Binûn

Yâsîn Suresi Tefsiri — 2. Sayfa

Kaynak: et-Tefsîru'l-Vasît · Vehbe Zühaylî · Arapça Orijinal Metin · AI Türkçe Çeviri

ثم نبّه الله قريشا حينما أعرضت عن الشرع وعبدت الأصنام، وذكّرهم بإنعامه عليهم، حيث خلق لهم الأنعام (وهي الإبل والبقر والغنم) وسخّرها لهم، وملّكها إياهم، ولو شاء لجعلها مستعصية عليهم، نافرة منهم، ومنافع الأنعام كثيرة: أهمها أن الله تعالى جعلها مذللة منقادة لهم، فمنها مركوبهم الذي يركبونه في الأسفار، ويحملون عليه الأثقال، ومنها ما يأكلون من لحمها.

Sonra Allah, şeriattan yüz çevirip putlara taptıklarında Kureyş'i ikaz etti ve onlar için en'âmı (deve, sığır ve koyun) yaratıp bunları hizmetlerine boyun eğdirmesi ve mülkiyetlerine vermesi suretiyle üzerlerindeki nimetini hatırlattı. Dileseydi onları kendilerine boyun eğmeyen, ürküp kaçan varlıklar kılardı. En'âmın faydaları pek çoktur: En önemlisi, Yüce Allah'ın onları kendilerine uysal ve boyun eğmiş kılmasıdır; öyle ki yolculuklarda bindikleri ve üzerine yüklerini yükledikleri binekleri bunlardandır, etlerinden yedikleri de bunlardandır.

ولهم فيها منافع أخرى غير الركوب والأكل منها، كالاستفادة من أصوافها وأوبارها وأشعارها، وجعلها مصدرا للشرب من ألبانها، أفلا يشكرون خالقها ومسخّرها وموجدها، وميسر النعم الكثيرة لهم؟! والشكر يكون بعبادة الله وطاعته، وترك الإشراك به شريكا آخر. وهذا تحريض على شكر الخالق المنعم، والقيام بوفاء النعمة.

Onlar için bunlarda binek edinmek ve yemek dışında başka menfaatler de vardır; yünlerinden, yapağılarından ve kıllarından yararlanmak ve sütlerini içecek kaynağı kılmak gibi. Onları yaratan, boyun eğdiren, var eden ve kendilerine bunca çok nimeti kolaylaştıran [Allah]'a hâlâ şükretmezler mi?! Şükür ise Allah'a kulluk ve itaat etmekle ve O'na başka bir ortak koşmayı terk etmekle olur. Bu, nimet veren Yaratıcı'ya şükretmeye ve nimetin hakkını eda etmeye bir teşviktir.

ولكنّ كفار قريش المشركين تنكروا لهذا الواجب، وكفروا بأنعم الله، واتخذوا

Fakat müşrik Kureyş kâfirleri bu görevi inkâr ettiler, Allah'ın nimetlerine nankörlük ettiler ve

الأصنام والأوثان آلهة يعبدونها من دون الله، لعلهم ينصرون بها، ويشفعون لهم، ويقربونهم إلى الله زلفى، في زعمهم.

kendi zanlarınca kendilerine yardım edilir, şefaat ederler ve kendilerini Allah'a daha da yakınlaştırırlar ümidiyle Allah'tan başka putları ve heykelleri ibadet ettikleri ilahlar edindiler.

ولكن هذه المعبودات لا تحقق فائدة لأحد، فهم لا يقدرون على نصر عبّادها ولا نصر أنفسهم، على الرغم من أنهم جند طائعون لها، أي للأصنام، يخدمونهم ويدفعون عنهم، ويغضبون لهم، أي هم حراس أمناء.

Fakat bu ilahlar hiç kimseye bir fayda sağlayamazlar; zira kendileri bu putlara itaatkâr bir ordu olup onlara hizmet etmelerine, onları savunup korumalarına ve onlar adına öfkelenmelerine -yani güvenilir muhafızlar olmalarına- rağmen, ne kendilerine tapanlara yardım etmeye ne de kendilerine yardım etmeye güç yetirebilirler.

