إنما يختلق الكذبَ مَن لا يؤمن بالله وآياته، وأولئك هم الكاذبون في قولهم ذلك. أما محمد ﷺ المؤمن بربه الخاضع له فمحال أن يكذب على الله، ويقول عليه ما لم يقله.
Yalanı ancak Allah'a ve O'nun ayetlerine inanmayan kimseler uydurur; işte bu sözlerinde yalancı olanlar da onlardır. Rabbine inanan ve O'na boyun eğen Muhammed sallallâhu aleyhi ve sellem'e gelince, onun Allah'a karşı yalan uydurması ve O'nun söylemediği bir şeyi O'na isnat etmesi imkânsızdır.
إنما يفتري الكذب مَن نطق بكلمة الكفر وارتدَّ بعد إيمانه، فعليهم غضب من الله، إلا مَن أُرغم على النطق بالكفر، فنطق به خوفًا من الهلاك وقلبه ثابت على الإيمان، فلا لوم عليه، لكن من نطق بالكفر واطمأن قلبه إليه، فعليهم غضب شديد من الله، ولهم عذاب عظيم; وذلك بسبب إيثارهم الدنيا وزينتها، وتفضيلهم إياها على الآخرة وثوابها، وأن الله لا يهدي الكافرين، ولا يوفقهم للحق والصواب.
Yalanı ancak küfür kelimesini söyleyen ve iman ettikten sonra dinden dönen kimse uydurur; işte onların üzerine Allah'tan bir gazap vardır. Ancak küfür kelimesini söylemeye zorlanan, helak olma korkusuyla bunu söyleyen fakat kalbi iman ile dopdolu ve mutmain olan kimse müstesnadır; ona hiçbir kınama yoktur. Fakat kim küfrü söyleyip kalbini ona açarak huzur bulursa, onların üzerine Allah'tan şiddetli bir gazap vardır ve onlar için büyük bir azap söz konusudur. Bu da onların dünyayı ve onun süsünü ahirete ve onun sevabına tercih edip üstün tutmaları ve Allah'ın kâfirleri hidayete erdirmemesi, onları hakka ve doğruya muvaffak kılmaması sebebiyledir.
أولئك هم الذين ختم الله على قلوبهم بالكفر وإيثار الدنيا على الآخرة، فلا يصل إليها نور الهداية، وأصم سمعهم عن آيات الله فلا يسمعونها سماع تدبُّر، وأعمى أبصارهم، فلا يرون البراهين الدالة على ألوهية الله، وأولئك هم الغافلون عمَّا أعدَّ الله لهم من العذاب.
İşte onlar, küfürleri ve dünyayı ahirete tercih etmeleri sebebiyle Allah'ın kalplerini mühürlediği kimselerdir; bu yüzden o kalplere hidayet nuru ulaşmaz. [Allah] onların kulaklarını Allah'ın ayetlerine karşı sağır kılmıştır, artık onları tefekkür ederek dinlemezler. Gözlerini de kör etmiştir; Allah'ın uluhiyetine delalet eden delilleri görmezler. İşte onlar, Allah'ın kendileri için hazırladığı azaptan gafil olanların ta kendileridir.
حقًا إنهم في الآخرة هم الخاسرون الهالكون، الذين صرفوا حياتهم إلى ما فيه عذابهم وهلاكهم.
Gerçek şu ki onlar, ahirette hüsrana uğrayan ve helak olan kimselerdir; onlar hayatlarını kendi azaplarına ve helaklerine sebep olacak şeylere harcamışlardır.
ثم إن ربك للمستضعفين في «مكة» الذين عذَّبهم المشركون، حتى وافقوهم على ما هم عليه ظاهرًا، ففتنوهم بالتلفظ بما يرضيهم، وقلوبهم مطمئنة بالإيمان، ولمَّا أمكنهم الخلاص هاجروا إلى «المدينة» ، ثم جاهدوا في سبيل الله، وصبروا على مشاق التكاليف، إن ربك -من بعد توبتهم- لَغفور لهم، رحيم بهم.
Sonra şüphesiz Rabbin, Mekke'deki zayıf bırakılmış kimselerden -ki müşrikler, zahiren kendi durumlarına muvafakat edene kadar onlara işkence etmiş, kalpleri iman ile dopdolu olduğu hâlde onları razı edecek sözleri söyletmek suretiyle fitneye düşürmüşlerdi- kurtulma imkânı bulunca Medine'ye hicret eden, ardından Allah yolunda cihat eden ve mükellefiyetlerin meşakkatlerine sabreden kimselere [lütufkârdır]. Şüphesiz Rabbin, onların tevbelerinden sonra onlara karşı çok bağışlayıcıdır, çok merhametlidir.
