ثم أوضح الله مظاهر ضلالهم وهي:
Sonra Allah onların sapıklığının tezahürlerini şöyle açıklamıştır:
ذلك الارتداد والكفر بعد الإيمان من المنافقين: بسبب كراهية ما نزّل الله تعالى في قرآنه، وقولهم للمشركين واليهود: سنطيعكم في بعض الأمور، كعداوة النبي ومخالفة
Münafıklardan [kaynaklanan] imandan sonraki bu irtidat ve inkâr; Allah Teâlâ'nın Kur'an'ında indirdiği şeyleri kerih görmeleri ve müşrikler ile Yahudilere: “Peygambere düşmanlık ve [onun getirdiklerine] muhalefet
ما جاء به، والتخلف عن الجهاد معه، والله عالم بتآمرهم سرا، وبكل ما بيّتوه من مكائد ومؤامرات. وهذا مثل قولهم في آية أخرى: أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ نافَقُوا يَقُولُونَ لِإِخْوانِهِمُ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ لَئِنْ أُخْرِجْتُمْ لَنَخْرُجَنَّ مَعَكُمْ وَلا نُطِيعُ فِيكُمْ أَحَداً أَبَداً وَإِنْ قُوتِلْتُمْ لَنَنْصُرَنَّكُمْ.. [الحشر: ٥٩/ ١١] .
bazı hususlarda ve onunla birlikte cihada çıkmamakta size itaat edeceğiz” demeleri sebebiyledir. Allah onların gizlice kurdukları tuzakları ve tertipledikleri bütün hile ve komploları bilmektedir. Bu, diğer bir ayetteki şu sözleri gibidir: { أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ نافَقُوا يَقُولُونَ لِإِخْوانِهِمُ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ لَئِنْ أُخْرِجْتُمْ لَنَخْرُجَنَّ مَعَكُمْ وَلا نُطِيعُ فِيكُمْ أَحَداً أَبَداً وَإِنْ قُوتِلْتُمْ لَنَنْصُرَنَّكُمْ.. } “Münafıkların, Ehl-i Kitap'tan inkâr eden kardeşlerine: 'Eğer siz çıkarılırsanız, andolsun biz de sizinle beraber çıkarız; sizin aleyhinizde kimseye asla itaat etmeyiz; şayet size karşı savaşılırsa mutlaka size yardım ederiz' dediklerini görmedin mi?..” [Haşr: 59/11].
وحالهم عند الموت في غاية السوء، فإن الملائكة عند قبض أرواحهم تستخرجها بعنف وقهر، وتضرب وجوههم وظهورهم، أي إنهم إذا خافوا من فرض القتال وقراع الأعداء، فكيف يكون فزعهم وجزعهم إذا توفتهم الملائكة؟!.
Ölüm anında onların durumları son derece kötüdür; zira melekler onların canlarını alırken şiddet ve zorbalıkla çekip çıkarırlar, yüzlerine ve sırtlarına vururlar. Yani onlar savaşın farz kılınmasından ve düşmanlarla vuruşmaktan korkuyorlarsa, melekler canlarını alırken duyacakları korku ve dehşet nasıl olacaktır?!
وسبب أهوال موتهم: اتباعهم ما أسخط الله، من الكفر والمعاصي، وتآمرهم مع أعداء الله، على معاداة النبي ﷺ، وكراهيتهم ما يرضي الله من الإيمان الصحيح وتوحيد الله وطاعته، فأبطل الله أعمالهم الخيرية قبل الردة وبعدها كالصدقة وإغاثة الملهوف، لأنهم فعلوها في حال الكفر، كما جاء في آية أخرى: وَقَدِمْنا إِلى ما عَمِلُوا مِنْ عَمَلٍ فَجَعَلْناهُ هَباءً مَنْثُوراً (٢٣) [الفرقان: ٢٥/ ٢٣] .
Ölüm dehşetlerinin sebebi ise: Küfür ve günahlar cinsinden Allah'ı gazaplandıran şeylere uymaları, Allah'ın düşmanlarıyla Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'e düşmanlık hususunda iş birliği yapmaları, sahih iman, Allah'ın tevhidi ve O'na itaat gibi Allah'ı razı edecek şeylerden hoşlanmamalarıdır. Bu sebeple Allah, onların irtidattan önce ve sonra yaptıkları sadaka vermek ve darda kalana yardım etmek gibi hayır amellerini boşa çıkarmıştır; çünkü bunları küfür halindeyken yapmışlardır. Nitekim başka bir ayette şöyle buyrulmaktadır: { وَقَدِمْنا إِلى ما عَمِلُوا مِنْ عَمَلٍ فَجَعَلْناهُ هَباءً مَنْثُوراً (٢٣) } “Onların yaptıkları her amelin önüne geçtik de onu saçılmış toz zerreleri kıldık. (23)” [Furkan: 25/23].