ثم آنس الله نبيه عما يلقاه من صدود قومه عن دعوته وعما يلقاه منهم من ألوان الأذى، فلا تهتم أيها النبي بتكذيبهم لك وكفرهم بالله، وبأقوالهم الباطلة المفتراة حيث قالوا: هؤلاء آلهتنا، وهم شركاء لله في المعبودية، فإننا نحن (الله) نعلم جميع ما هم فيه، نعلم سرهم وجهرهم، ونعلم ما يسرّون لك من العداوة، ومعاقبوهم على ذلك.

Sonra Allah, kavminin davetinden yüz çevirmesi ve onlardan gördüğü çeşitli eziyetler karşısında Peygamberi'ni teselli etti: "Ey Peygamber! Onların seni yalanlamasına, Allah'ı inkâr etmelerine ve 'Bunlar bizim ilahlarımızdır ve ibadet edilmede Allah'ın ortaklarıdır' şeklindeki asılsız, uydurma sözlerine aldırma. Şüphesiz biz (Allah), onların içinde bulundukları her durumu biliriz; gizlilerini de açıklarını da biliriz, sana karşı gizledikleri düşmanlığı da biliriz ve bundan dolayı onları cezalandıracağız."

إن كل زمرة أو مجموعة قليلة من الآيات تصلح ردا قاطعا على عقائد المشركين الوثنيين، ولكن الله جلّت حكمته، نوّع الخطاب، وكرّر المعنى، وأقام الأدلة الكثيرة في مناسبات متعددة، حتى لا يبقى لأحد عذر في البقاء على ضلاله وشركه، وهذه آيات كغيرها تثبت توحيد الله تعالى، وقدرته، وتبيّن مزيد نعمه على عباده، ليحملهم صنع المعروف على تذكر المنعم، والمبادرة إلى الإقرار بوجوده والإذعان لكلامه في قرآنه المجيد.

Şüphesiz ayetlerin her bir grubu veya az sayıdaki bir kümesi, putperest müşriklerin inançlarına kesin bir reddiye olmaya yeterlidir. Fakat hikmeti yüce olan Allah, hiç kimsenin sapıklığı ve şirki üzerinde kalması için bir mazereti kalmasın diye hitabı çeşitlendirmiş, anlamı tekrarlamış ve pek çok münasebette çok sayıda delil ikame etmiştir. Bu ayetler de diğerleri gibi Yüce Allah'ın birliğini, kudretini ispat etmekte ve kulları üzerindeki bol nimetlerini açıklamaktadır; ta ki iyilik görmek onları Nimet Veren'i hatırlamaya, O'nun varlığını ikrara ve şanlı Kur'an'ındaki kelamına boyun eğmeye ivedilikle sevk etsin.

الرد على منكري البعث

Yeniden Dirilişi İnkâr Edenlere Reddiye

استبد العناد والتحدي ببعض المشركين، فأعلنوا إنكار البعث واليوم الآخر، فجاء العاص بن وائل، أو أبي بن خلف إلى النبي ﷺ، مجاهرا في إنكاره الآخرة،

Bazı müşrikleri inat ve meydan okuma bürümüştü; bu yüzden yeniden dirilişi ve ahiret gününü inkâr ettiklerini açıkladılar. Âs b. Vâil veya Übey b. Halef, ahireti inkâr ettiğini açıkça ilan ederek Peygamber'e (sallallâhu aleyhi ve sellem) geldi;

أخرج الحاكم وصححه عن ابن عباس قال: جاء العاص بن وائل إلى رسول الله ﷺ بعظم حائل، ففتّه فقال: يا محمد: أيبعث هذا بعد ما أرمّ؟ قال: نعم، يبعث الله

Hâkim'in rivayet edip sahihlediğine göre İbn Abbas şöyle demiştir: Âs b. Vâil, Resûlullah'a (sallallâhu aleyhi ve sellem) çürümüş bir kemikle geldi, onu ufaladı ve: "Ey Muhammed! Bu çürüdükten sonra yeniden diriltilir mi?" dedi. [Resûlullah]: "Evet, Allah bunu diriltecektir;

هذا، ثم يميتك، ثم يحييك، ثم يدخلك نار جهنم، فنزلت الآيات: أَوَلَمْ يَرَ الْإِنْسانُ أَنَّا خَلَقْناهُ مِنْ نُطْفَةٍ إلى آخر سورة يس.

sonra seni öldürecek, sonra diriltecek, sonra da cehennem ateşine sokacaktır" buyurdu. Bunun üzerine Yâsîn Suresi'nin sonuna kadar olan { أَوَلَمْ يَرَ الْإِنْسانُ أَنَّا خَلَقْناهُ مِنْ نُطْفَةٍ } “İnsan, bizim kendisini bir nutfeden yarattığımızı görmedi mi?” ayetleri indi.