وذكرهم -أيها الرسول- بيوم القيامة حين تأتي كل نفس تخاصم عن ذاتها، وتعتذر بكل المعاذير، ويوفي الله كل نفس جزاء ما عَمِلَتْه من غير ظلم لها، فلا يزيدهم في العقاب، ولا ينقصهم من الثواب.
Onlara [ey Resul], her nefsin kendi adına mücadele edip savunma yapacağı, her türlü mazereti ileri süreceği ve Allah'ın hiçbir haksızlık yapmadan her nefse yaptığının karşılığını tastamam vereceği kıyamet gününü hatırlat; [Allah] onların ne cezasını artırır ne de mükâfatını eksiltir.
وضرب الله مثلا بلدة «مكة» كانت في أمان من الاعتداء، واطمئنان مِن ضيق العيش، يأتيها رزقها هنيئًا سهلا من كل جهة، فجحد أهلُها نِعَمَ الله عليهم، وأشركوا به، ولم يشكروا له، فعاقبهم الله بالجوع، والخوف من سرايا رسول الله ﷺ وجيوشه، التي كانت تخيفهم; وذلك بسبب كفرهم وصنيعهم الباطل.
Allah, Mekke beldesini örnek verdi; o belde saldırılardan emin, geçim darlığından uzaktı, rızkı her taraftan bol bol ve kolayca geliyordu. Derken halkı Allah'ın üzerlerindeki nimetlerini inkâr etti, O'na şirk koştu ve O'na şükretmedi. Bunun üzerine Allah da onları açlıkla ve kendilerini korkutan Resulullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in müfrezeleri ve ordularının korkusuyla cezalandırdı; bu da onların küfürleri ve batıl işleri sebebiyledir.
ولقد أرسل الله إلى أهل «مكة» رسولا منهم، هو النبي محمد ﷺ، يعرفون نسبه وصدقه وأمانته، فلم يقبلوا ما جاءهم به، ولم يصدقوه، فأخذهم العذاب من الشدائد والجوع والخوف، وقَتْل عظمائهم في «بدر» وهم ظالمون لأنفسهم بالشرك بالله، والصدِّ عن سبيله.
Andolsun ki Allah, Mekke halkına kendi içlerinden soyunu, doğruluğunu ve güvenilirliğini bildikleri Peygamber Muhammed sallallâhu aleyhi ve sellem'i bir resul olarak gönderdi. Onlar ise onun kendilerine getirdiğini kabul etmediler ve onu doğrulamadılar. Bunun üzerine Allah'a şirk koşmak ve O'nun yolundan alıkoymak suretiyle kendi kendilerine zulmederlerken, sıkıntılardan, açlıktan, korkudan ve ileri gelenlerinin Bedir'de öldürülmesinden ibaret olan azap onları yakalayıverdi.
فكلوا -أيها المؤمنون- مما رزقكم الله، وجعله لكم حلالا مستطابًا، واشكروا نعمة الله عليكم بالاعتراف بها وصَرْفها في طاعة الله، إن كنتم حقًّا منقادين لأمره سامعين مطيعين له، تعبدونه وحده لا شريك له.
[Ey müminler!] Allah'ın size rızık olarak verdiği, sizin için helal ve temiz kıldığı şeylerden yiyin. Eğer gerçekten O'nun emrine boyun eğiyor, O'nu dinleyip O'na itaat ediyor ve hiçbir ortağı olmaksızın yalnızca O'na kulluk ediyorsanız, O'nu itiraf edip O'na itaatte kullanarak Allah'ın üzerinizdeki nimetine şükredin.
إنما حرَّم الله عليكم الميتة من الحيوان، والدم المسفوح من الذبيح عند ذبحه، ولحم الخنزير، وما ذبح لغير الله، لكن مَن ألجأته ضرورة الخوف من الموت إلى أَكْلِ شيء مِن هذه المحرمات وهو غير ظالم، ولا متجاوزٍ حدَّ الضرورة، فإن الله غفور له، رحيم به، لا يعاقبه على ما فعل.
Allah size ancak leş olan hayvanı, kesim esnasında kurbanlıktan akıtılan kanı, domuz etini ve Allah'tan başkası adına kesilenleri haram kılmıştır. Fakat kim helak olma korkusunun getirdiği mecburiyetle bu haramlardan birini yemeye mecbur kalırsa; [başkasına] haksızlık etmeksizin ve zaruret sınırını aşmaksızın [yerse], şüphesiz Allah onu çok bağışlayıcıdır, ona çok merhametlidir; yaptığından dolayı onu cezalandırmaz.
