Binûn

Mâide — 2. Sayfa

Kaynak: et-Tefsîru'l-Müyesser (Kolaylaştırılmış Tefsir) · Alimler Heyeti · Arapça Orijinal Metin · AI Türkçe Çeviri

قل -أيها الرسول-: لا يستوي الخبيث والطيب من كل شيء، فالكافر لا يساوي المؤمن، والعاصي لا يساوي المطيع، والجاهل لا يساوي العالم، والمبتدع لا يساوي المتبع، والمال الحرام لا يساوي الحلال، ولو أعجبك -أيها الإنسان- كثرة الخبيث وعدد أهله. فاتقوا الله يا أصحاب العقول الراجحة باجتناب الخبائث، وفعل الطيبات; لتفلحوا بنيل المقصود الأعظم، وهو رضا الله تعالى والفوز بالجنة.

[Ey Resul!] De ki: "Hiçbir şeyin murdarı (habîs) ile temizi (tayyib) bir olmaz. Kâfir mümine, asi itaatkâra, cahil âlime, bidatçi [sünnete] uyana, haram mal da helale eşit değildir; murdarın çokluğu ve ona mensup olanların sayısı hoşuna gitse bile [ey insan]!" Ey selim akıl sahipleri! En büyük maksada, yani Allah Teâlâ'nın rızasına ve cenneti kazanmaya nail olarak kurtuluşa eresiniz diye murdarlardan kaçınıp temiz ve güzel olanları yaparak Allah'tan korkun.

يا أيها الذين صدَّقوا الله ورسوله وعملوا بشرعه لا تسألوا عن أشياء من أمور الدين لم تؤمروا فيها بشيء، كالسؤال عن الأمور غير الواقعة، أو التي يترتب عليها تشديدات في الشرع، ولو كُلِّفتموها لشقَّتْ عليكم، وإن تسألوا عنها في حياة رسول الله ﷺ وحين نزول القرآن عليه تُبيَّن لكم، وقد تُكلَّفونها فتعجزون عنها، تركها الله معافيًا لعباده منها. والله غفور لعباده إذا تابوا، حليم عليهم فلا يعاقبهم وقد أنابوا إليه.

Ey Allah'ı ve Resulü'nü tasdik edip şeriatıyla amel edenler! Henüz vuku bulmamış yahut şeriatta ağır hükümler getirecek olan ve size yüklenseydi zorunuza gidecek hususlar hakkında sormak gibi, dinden kendisiyle emrolunmadığınız şeyleri sormayın. Eğer onları Resulullah'ın sallallâhu aleyhi ve sellem hayatında ve ona Kur'an indiği sırada sorarsanız size açıklanır; sonra da onlarla yükümlü tutulur ve bunları yerine getirmekten aciz kalırsınız. Allah, kullarını onlardan muaf tutarak [hakkında hüküm vermeyi] bırakmıştır. Allah, tevbe ettiklerinde kullarını çok bağışlayandır, onlara karşı Halîm'dir; Kendisine yöneldiklerinde onları cezalandırmaz.

إن مثل تلك الأسئلة قد سألها قومٌ مِن قبلكم رسلَهم، فلما أُمِروا بها جحدوها، ولم ينفذوها، فاحذروا أن تكونوا مثلهم.

Şüphesiz sizden önceki bir topluluk da peygamberlerine bu tür sorular sormuştu; fakat onlarla emrolunduklarında bunları inkâr ettiler ve yerine getirmediler. Onlar gibi olmaktan sakının!

ما شرع الله للمشركين ما ابتدعوه في بهيمة الأنعام مِن تَرْك الانتفاع ببعضها وجعلها للأصنام، وهي: البَحيرة التي تُقطع أذنها إذا ولدت عددًا من البطون، والسائبة وهي التي تُترك للأصنام، والوصيلة وهي التي تتصل ولادتها بأنثى بعد أنثى، والحامي وهو الذكر من الإبل إذا وُلد من صلبه عدد من الإبل، ولكن الكفار نسبوا ذلك إلى الله تعالى افتراء عليه، وأكثر الكافرين لا يميزون الحق من الباطل.