وأخرج ابن أبي حاتم عن مجاهد وعكرمة وعروة بن الزبير وقتادة والسدّي نحو الرواية المذكورة وقاله الحسن البصري، وسموا الإنسان أبي بن خلف، وقال أبو حيان: هذا هو الأصح، لما رواه ابن وهب عن مالك، وهو ما رواه ابن إسحاق وغيره.

İbn Ebî Hâtim de Mücâhid, İkrime, Urve b. ez-Zübeyr, Katâde ve es-Süddî'den zikredilen rivayetin benzerini tahric etmiştir; Hasan-ı Basrî de bunu söylemiş ve [ayetteki] insanı Übey b. Halef olarak isimlendirmişlerdir. Ebû Hayyân ise şöyle demiştir: İbn Vehb'in Mâlik'ten, İbn İshâk ve diğerlerinin rivayet ettiği şeyden dolayı en sahih olanı budur.

وقال ابن جبير: هذه الآيات نزلت بسبب أن العاص بن وائل السهمي جاء إلى النبي ﷺ بعظم رميم ، ففتّه، وقال: يا محمد: من يحيي هذا؟ قال الله تعالى واصفا هذا الحدث ورادا على قائليه:

İbn Cübeyr ise şöyle demiştir: Bu ayetler, Âs b. Vâil es-Sehmî'nin çürümüş bir kemikle Peygamber'e (sallallâhu aleyhi ve sellem) gelip kemiği ufalaması ve: "Ey Muhammed! Bunu kim diriltir?" demesi sebebiyle inmiştir. Yüce Allah bu olayı tavsif ederek ve bunu söyleyenlere reddiyede bulunarak şöyle buyurmuştur:

[سورة يس (٣٦) : الآيات ٧٧ الى ٨٣]

[Yâsîn Suresi (36), Âyetler: 77-83]

أَوَلَمْ يَرَ الْإِنْسانُ أَنَّا خَلَقْناهُ مِنْ نُطْفَةٍ فَإِذا هُوَ خَصِيمٌ مُبِينٌ (٧٧) وَضَرَبَ لَنا مَثَلاً وَنَسِيَ خَلْقَهُ قالَ مَنْ يُحْيِ الْعِظامَ وَهِيَ رَمِيمٌ (٧٨) قُلْ يُحْيِيهَا الَّذِي أَنْشَأَها أَوَّلَ مَرَّةٍ وَهُوَ بِكُلِّ خَلْقٍ عَلِيمٌ (٧٩) الَّذِي جَعَلَ لَكُمْ مِنَ الشَّجَرِ الْأَخْضَرِ ناراً فَإِذا أَنْتُمْ مِنْهُ تُوقِدُونَ (٨٠) أَوَلَيْسَ الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَالْأَرْضَ بِقادِرٍ عَلى أَنْ يَخْلُقَ مِثْلَهُمْ بَلى وَهُوَ الْخَلاَّقُ الْعَلِيمُ (٨١)

77. İnsan, bizim kendisini bir nutfeden yarattığımızı görmedi mi ki hemen apaçık bir hasım kesiliverir? 78. Kendi yaratılışını unutarak bize bir misal getirdi: "Çürüyüp dağılmışken bu kemikleri kim diriltecek?" dedi. 79. De ki: "Onları ilk defa yaratan diriltecektir. O, her türlü yaratmayı hakkıyla bilendir." 80. O ki, sizin için yeşil ağaçtan bir ateş çıkardı da siz ondan yakıp duruyorsunuz. 81. Gökleri ve yeri yaratan, onların benzerini yaratmaya kadir değil midir? Elbette [kadirdir]! O, hakkıyla yaratan, her şeyi bilendir.