ثم وبخ الله المنافقين وهددهم بقوله: أيظن هؤلاء المنافقون الذين في قلوبهم شك ونفاق وحقد وعداوة للمؤمنين أن الله لن يكشف أحقادهم وعداوتهم؟ إنهم مخطئون في هذا، فالله عالم الغيب والشهادة، يعلم السر وأخفى.
Sonra Allah, münafıkları azarlayarak ve tehdit ederek şöyle buyurmuştur: Kalplerinde şüphe, nifak, kin ve müminlere düşmanlık bulunan bu münafıklar, Allah'ın onların kinlerini ve düşmanlıklarını asla ortaya çıkarmayacağını mı sanıyorlar? Onlar bunda yanılıyorlar; zira Allah gaybı ve görünen âlemi bilendir, gizliyi de gizlinin gizlisini de bilir.
ولو نشاء أيها النبي لعيّناهم بالأسماء والتعريف التام ولعرفتهم بعلاماتهم المميزة، ولكنه تعالى لم يعينهم إبقاء عليهم وعلى قراباتهم، وو الله لتعرفنهم في لحن القول، أي الأسلوب المعتمد على التعريض والتلويح، والمنحى والمقصد، والله يعلم جميع أعمالهم، فيجازيهم عليها من خير أو شر، وهذا وعد ووعيد، روى مسلم وأحمد عن حذيفة ما يدل على أن النبي ﷺ عرّفه بهم أو ببعضهم.
Ey Peygamber! Eğer dileseydik onları isimleriyle ve tam olarak belirterek sana gösterirdik de sen onları ayırt edici alametlerinden tanırdın. Fakat Yüce Allah, onları ve akrabalarını korumak için onları açıkça belirlememiştir. Vallahi sen onları sözün üslubundan, yani imaya, üstü kapalı anlatıma dayalı tarzdan, meyil ve maksatlarından kesinlikle tanırsın. Allah onların bütün amellerini bilir; hayır veya şer olarak karşılığını verecektir. Bu bir vaad ve tehdittir. Müslim ve Ahmed, Huzeyfe'den Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'in münafıkları veya onların bir kısmını kendisine tanıttığını gösteren rivayette bulunmuşlardır.
ومنهج الحياة: الاختبار، فلنختبرنكم أيها المنافقون وغيركم بالأوامر والنواهي
Hayatın yöntemi imtihandır: Ey münafıklar ve diğerleri! Sizi emir ve yasaklarla mutlaka imtihan edeceğiz
أو لنعاملنكم معاملة المختبر، ومنها الجهاد في سبيل الله، حتى نتبين أو نعلم علم ظهور وانكشاف المجاهدين في سبيل الله بحق، والصابرين على دينه ومشاق التكليف، ونظهر أخباركم ونكشفها للناس، ليعرف الطائع من العاصي. وعلم الله تعالى بالمجاهدين قديم أزلي. وإنما المراد إظهار جهادهم إلى الوجود، وتبيان تكسبهم الذي يتعلق به ثوابهم.
Yahut size imtihan edilen kimse muamelesi yapacağız. Bunlardan biri de Allah yolunda cihaddır; ta ki aranızdan hakkıyla Allah yolunda cihad edenleri ve O'nun dinine ve yükümlülüklerin meşakkatlerine sabredenleri açığa çıkarıp ortaya koyacak şekilde bilelim, itaatkâr olanın isyankâr olandan ayırt edilmesi için durumlarınızı ve haberlerinizi insanlara açığa çıkarıp gösterelim. Yüce Allah'ın cihad edenleri bilmesi kadim ve ezelîdir. Buradaki maksat, onların cihadını varlık alanına çıkarmak ve sevaplarının taalluk ettiği kendi kazançlarını açıkça ortaya koymaktır.