Allah, müşriklerin saime hayvanlar (en'âm) hakkında uydurdukları; bazılarından faydalanmayı terk edip onları putlara tahsis etme uygulamasını meşru kılmamıştır. Bunlar: Birkaç batın doğurduğunda kulağı yarılan bahîre, putlara adanıp serbest bırakılan sâibe, peş peşe dişi doğuran vasîle ve kendi sulbünden belli sayıda deve doğduğunda [binilmekten menedilen] erkek deve olan hâmîdir. Fakat kâfirler, O'na iftira ederek bunu Allah Teâlâ'ya nispet ettiler. Kâfirlerin çoğu ise hakkı batıldan ayırt edemez.

وإذا قيل لهؤلاء الكفار المحرِّمين ما أحل الله: تعالوا إلى تنزيل الله وإلى رسوله ليتبين لكم الحلال والحرام، قالوا: يكفينا ما ورثناه عن آبائنا من قول وعمل، أيقولون ذلك ولو كان آباؤهم لا يعلمون شيئًا أي: لا يفهمون حقًّا ولا يعرفونه، ولا يهتدون إليه؟ فكيف يتبعونهم، والحالة هذه؟ فإنه لا يتبعهم إلا من هو أجهل منهم وأضل سبيلا.

Allah'ın helal kıldığını haram sayan bu kâfirlere: "Helal ve haram size açıklansın diye Allah'ın indirdiğine ve Resulü'ne gelin!" denildiğinde, "Atalarımızdan tevarüs ettiğimiz söz ve amel bize yeter." derler. Ataları hiçbir şey bilmeyen, yani hiçbir hakkı anlamayan, onu tanımayan ve ona doğru yolu bulamayan kimseler olsalar bile mi bunu söyleyecekler? Durum böyleyken onlara nasıl uyarlar? Zira onlara ancak kendilerinden daha cahil ve yoldan daha sapmış olanlar uyar.

يا أيها الذين صدَّقوا الله ورسوله وعملوا بشرعه ألزموا أنفسكم بالعمل بطاعة الله واجتناب معصيته، وداوموا على ذلك وإن لم يستجب الناس لكم، فإذا فعلتم ذلك فلا يضركم ضلال مَن ضلَّ إذا لزمتم طريق الاستقامة، وأمرتم بالمعروف ونهيتم عن المنكر، إلى الله مرجعكم جميعًا في الآخرة، فيخبركم بأعمالكم، ويجازيكم عليها.

Ey Allah'ı ve Resulü'nü tasdik edip şeriatıyla amel edenler! Kendinizi Allah'a itaatle amel etmeye ve O'na isyandan kaçınmaya mecbur kılın; insanlar size icabet etmese bile buna devam edin. Siz bunu yaptığınız takdirde, istikamet yoluna sımsıkı sarıldığınız, iyiliği emredip kötülükten nehyettiğiniz sürece sapan kimsenin sapıklığı size zarar vermez. Ahirette hepinizin dönüşü Allah'adır; O size yaptıklarınızı haber verecek ve bunların karşılığını size verecektir.

يا أيها الذين صدَّقوا الله ورسوله وعملوا بشرعه إذا قرب الموت من أحدكم، فلْيُشْهِد على وصيته اثنين أمينين من المسلمين أو آخرين من غير المسلمين عند الحاجة، وعدم وجود غيرهما من المسلمين، تُشهدونهما إن أنتم سافرتم في الأرض فحلَّ بكم الموت، وإن ارتبتم في شهادتهما فقفوهما من بعد الصلاة -أي صلاة المسلمين، وبخاصة صلاة العصر-، فيقسمان بالله قسمًا خالصًا لا يأخذان به عوضًا من الدنيا، ولا يحابيان به ذا قرابة منهما، ولا يكتمان به شهادة لله عندهما، وأنهما إن فَعَلا ذلك فهما من المذنبين.