ولا تقولوا -أيها المشركون- للكذب الذي تصفه ألسنتكم: هذا حلال لِما حرَّمه الله، وهذا حرام لِما أحَلَّه الله; لتختلقوا على الله الكذب بنسبة التحليل والتحريم إليه، إن الذين يختلقون على الله الكذب لا يفوزون بخير في الدنيا ولا في الآخرة.
[Ey müşrikler!] Dillerinizin uydurduğu yalana dayanarak Allah'ın haram kıldığı şey için "Bu helaldir", Allah'ın helal kıldığı şey için de "Bu haramdır" demeyin; helal ve haram kılmayı O'na nispet ederek Allah'a karşı yalan uydurmuş olursunuz. Şüphesiz Allah'a karşı yalan uyduranlar, ne dünyada ne de ahirette hiçbir hayra erişemezler.
متاعهم في الدنيا متاع زائل ضئيل، ولهم في الآخرة عذاب موجع.
Onların dünyadaki faydalanmaları geçici ve pek az bir faydalanmadır; ahirette ise onlar için can yakıcı bir azap vardır.
وعلى اليهود حَرَّمنا ما أخبرناك به -أيها الرسول- مِن قبل، وهو كل ذي ظُفُر، وشحوم البقر والغنم، إلا ما حَمَلَتْه ظهورها أو أمعاؤها أو كان مختلطًا بعظم، وما ظلمناهم بتحريم ذلك عليهم، ولكن كانوا ظالمين لأنفسهم بالكفر والبغي، فاستحقوا التحريم عقوبة لهم.
Yahudilere de [ey Resul] daha önce sana bildirdiğimiz tırnaklı hayvanların tamamını, sığır ve koyunun iç yağlarını haram kıldık; sırtlarının veya bağırsaklarının taşıdığı ya da kemiğe karışan yağlar müstesnadır. Bunları onlara haram kılmakla biz onlara zulmetmedik; fakat onlar küfür ve azgınlıkla kendi kendilerine zulmediyorlardı da bir ceza olarak bu haram kılınmayı hak ettiler.
ثم إن ربك للذين فعلوا المعاصي في حال جهلهم لعاقبتها وإيجابها لسخط الله -فكل عاص لله مخطئًا أو متعمدًا فهو جاهل بهذا الاعتبار وإن كان عالمًا بالتحريم-، ثم رجعوا إلى الله عمَّا كانوا عليه من الذنوب، وأصلحوا نفوسهم وأعمالهم، إن ربك -مِن بعد توبتهم وإصلاحهم- لَغفور لهم، رحيم بهم.
Sonra şüphesiz Rabbin, sonucunu ve Allah'ın gazabını gerektirdiğini bilmedikleri bir cehalet hâlindeyken günahları işleyen -zira hataen olsun kasten olsun Allah'a isyan eden herkes haram olduğunu bilse bile bu açıdan cahildir-, ardından işledikleri günahlardan Allah'a dönen, kendilerini ve amellerini düzelten kimselere [lütufkârdır]. Şüphesiz Rabbin, onların tevbe edip ıslah olmalarından sonra onlara karşı çok bağışlayıcıdır, çok merhametlidir.
إن إبراهيم كان إمامًا في الخير، وكان طائعا خاضعًا لله، لا يميل عن دين الإسلام موحِّدًا لله غير مشرك به، وكان شاكرًا لنعم الله عليه، اختاره الله لرسالته، وأرشده إلى الطريق المستقيم، وهو الإسلام، وآتيناه في الدنيا نعمة حسنة من الثناء عليه في الآخِرين والقدوة به، والولد الصالح، وإنه عند الله في الآخرة لمن الصالحين أصحاب المنازل العالية.
Şüphesiz İbrahim hayırda bir önderdi; Allah'a itaat eden ve boyun eğen biriydi, İslam dininden sapmayan, O'na hiçbir şeyi ortak koşmaksızın Allah'ı birleyen bir muvahhiddi ve Allah'ın üzerindeki nimetlerine şükredendi. Allah onu elçiliği için seçti ve onu dosdoğru yola -ki o İslam'dır- iletti. Biz ona dünyada sonrakiler arasında övgüyle anılmak, örnek alınmak ve salih evlat gibi güzel bir nimet verdik; şüphesiz o, ahirette de Allah katında yüksek derecelere sahip salihlerdendir.
ثم أوحينا إليك -أيها الرسول- أن اتبع دين الإسلام كما اتبعه إبراهيم، وأن استقم عليه، ولا تَحِدْ عنه، فإن إبراهيم لم يكن من المشركين مع الله غيره.