إن الذين كفروا بالله ووحدانيته، وصدّوا الناس عن دينه وطريق الحق، بمنعهم من الإسلام واتباع الرسول ﷺ، ومخالفتهم إياه، فكانوا في شق أو جانب والنبي ﷺ في شق، بعد أن تبينوا معالم الهدى عند الداعي إليه، لن يلحقوا أي ضرر بالله، وسيبطل الله أعمالهم، ويبدد مكرهم، ولا يثيبهم على أعمالهم يوم القيامة.
Allah'ı ve O'nun birliğini inkâr edenler, insanları İslam'dan ve Resul sallallâhu aleyhi ve sellem'e tabi olmaktan alıkoyarak O'nun dininden ve hak yoldan saptıranlar ve O'na muhalefet edip Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem bir tarafta iken kendileri diğer tarafta yer alanlar —hidayete çağıranın yanında hidayetin esasları kendilerine apaçık belli olduktan sonra bunu yapanlar— Allah'a hiçbir şekilde zarar veremezler. Allah onların amellerini boşa çıkaracak, tuzaklarını dağıtacak ve kıyamet gününde amellerine hiçbir sevap vermeyecektir.
نزلت في قوم من بني إسرائيل فعلوا هذه الأفاعيل، بعد تبيّنهم أمر محمد ﷺ من التوراة. وقيل: نزلت في قوم من المنافقين، وقال ابن عباس: نزلت في المطعمين في سفرة بدر.
Bu ayet, Muhammed sallallâhu aleyhi ve sellem'in durumunu Tevrat'tan apaçık öğrendikten sonra bu fiilleri işleyen İsrailoğullarından bir topluluk hakkında inmiştir. Bir görüşe göre: Münafıklardan bir topluluk hakkında inmiştir. İbn Abbâs ise şöyle demiştir: Bedir seferinde [müşriklere] yemek yedirenler hakkında inmiştir.
إطاعة الله والرسول
Allah'a ve Resulüne İtaat Etmek
لم يترك القرآن الكريم شيئا من أمور الدين إلا بيّنه، فإن الله تعالى أمر المؤمنين بطاعته وطاعة رسوله، وأوضح حكم من مات من الكفار على كفرهم، وأنهم لا يعفون من العقاب، ونهى المؤمنين عن الدعوة إلى السلم أو المسالمة في حال القوة والتفوق، وحرّضهم على الجهاد بالنفس والمال، ورغبّهم في الإنفاق في سبيل الله، وحذّرهم من التقصير بإبدالهم أقواما آخرين، هم أفضل لإقامة الدين، ونصرة الإسلام، وكل ذلك ظاهر في الآيات الآتية:
Kur'an-ı Kerim din işlerinden hiçbir şeyi açıklanmadık bırakmamıştır. Nitekim Yüce Allah müminlere Kendisine ve Resulüne itaat etmeyi emretmiş, kâfirlerden küfür üzere ölenlerin hükmünü ve cezadan affedilmeyeceklerini açıklamış, müminlerin güçlü ve üstün oldukları durumda barışa veya uzlaşmaya çağırmalarını yasaklamış, onları canlarıyla ve mallarıyla cihada teşvik etmiş, Allah yolunda infak etmeye özendirmiş ve [görevlerinde] kusur ettikleri takdirde yerlerine dini ikame etmek ve İslam'a yardım etmek hususunda daha hayırlı olan başka toplulukları getireceğini bildirerek onları uyarmıştır. Bütün bunlar gelecek ayetlerde açıkça görülmektedir:
[سورة محمد (٤٧) : الآيات ٣٣ الى ٣٨]
[Muhammed Suresi (47), Ayetler 33-38]
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَلا تُبْطِلُوا أَعْمالَكُمْ (٣٣) إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَصَدُّوا عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ ثُمَّ ماتُوا وَهُمْ كُفَّارٌ فَلَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَهُمْ (٣٤) فَلا تَهِنُوا وَتَدْعُوا إِلَى السَّلْمِ وَأَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ وَاللَّهُ مَعَكُمْ وَلَنْ يَتِرَكُمْ أَعْمالَكُمْ (٣٥) إِنَّمَا الْحَياةُ الدُّنْيا لَعِبٌ وَلَهْوٌ وَإِنْ تُؤْمِنُوا وَتَتَّقُوا يُؤْتِكُمْ أُجُورَكُمْ وَلا يَسْئَلْكُمْ أَمْوالَكُمْ (٣٦) إِنْ يَسْئَلْكُمُوها فَيُحْفِكُمْ تَبْخَلُوا وَيُخْرِجْ أَضْغانَكُمْ (٣٧)
{ يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَلا تُبْطِلُوا أَعْمالَكُمْ (٣٣) إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَصَدُّوا عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ ثُمَّ ماتُوا وَهُمْ كُفَّارٌ فَلَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَهُمْ (٣٤) فَلا تَهِنُوا وَتَدْعُوا إِلَى السَّلْمِ وَأَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ وَاللَّهُ مَعَكُمْ وَلَنْ يَتِرَكُمْ أَعْمالَكُمْ (٣٥) إِنَّمَا الْحَياةُ الدُّنْيا لَعِبٌ وَلَهْوٌ وَإِنْ تُؤْمِنُوا وَتَتَّقُوا يُؤْتِكُمْ أُجُورَكُمْ وَلا يَسْئَلْكُمْ أَمْوالَكُمْ (٣٦) إِنْ يَسْئَلْكُمُوها فَيُحْفِكُمْ تَبْخَلُوا وَيُخْرِجْ أَضْغانَكُمْ (٣٧) } “Ey iman edenler! Allah'a itaat edin, Peygamber'e itaat edin ve amellerinizi boşa çıkarmayın. (33) Şüphesiz ki inkâr edenler, Allah'ın yolundan alıkoyanlar, sonra da kâfir olarak ölenler var ya, Allah onları asla bağışlamayacaktır. (34) O halde sizler üstün durumda iken gevşeklik gösterip de barışa çağırmayın. Allah sizinle beraberdir ve O, amellerinizin [karşılığını] asla eksiltmeyecektir. (35) Dünya hayatı ancak bir oyun ve eğlencedir. Eğer iman eder ve sakınırsanız, O size mükâfatlarınızı verir ve sizden mallarınızı [tamamen] istemez. (36) Eğer onları sizden isteyip de sizi zorlasaydı, cimrilik ederdiniz ve [bu da] sizin kinlerinizi ortaya çıkarırdı. (37)”
ها أَنْتُمْ هؤُلاءِ تُدْعَوْنَ لِتُنْفِقُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَمِنْكُمْ مَنْ يَبْخَلُ وَمَنْ يَبْخَلْ فَإِنَّما يَبْخَلُ عَنْ نَفْسِهِ وَاللَّهُ الْغَنِيُّ وَأَنْتُمُ الْفُقَراءُ وَإِنْ تَتَوَلَّوْا يَسْتَبْدِلْ قَوْماً غَيْرَكُمْ ثُمَّ لا يَكُونُوا أَمْثالَكُمْ (٣٨)
{ ها أَنْتُمْ هؤُلاءِ تُدْعَوْنَ لِتُنْفِقُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَمِنْكُمْ مَنْ يَبْخَلُ وَمَنْ يَبْخَلْ فَإِنَّما يَبْخَلُ عَنْ نَفْسِهِ وَاللَّهُ الْغَنِيُّ وَأَنْتُمُ الْفُقَراءُ وَإِنْ تَتَوَلَّوْا يَسْتَبْدِلْ قَوْماً غَيْرَكُمْ ثُمَّ لا يَكُونُوا أَمْثالَكُمْ (٣٨) } “İşte sizler, Allah yolunda harcamaya çağrılan kimselersiniz. Fakat içinizden kiminiz cimrilik etmektedir. Kim cimrilik ederse, ancak kendi aleyhine cimrilik etmiş olur. Zengin olan Allah'tır, fakir olan ise sizsiniz. Eğer yüz çevirirseniz, [Allah] yerinize başka bir kavim getirir; sonra onlar sizin gibi olmazlar. (38)”
أخرج النسائي والبزار وابن مردويه عن ابن عباس ﵄: أن هذه الآية (إطاعة الله والرسول) نزلت في بني أسد من العرب، وذلك أنهم أسلموا وقالوا لرسول الله ﷺ: نحن قد آثرناك على كل شيء، وجئناك بنفوسنا وأهلينا، كأنهم منّوا بذلك، فنزل فيهم يَمُنُّونَ عَلَيْكَ أَنْ أَسْلَمُوا.. الآية [الحجرات: ٤٩/ ١٧] ،
Nesâî, Bezzâr ve İbn Merdûye, İbn Abbâs radıyallâhu anhümâ'dan şöyle rivayet etmişlerdir: Bu ayet (Allah'a ve Resulüne itaat etmek), Arap kabilelerinden Benî Esed hakkında inmiştir. Şöyle ki; onlar Müslüman olmuş ve Resulullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e: “Biz seni her şeye tercih ettik, canlarımızla ve ailelerimizle sana geldik” demişlerdi; sanki bunu başa kakıyorlardı. Bunun üzerine onlar hakkında: { يَمُنُّونَ عَلَيْكَ أَنْ أَسْلَمُوا.. } “Müslüman oldular diye seni minnet altında bırakmak istiyorlar...” ayeti [Hucurât: 49/17]
ونزلت فيهم هذه الآية.
ve onlar hakkında bu ayet inmiştir.