Ey Allah'ı ve Resulü'nü tasdik edip şeriatıyla amel edenler! Birinize ölüm yaklaştığında, vasiyetine Müslümanlardan güvenilir iki kişiyi yahut ihtiyaç anında ve Müslümanlardan başka kimse bulunmadığında gayrimüslimlerden iki kişiyi şahit tutsun. Yeryüzünde yolculuk ettiğinizde ölüm başınıza gelirse onları şahit tutarsınız. Eğer onların şahitliğinden şüpheye düşerseniz namazdan -yani Müslümanların namazından, bilhassa ikindi namazından- sonra onları alıkoyarsınız; onlar da bunun karşılığında dünyalıktan bir bedel almayacaklarına, kendilerine yakın bir akrabayı kayırmayacaklarına ve yanlarındaki Allah için olan şahitliği gizlemeyeceklerine dair Allah'a halis bir yeminle yemin ederler; aksi takdirde günahkârlardan olacaklarını [belirtirler].

فإن اطلع أولياء الميت على أن الشاهدين المذكورين قد أثما بالخيانة في الشهادة أو الوصية فليقم مقامهما في الشهادة اثنان من أولياء الميت فيقسمان بالله: لَشهادتنا الصادقة أولى بالقبول من شهادتهما الكاذبة، وما تجاوزنا الحق في شهادتنا، إنا إن اعتدينا وشهدنا بغير الحق لمن الظالمين المتجاوزين حدود الله.

Eğer ölünün velileri zikredilen bu iki şahidin şahitlikte veya vasiyette hıyanet ederek günaha girdiklerini öğrenirlerse, şahitlikte onların yerine ölünün velilerinden iki kişi geçer ve Allah'a şöyle yemin ederler: "Bizim doğru şahitliğimiz, onların yalan şahitliğinden kabule daha layıktır ve biz şahitliğimizde haktan sapmadık. Şayet haddi aşıp haksız yere şahitlik edersek, muhakkak ki biz Allah'ın sınırlarını aşan zalimlerden oluruz."

ذلك الحكم عند الارتياب في الشاهدين من الحلف بعد الصلاة وعدم قبول شهادتهما، أقرب إلى أن يأتوا بالشهادة على حقيقتها خوفًا من عذاب الآخرة، أو خشية من أن ترد اليمين الكاذبة من قِبَل أصحاب الحق بعد حلفهم، فيفتضح الكاذب الذي ردت يمينه في الدنيا وقت ظهور خيانته. وخافوا الله -أيها الناس- وراقبوه أن تحلفوا كذبًا، وأن تقتطعوا بأيمانكم مالا حرامًا، واسمعوا ما توعظون به. والله لا يهدي القوم الفاسقين الخارجين عن طاعته.

Şahitlerden şüphelenildiğinde namazdan sonra yemin ettirilmesi ve [hıyanet durumunda] şahitliklerinin kabul edilmemesi şeklindeki bu hüküm; ahiret azabından korkarak şahitliği dosdoğru yerine getirmelerine yahut kendileri yemin ettikten sonra hak sahipleri tarafından yalan yeminin reddedilmesi ve hıyaneti açığa çıktığı vakit yemini reddedilen yalancının dünyada rezil olması endişesine en yakın olanıdır. [Ey insanlar!] Yalan yere yemin etmekten ve yeminlerinizle haram bir malı gasbetmekten ötürü Allah'tan korkun, O'ndan sakının ve size verilen öğütleri dinleyin. Allah, Kendisine itaatten çıkan fasıklar topluluğunu hidayete erdirmez.

واذكروا -أيها الناس- يوم القيامة يوم يجمع الله الرسل ﵈، فيسألهم عن جواب أممهم لهم حينما دعوهم إلى التوحيد فيجيبون: لا علم لنا، فنحن لا نعلم ما في صدور الناس، ولا ما أحدثوا بعدنا. إنك أنت عليم بكل شيء مما خفي أو ظهر.

[Ey insanlar!] Allah'ın peygamberleri aleyhimüsselâm toplayacağı kıyamet gününü hatırlayın; O, peygamberleri ümmetlerini tevhide çağırdıklarında aldıkları cevaptan soracak, onlar da şöyle cevap vereceklerdir: "Bizim bir bilgimiz yoktur; zira biz insanların göğüslerinde olanı da bizden sonra neleri ihdas ettiklerini de bilmeyiz. Şüphesiz Sen gizli veya aşikâr her şeyi hakkıyla bilensin."

