ümitlerini kesip kavimlerinin kendilerini kesin olarak yalanladığını ve iman etmelerine dair hiçbir umut kalmadığını anladıklarında, sıkıntının en şiddetli anında onlara yardımımız gelirdi. Biz de peygamberlerden ve onlara uyanlardan dilediklerimizi kurtarırız; azabımız ise günah işleyen ve Allah'a karşı haddi aşan topluluktan asla geri çevrilmez. Bunda Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem için bir teselli vardır.
لقد كان في نبأ المرسلين الذي قصصناه عليك وما حلَّ بالمكذبين عظة لأهل العقول السليمة. ما كان هذا القرآن حديثًا مكذوبًا مختلَقًا، ولكن أنزلناه مصدقًا لما سبقه من الكتب السماوية، وبيانًا لكل ما يحتاج إليه العباد من تحليل وتحريم، ومحبوب ومكروه وغير ذلك، وإرشادًا من الضلال، ورحمة لأهل الإيمان تهتدي به قلوبهم، فيعملون بما فيه من الأوامر والنواهي.
Sana anlattığımız peygamberlerin haberlerinde ve yalanlayanların başına gelenlerde, selim akıl sahipleri için elbette büyük bir ibret vardır. Bu Kur'an uydurulmuş yalan bir söz değildir; aksine onu, kendisinden önceki semavi kitapları doğrulayıcı, kulların helal ve haramdan, sevilen ve hoşlanılmayan şeylerden ve diğer konulardan muhtaç olduğu her şeyi açıklayıcı, sapıklıktan doğru yola iletici ve kalpleri onunla hidayet bulup içindeki emir ve yasaklarla amel etsinler diye inanan kimselere bir rahmet olarak indirdik.