المعنى: يا أيها الذين صدقوا بالله ورسوله، أطيعوا الله وأطيعوا رسوله، بامتثال الأوامر واجتناب النواهي، ولا تبطلوا حسناتكم بالردة، أو بالمعاصي الكبائر، أو بالرياء والسمعة، والمن والأذى، أو بالشك والنفاق، أو بالعجب والتكبر.
Manası: Ey Allah'ı ve Resulünü tasdik edenler! Emirleri yerine getirip yasaklardan kaçınarak Allah'a itaat edin ve Resulüne itaat edin. İrtidatla, büyük günahlarla, riya ve gösterişle, başa kakmak ve eziyet etmekle, şüphe ve nifakla yahut kendini beğenme ve kibirle iyiliklerinizi boşa çıkarmayın.
وإذا بطلت أعمال المكلف، ففضل الله باق، يغفر له إن شاء، ما لم يمت على الكفر، فإن الذين جحدوا وحدانية الله، ومنعوا أنفسهم والناس عن دين الله، ثم ماتوا وهم كفار، فلا غفران لذنوبهم، بل يعاقبهم الله تعالى.
Mükellefin amelleri boşa çıktığında Allah'ın lütfu bakidir; küfür üzere ölmediği müddetçe dilerse onu bağışlar. Şüphesiz Allah'ın birliğini inkâr eden, kendilerini ve insanları Allah'ın dininden alıkoyan ve sonra da kâfir olarak ölenlere gelince, onların günahları için hiçbir bağışlanma yoktur; bilakis Yüce Allah onları cezalandıracaktır.
قال مقاتل: نزلت في رجل سأل النبي ﷺ عن والده، وقال: إنه كان محسنا في حال كفره.
Mukâtil şöyle demiştir: Bu ayet, Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'e babasını sorup: “O, küfür halindeyken iyiliksever biriydi” diyen bir adam hakkında inmiştir.
أخرج مسلم: أن هذه الآية نزلت بسبب أن عديّ بن حاتم قال: يا رسول الله، إن حاتما كانت له أفعال برّ، فما حاله؟ فقال رسول الله ﷺ: هو في
Müslim rivayet etmiştir ki: Bu ayet, Adiy b. Hâtim'in: “Ey Allah'ın Resulü! Şüphesiz Hâtim'in birtakım iyilikleri vardı, onun durumu nedir?” demesi sebebiyle inmiştir. Bunun üzerine Resulullah sallallâhu aleyhi ve sellem: “O,
النار، فبكى عدي ﵁ وولّى، فدعاه رسول الله ﷺ، فقال له: أبي وأبوك
cehennemdedir” buyurdu. Bunun üzerine Adiy radıyallâhu anh ağladı ve arkasını dönüp gitti. Resulullah sallallâhu aleyhi ve sellem onu çağırdı ve ona: “Benim babam da, senin baban da
وأبو إبراهيم خليل الرحمن في النار، ونزلت هذه الآية في ذلك، وظاهر الآية العموم في كل ما تناولته الصفة. ونظيرها آية: إِنَّ اللَّهَ لا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَيَغْفِرُ ما دُونَ ذلِكَ لِمَنْ يَشاءُ [النساء: ٤/ ٤٨] .
ve Rahmân'ın dostu İbrahim'in babası da cehennemdedir” buyurdu. İşte bu ayet bu hususta inmiştir. Ayetin zahiri, bu vasfın kapsadığı herkes için geneldir. Bunun benzeri şu ayettir: { إِنَّ اللَّهَ لا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَيَغْفِرُ ما دُونَ ذلِكَ لِمَنْ يَشاءُ } “Şüphesiz ki Allah, Kendisine ortak koşulmasını bağışlamaz; bundan başkasını dilediği kimse için bağışlar.” [Nisâ: 4/48].