إِنَّما أَمْرُهُ إِذا أَرادَ شَيْئاً أَنْ يَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ (٨٢) فَسُبْحانَ الَّذِي بِيَدِهِ مَلَكُوتُ كُلِّ شَيْءٍ وَإِلَيْهِ تُرْجَعُونَ (٨٣)

82. Bir şeyi dilediği zaman O'nun buyruğu, sadece ona "Ol!" demektir; o da hemen oluverir. 83. Her şeyin melekûtu (mutlak hükümranlığı) elinde olan [Allah] her türlü eksiklikten münezzehtir ve siz O'na döndürüleceksiniz.

[يس: ٣٦/ ٧٧- ٨٣] .

[Yâsîn: 36/ 77-83].

المعنى: ألم يعلم كل إنسان أننا بدأنا خلقه من ماء مهين يحمل نطفة صغيرة، في غاية الضعف، ثم جعلناه إنسانا كاملا، ثم يتنكر للخالق، فتراه يجادل بالباطل، وهو ناطق فصيح، وذو عقل قوي. أفلم يستدل منكر البعث بهذا البدء في الخلق على إمكان الإعادة والإحياء؟! إن شأن هذا المخلوق أن يشكر النعمة، فيتعرّف على خالقه القادر، لا أن يجادل بالباطل، ويتشكك في إمكان قدرة الله تعالى على بعثه مرة أخرى.

Mana şudur: Her insan, bizim kendisini son derece zayıf, küçük bir nutfe taşıyan değersiz bir sudan yaratmaya başladığımızı, sonra da onu tam bir insan kıldığımızı bilmez mi ki kalkıp Yaratıcı'yı inkâr etmekte ve güçlü bir akıl sahibi, fasih bir şekilde konuşan biri olduğu halde bâtıl ile mücadeleye girişmektedir? Dirilişi inkâr eden kimse, yaratılıştaki bu başlangıçtan hareketle [ölümden sonra] yeniden yaratılmanın ve diriltilmenin imkânına delil çıkarmaz mı? Kuşkusuz bu mahlûkun vazifesi, bâtıl yolda mücadele edip Yüce Allah'ın kendisini tekrar diriltmeye olan gücünden şüphe etmek değil; nimete şükredip her şeye gücü yeten Yaratıcısını tanımasıdır.

لقد ضرب هذا المنكر مثلا بعظم رميم بال على استبعاد البعث، ونسي مبدأ خلق نفسه من العدم، وثم صيرورته إلى الوجود، فقال: من الذي يتمكن من إحياء العظام البالية بعد أن صارت رميما، أي بالية فانية؟! والنسيان من هذا المنكر: إما نسيان الذهول أو نسيان الترك.

Bu inkârcı, dirilişi uzak görerek çürümüş ve ufalanmış bir kemikle misal getirmiş; yokluktan kendi yaratılışının başlangıcını ve ardından varlığa kavuştuğunu unutarak: "Kemikler çürüyüp dağıldıktan -yani çürüyüp yok olduktan- sonra onları diriltmeye kimin gücü yeter?" demiştir. Bu inkârcının unutması ise ya gafletten kaynaklanan bir unutmadır ya da kasıtlı olarak terk etme anlamında bir unutmadır.

فأجابه الله تعالى بقوله: قل أيها النّبي لهذا المشرك المنكر للبعث: يحيي الله العظام البالية: الذي أنشأها وأبدع خلقها في المرة الأولى، من غير شيء، بل من العدم، ولم تكن شيئا مذكورا، والله لا تخفى عليه خافية من الأشياء، سواء أكانت مجموعة أم مجزأة مشتتة في أنحاء الوجود، ولا يخرج عن علمه أي شيء كائنا ما كان، في البر أو في البحر أو في جوف الحيوان أو مختلطا بالتراب.

Yüce Allah ona şu buyruğu ile cevap vermiştir: Ey Peygamber, dirilişi inkâr eden bu müşrike de ki: Çürümüş kemikleri; onları ilk defa hiçbir şey yokken, bilakis yokluktan ve anılmaya değer bir şey değilken icat edip yaratan diriltecektir. Varlık aleminde ister bir arada bulunsun ister parçalanıp dağılmış olsun hiçbir şey Allah'a gizli kalmaz; karada, denizde, bir hayvanın karnında veya toprağa karışmış vaziyette her ne olursa olsun hiçbir şey O'nun ilminin dışına çıkamaz.