Sonra sana [ey Resul], İbrahim'in tabi olduğu gibi İslam dinine tabi olmanı, bu din üzere dosdoğru kalmanı ve ondan sapmamanı vahyettik; zira İbrahim, Allah ile birlikte başkasına şirk koşanlardan değildi.
إنما جعل الله تعظيم يوم السبت بالتفرغ للعبادة فيه على اليهود الذين اختلفوا فيه على نبيهم، واختاروه بدل يوم الجمعة الذي أُمِروا بتعظيمه. وإن ربك -أيها الرسول- لَيحكم بين المختلفين يوم القيامة فيما اختلفوا فيه على نبيهم، ويجازي كلا بما يستحقه.
Allah, cumartesi gününü ibadete ayrılarak tazim edilmesini, ancak bu hususta peygamberlerine karşı ihtilafa düşen ve tazim etmeleri emredilen cuma günü yerine onu seçen Yahudilere yükümlülük kılmıştır. Şüphesiz Rabbin [ey Resul], peygamberlerine karşı hakkında ihtilafa düştükleri şeyler hususunda kıyamet günü ihtilaf edenlerin arasında elbette hüküm verecek ve herkesin karşılığını hak ettiği şekilde verecektir.
ادعُ -أيها الرسول- أنت ومَنِ اتبعك إلى دين ربك وطريقه المستقيم، بالطريقة الحكيمة التي أوحاها الله إليك في الكتاب والسنة، وخاطِب الناس بالأسلوب المناسب لهم، وانصح لهم نصحًا حسنًا، يرغبهم في الخير، وينفرهم من الشر، وجادلهم بأحسن طرق المجادلة من الرفق واللين. فما عليك إلا البلاغ، وقد بلَّغْتَ، أما هدايتهم فعلى الله وحده، فهو أعلم بمن ضلَّ عن سبيله، وهو أعلم بالمهتدين.
Sen ve sana tabi olanlar [ey Resul], Rabbinin dinine ve O'nun dosdoğru yoluna, Allah'ın Kitap ve Sünnet'te sana vahyettiği hikmetli yöntemle davet et. İnsanlara durumlarına uygun bir üslupla hitap et; onları hayra teşvik edecek ve şerden uzaklaştıracak güzel bir nasihatle uyar; onlarla nezaket ve yumuşaklık gibi en güzel tartışma yöntemleriyle mücadele et. Sana düşen ancak tebliğ etmektir, sen de tebliğ ettin. Onların hidayeti ise yalnızca Allah'a aittir; zira O, kendi yolundan sapanları en iyi bilendir ve doğru yolda olanları da en iyi bilendir.
وإن أردتم -أيها المؤمنون- القصاص ممن اعتدوا عليكم، فلا تزيدوا عما فعلوه بكم، ولئن صبرتم لهو خير لكم في الدنيا بالنصر، وفي الآخرة بالأجر العظيم.
Eğer size saldıranlardan kısas almak isterseniz [ey müminler], size yapılanın mislinden fazlasını yapmayın. Şayet sabrederseniz, dünyada zaferle, ahirette ise büyük mükâfatla bu sizin için elbette daha hayırlıdır.
واصبر -أيها الرسول- على ما أصابك مِن أذى في الله حتى يأتيك الفرج، وما صبرك إلا بالله، فهو الذي يعينك عليه ويثبتك، ولا تحزن على مَن خالفك ولم يستجب لدعوتك، ولا تغتم مِن مكرهم وكيدهم; فإن ذلك عائد عليهم بالشر والوبال.
Sana bir kurtuluş gelinceye kadar Allah yolunda uğradığın eziyetlere sabret [ey Resul]! Senin sabrın ancak Allah'ın yardımıyladır; sana sabır konusunda yardım eden ve seni sebatkâr kılan O'dur. Sana muhalefet eden ve davetine icabet etmeyen kimseler için üzülme, onların hile ve tuzaklarından dolayı da kederlenme; zira bu durum şer ve vebal olarak kendilerine dönecektir.
إن الله ﷾ بتوفيقه وعونه وتأييده ونصره مع الذين اتقوه بامتثال ما أمر واجتناب ما نهى، ومع الذين يحسنون أداء فرائضه والقيام بحقوقه ولزوم طاعته.
Şüphesiz Allah azze ve celle, emrettiği şeyleri yerine getirip yasakladıklarından kaçınarak kendisinden sakınanlarla ve O'nun farzlarını güzelce eda eden, haklarını yerine getiren ve O'na itaate devam eden kimselerle muvaffakiyetiyle, yardımıyla, desteğiyle ve zaferiyle beraberdir.