إذ قال الله يوم القيامة: يا عيسى بن مريم اذكر نعمتي عليك إذ خلقتك من غير أب، وعلى والدتك حيث اصطفيتها على نساء العالمين، وبرأتها مما نُسِب إليها، ومن هذه النعم على عيسى أنه قوَّاه وأعانه بجبريل ﵇، يكلم الناس وهو رضيع، ويدعوهم إلى الله وهو كبير بما أوحاه الله إليه من التوحيد، ومنها أن الله تعالى علَّمه الكتابة والخط بدون معلم، ووهبه قوة الفهم والإدراك، وعَلَّمه التوراة التي أنزلها على موسى ﵇، والإنجيل الذي أنزل عليه هداية للناس، ومن هذه النعم أنه يصوِّر من الطين كهيئة الطير فينفخ في تلك الهيئة، فتكون طيرًا بإذن الله، ومنها أنه يشفي الذي وُلِد أعمى فيبصر، ويشفي الأبرص، فيعود جلده سليمًا بإذن الله، ومنها أنه يدعو الله أن يحييَ الموتى فيقومون من قبورهم أحياء، وذلك كله بإرادة الله تعالى وإذنه، وهي معجزات باهرة تؤيد نبوة عيسى ﵇، ثم يذكِّره الله جل وعلا نعمته عليه إذ منع بني إسرائيل حين همُّوا بقتله، وقد جاءهم بالمعجزات الواضحة الدالة على نبوته، فقال الذين كفروا منهم: إنَّ ما جاء به عيسى من البينات سحر ظاهر.

Hani Allah kıyamet gününde şöyle buyuracaktır: "Ey Meryem oğlu İsa! Seni babasız yaratmak suretiyle senin üzerindeki ve âlemlerin kadınlarına üstün kılıp kendisine isnat edilen şeyden temize çıkarmak suretiyle de annen üzerindeki nimetimi hatırla!" İsa'nın üzerindeki bu nimetlerden biri de Allah'ın onu Cebrail aleyhisselâm ile güçlendirip desteklemesi; beşikte bir bebekken insanlarla konuşması ve yetişkin iken de Allah'ın kendisine vahyettiği tevhid ile onları Allah'a davet etmesidir. Bu nimetlerden biri de Allah Teâlâ'nın ona bir öğretici olmadan okuma yazmayı öğretmesi, ona güçlü bir kavrayış ve idrak bahşetmesi, Musa'ya aleyhisselâm indirdiği Tevrat'ı ve insanlara hidayet olarak kendisine indirdiği İncil'i ona öğretmesidir. Bu nimetlerden biri de çamurdan kuş biçiminde bir suret yapıp o surete üflemesi ve onun Allah'ın izniyle bir kuş olmasıdır. Yine onlardan biri anadan doğma körü iyileştirip onun görmesini sağlaması ve alacalıyı (abraş) iyileştirip teninin Allah'ın izniyle sapasağlam hâle gelmesidir. Yine onlardan biri ölüleri diriltmesi için Allah'a dua etmesi ve onların kabirlerinden diri olarak kalkmalarıdır. Bütün bunlar Allah Teâlâ'nın iradesi ve izniyledir; bunlar İsa'nın aleyhisselâm peygamberliğini destekleyen apaçık mucizelerdir. Sonra Allah celle ve alâ, kendilerine peygamberliğine delalet eden apaçık mucizelerle geldiği hâlde İsrailoğulları onu öldürmeye yeltendiklerinde onları engellemek suretiyle üzerindeki nimetini ona hatırlatır; öyle ki onlardan inkâr edenler: "İsa'nın getirdiği bu apaçık deliller apaçık bir sihirden başka bir şey değildir." demişlerdi.

واذكر -يا عيسى- نعمتي عليك، إذ ألهمتُ، وألقيتُ في قلوب جماعة من خلصائك أن يصدقوا بوحدانية الله تعالى ونبوتك، فقالوا: صدَّقنا يا ربنا، واشهد بأننا خاضعون لك منقادون لأمرك.

[Ey İsa!] Seçkin dostlarından bir topluluğun kalbine Allah Teâlâ'nın birliğini ve senin peygamberliğini tasdik etmelerini ilham edip bıraktığım zaman senin üzerindeki nimetimi hatırla! Onlar: "İman ettik ey Rabbimiz! Şahit ol ki biz Sana boyun eğen ve emrine itaat edenleriz." demişlerdi.