ودليل آخر على إمكان البعث: وهو أن الله تعالى خلق هذا الشجر من ماء، حتى صار أخضر نضرا، ثم صيّره حطبا يابسا، يجعله الناس وقودا لنيرانهم، فمن كان قادرا على هذا التحويل والتقلّب من عنصر الرطوبة إلى عنصر الحرارة، فهو قادر على إعادة الرطب يابسا، والحي ميتا، والميت حيّا، لأن المعوّل في ذلك كله على القدرة الإلهية.

Yeniden dirilişin imkânına dair bir diğer delil de şudur: Yüce Allah bu ağacı sudan yaratmış, neticede yemyeşil ve taptaze olmuş, sonra onu insanların ateşlerine yakıt yaptıkları kuru bir odun haline getirmiştir. Rutubet (yaşlık) unsurundan hararet (ateş) unsuruna bu dönüştürmeye ve değiştirmeye güç yetiren, yaşı kuru, diriyi ölü ve ölüyü diri kılmaya da elbette kadirdir. Çünkü bütün bunlarda dayanak noktası ilahî kudrettir.

ودليل ثالث: وهو أن من خلق السماوات السبع وما فيها من الكواكب السّيّارة والثّوابت، والأرضين السّبع وما فيها من معادن وكنوز وجبال وأنهار، وسهول وهضاب، وهي أعظم من خلق الإنسان، من خلق ذلك، فهو قادر على خلق مثل البشر، وإعادة الأجسام إلى الحياة مرة أخرى، وهي أضعف وأصغر من خلق السماوات والأرض، والله هو الخلاق: أي كثير الخلق، العليم: الشامل العلم.

Üçüncü bir delil ise şudur: İnsanın yaratılışından daha büyük olan yedi göğü ve oradaki gezegenler ile sabit yıldızları, yedi yeri ve oradaki madenleri, defineleri, dağları, nehirleri, ovaları ve tepeleri yaratan zât; göklerin ve yerin yaratılışından daha zayıf ve daha küçük olan insan benzerlerini yaratmaya ve bedenleri tekrar hayata döndürmeye de kadirdir. Allah Hallâk'tır; yani yaratması çok olandır, Alîm'dir; yani ilmi her şeyi kuşatandır.

إن شأن القدرة الإلهية أو شأن الله في إيجاد الأشياء سهل يسير، فإنما هو إذا أراد شيئا قال له: كن، فإذا هو كائن على الفور، من غير توقّف على شيء آخر أصلا.

İlahî kudretin veya Allah'ın eşyayı var etmedeki durumu pek kolay ve zahmetsizdir; zira O bir şeyi dilediğinde ona sadece "Ol!" der, o da başka hiçbir şeye asla bağlı kalmaksızın derhal oluverir.

فتنزيها لله تعالى عما لا يليق به من العجز والنقص والسوء، فهو الذي بيده ملكية جميع الأشياء، وله القدرة التّامة على كل الموجودات، يتصرّف فيها كيفما يشاء، وإليه وحده دون غيره مرجع جميع العباد، بعد البعث في الدار الآخرة، فيجازي كل إنسان بما عمل، فما عليهم إلا أن يؤمنوا بوحدانيته وقدرته، وبإيجاد الآخرة بحسب علمه.

Acizlik, noksanlık ve kötülük gibi zatına yakışmayan şeylerden Yüce Allah'ı tenzih ederiz. O, her şeyin mülkiyeti elinde olan ve bütün varlıklar üzerinde tam bir kudrete sahip olandır; onlarda dilediği gibi tasarrufta bulunur. Ahiret yurdunda yeniden dirilişin ardından bütün kulların dönüşü başkasına değil, yalnızca O'nadır; böylece her insana yaptığının karşılığını verecektir. Bu durumda onlara düşen, sadece O'nun birliğine, kudretine ve ilmi uyarınca ahireti var edeceğine iman etmektir.