واذكر إذ قال الحواريون: يا عيسى بن مريم هل يستطيع ربك إن سألته أن ينزل علينا مائدة طعام من السماء؟ فكان جوابه أن أمرهم بأن يتقوا عذاب الله تعالى، إن كانوا مؤمنين حقَّ الإيمان.

Hani havariler: "Ey Meryem oğlu İsa! Sen dilediğin takdirde Rabbin bize gökten bir yemek sofrası (mâide) indirebilir mi?" demişlerdi. Onun cevabı ise, eğer gerçekten inanıyorlarsa Allah Teâlâ'nın azabından korkmalarını emretmek olmuştu.

قال الحواريون: نريد أن نأكل من المائدة وتسكن قلوبنا لرؤيتها، ونعلم يقينا صدقك في نبوتك، وأن نكون من الشاهدين على هذه الآية أن الله أنزلها حجة له علينا في توحيده وقدرته على ما يشاء، وحجة لك على صدقك في نبوتك.

Havariler dediler ki: "O sofradan yemek, onu görmekle kalplerimizin mutmain olması, senin peygamberliğindeki doğruluğunu kesin olarak bilmek ve Allah'ın birliğine ve dilediği şeye kadir olduğuna dair aleyhimize bir hüccet, senin de peygamberliğindeki doğruluğuna dair bir hüccet olarak Allah'ın bu ayeti (mucizeyi) indirdiğine şahitlik edenlerden olmak istiyoruz."

أجاب عيسى بن مريم طلب الحواريين فدعا ربه جل وعلا قائلا: ربنا أنزل علينا مائدة طعام من السماء، نتخذ يوم نزولها عيدًا لنا، نعظمه نحن ومَن بعدنا، وتكون المائدة علامة وحجة منك -يا ألله- على وحدانيتك وعلى صدق نبوتي، وامنحنا من عطائك الجزيل، وأنت خير الرازقين.

Meryem oğlu İsa havarilerin isteğine icabet ederek Rabbine celle ve alâ şöyle dua etti: "Rabbimiz! Bize gökten bir yemek sofrası indir ki onun iniş gününü hem bizim için hem bizden sonrakiler için tazim edeceğimiz bir bayram edinelim; o sofra Senin birliğine ve benim peygamberliğimin doğruluğuna dair Senden -ey Allah'ım- bir delil ve hüccet olsun. Bize bol ihsanından bahşet; Sen rızık verenlerin en hayırlısısın."

قال الله تعالى: إني منزل مائدة الطعام عليكم، فمن يجحد منكم وحدانيتي ونبوة عيسى ﵇ بعد نزول المائدة فإني أعذبه عذابًا شديدًا، لا أعذبه أحدًا من العالمين. وقد نزلت المائدة كما وعد الله.

Allah Teâlâ şöyle buyurdu: "Şüphesiz Ben o yemek sofrasını üzerinize indireceğim. Sofranın inmesinden sonra sizden kim Benim birliğimi ve İsa'nın aleyhisselâm peygamberliğini inkâr ederse, Ben onu âlemlerden hiç kimseye yapmayacağım şiddetli bir azapla cezalandırırım." Nitekim sofra, Allah'ın vaat ettiği gibi inmiştir.

واذكر إذ قال الله تعالى يوم القيامة: يا عيسى ابن مريم أأنت قلت للناس اجعلوني وأمي معبودين من دون الله؟ فأجاب عيسى -منزِّهًا الله تعالى-: ما ينبغي لي أن أقول للناس غير الحق. إن كنتُ قلتُ هذا فقد علمتَه; لأنه لا يخفى عليك شيء، تعلم ما تضمره نفسي، ولا أعلم أنا ما في نفسك. إنك أنت عالمٌ بكل شيء مما خفي أو ظهر.

Hani kıyamet gününde Allah Teâlâ şöyle buyuracaktır: "Ey Meryem oğlu İsa! İnsanlara 'Beni ve annemi Allah'ın yanı sıra iki ilah edinin' diyen sen misin?" İsa -Allah Teâlâ'yı tenzih ederek- şöyle cevap verecektir: "İnsanlara haktan başkasını söylemek bana yakışmaz. Eğer ben bunu söylemiş olsaydım muhakkak Sen onu bilirdin; çünkü Sana hiçbir şey gizli kalmaz. Sen benim nefsimde sakladığımı bilirsin, ben ise Senin Zâtında olanı bilmem. Şüphesiz Sen gizli veya aşikâr her şeyi hakkıyla bilensin."

قال عيسى ﵇: يا ربِّ ما قلتُ لهم إلا ما أوحيته إليَّ، وأمرتني بتبليغه من إفرادك بالتوحيد والعبادة، وكنتُ على ما يفعلونه -وأنا بين أظهرهم- شاهدًا عليهم وعلى أفعالهم وأقوالهم، فلما وفيتني أجلي على الأرض، ورفعتني إلى السماء حيًّا، كنت أنت المطَّلِع على سرائرهم، وأنت على كل شيء شهيد، لا تخفى عليك خافية في الأرض ولا في السماء.

İsa aleyhisselâm [şöyle] dedi: "Ey Rabbim! Onlara, yalnızca Senin tevhidini ve ibadeti yalnız Sana tahsis etmeyi bana vahyettiğin ve tebliğ etmemi emrettiğin şeyden başkasını söylemedim. Aralarında bulunduğum müddetçe yaptıklarına, fiillerine ve sözlerine şahit idim. Yeryüzündeki ecelimi tamamlayıp beni diri olarak göğe yükselttiğinde ise onların gizlediklerine muttali olan yalnız Sen idin. Sen her şeye şahitsin; yerde ve gökte hiçbir şey Sana gizli kalmaz."

إنك يا ألله إن تعذبهم فإنهم عبادك -وأنت أعلم بأحوالهم-، تفعل بهم ما تشاء بعدلك، وإن تغفر برحمتك لمن أتى منهم بأسباب المغفرة، فإنك أنت العزيز الذي لا يغالَبُ، الحكيم في تدبيره وأمره. وهذه الآية ثناء على الله -تعالى- بحكمته وعدله، وكمال علمه.

"Ey Allah'ım! Eğer onlara azap edersen, şüphesiz onlar Senin kullarındır -Sen onların hâllerini en iyi bilensin- ve adaletinle onlara dilediğini yaparsın. Şayet onlardan mağfiret vesilelerini yerine getirenlere rahmetinle mağfiret edersen, şüphesiz Sen asla mağlup edilemeyen Azîz'sin; tedbirinde ve emrinde Hakîm'sin." Bu ayet, hikmeti, adaleti ve ilminin mükemmelliği sebebiyle Allah Teâlâ'ya bir övgüdür.

قال الله تعالى لعيسى ﵇ يوم القيامة: هذا يوم الجزاء الذي ينفع الموحدين توحيدهم ربهم، وانقيادهم لشرعه، وصدقهم في نياتهم وأقوالهم وأعمالهم، لهم جنات تجري من تحت قصورها وأشجارها الأنهار، ماكثين فيها أبدًا، ﵃ فقبل حسناتهم، ورضوا عنه بما أعطاهم من جزيل ثوابه. ذلك الجزاء والرضا منه عليهم هو الفوز العظيم.

Allah Teâlâ kıyamet gününde İsa'ya aleyhisselâm şöyle buyuracaktır: "Bu, Rablerini birleyen muvahhidlere Rablerini birlemelerinin, şeriatına boyun eğmelerinin, niyetlerindeki, sözlerindeki ve amellerindeki sadakatlerinin fayda vereceği mükâfat günüdür. Onlar için köşklerinin ve ağaçlarının altından ırmaklar akan, içinde ebedî kalacakları cennetler vardır. Allah onlardan razı olmuş radıyallâhu anhüm, böylece iyiliklerini kabul etmiştir; onlar da kendilerine bahşettiği bol mükâfattan ötürü O'ndan razı olmuşlardır. İşte bu karşılık ve O'nun kendilerinden razı olması en büyük kurtuluştur."

لله وحده لا شريك له ملك السموات والأرض وما فيهن، وهو -سبحانه- على كل شيء قدير لا يعجزه شيء.

Göklerin, yerin ve içlerindekilerin mülkü, hiçbir ortağı olmayan tek bir Allah'ındır. O -sübhânehu- her şeye kadirdir, hiçbir şey O'nu aciz bırakamaz.