ثم أمر الله تعالى المؤمنين بترك مسالمة الأعداء، وهم في حال قوة، فلا تضعفوا عن القتال أيها المؤمنون، ولا تدعوا الكفار إلى الصلح والمسالمة ابتداء منكم، وإظهارا للعجز والضعف، ولا مانع من قبول السلم إذا مال إليه الأعداء، أما في حال كونكم أنتم الغالبون القاهرون، فلا تبدؤوهم بطلب الصلح، والله معكم، بالنصر والمعونة عليهم، ولن ينقصكم شيئا من ثواب أعمالكم أو جزائها. وقوله تعالى: وَاللَّهُ مَعَكُمْ فيه بشارة بالنصر على الأعداء. فأما إن كان الكفار أقوى من المسلمين، ورأى الإمام في المهادنة والمعاهدة مصلحة، فله أن يفعل ذلك، كما فعل رسول الله ﷺ حين صدّه كفار قريش عن مكة. وعملا بقوله تعالى: وَإِنْ جَنَحُوا لِلسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَها [الأنفال: ٨/ ٦١] . فقوله: وَأَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ في موضع الحال، أي وأنتم الغالبون والظاهرون.
Sonra Yüce Allah, müminlere güçlü oldukları durumda düşmanlarla uzlaşmayı bırakmalarını emretmiştir. Ey müminler! Savaştan dolayı gevşeklik göstermeyin; ilk adımı siz atarak ve acziyet ile zayıflık göstererek kâfirleri sulha ve uzlaşmaya çağırmayın. Düşmanlar barışa meylederse barışı kabul etmekte bir sakınca yoktur; ancak sizin galip ve üstün olduğunuz durumda barış talebini ilk başlatan siz olmayın. Allah düşmanlara karşı zafer ve yardım ile sizinle beraberdir ve amellerinizin sevabından veya karşılığından hiçbir şeyi asla eksiltmeyecektir. Yüce Allah'ın { وَاللَّهُ مَعَكُمْ } “Allah sizinle beraberdir” buyruğunda düşmanlara karşı zafer müjdesi vardır. Şayet kâfirler Müslümanlardan daha güçlü olursa ve imam (devlet başkanı) mütareke ve antlaşmada bir maslahat görürse, Kureyş kâfirleri kendisini Mekke'den alıkoyduğunda Resulullah sallallâhu aleyhi ve sellem'in yaptığı gibi bunu yapabilir. Nitekim Yüce Allah'ın şu buyruğuna uygun hareket edilir: { وَإِنْ جَنَحُوا لِلسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَها } “Eğer onlar barışa meylederlerse, sen de ona meylet” [Enfâl: 8/61]. { وَأَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ } “sizler üstün durumda iken” ifadesi hâl konumundadır, yani siz galip ve muzaffer durumda iken demektir.
واحرصوا أيها المؤمنون على جهاد الأعداء، واسترخصوا الحياة الدنيا واطلبوا الآخرة، توهب لكم الحياة، فإن حياة الدنيا لعب ولهو، أي باطل وغرور، لا ثبات له ولا قيمة له، وهذا تحقير لأمر الدنيا، أي فلا تهنوا في الجهاد بسببها. وإن تؤمنوا بالله ورسوله حق الإيمان، وتتقوا ربكم حق التقوى، بأداء فرائضه، واجتناب نواهيه، يؤتكم ثواب أعمالكم وطاعاتكم في الآخرة، ولا يطالبكم بالتصدق أو الزكاة بجميع أموالكم، بل يطالبكم بإخراج القليل منها.
Ey müminler! Düşmanlarla cihada düşkün olun; dünya hayatını değersiz görüp ahireti isteyin ki size gerçek hayat bahşedilsin. Şüphesiz dünya hayatı bir oyun ve eğlencedir; yani kalıcılığı ve değeri olmayan bâtıl ve aldatıcı bir şeydir. Bu ifade dünya işini küçümsemektir; yani dünya yüzünden cihadda gevşeklik göstermeyin. Eğer Allah'a ve Resulüne hakkıyla iman eder ve farzlarını yerine getirip yasaklarından sakınarak Rabbinizden hakkıyla sakınırsanız, ahirette amellerinizin ve itaatlerinizin karşılığını size verir. O, sizden bütün mallarınızı sadaka veya zekât olarak vermenizi istemez; bilakis mallarınızın az bir kısmını çıkarıp vermenizi ister.
وسبب الحرص على الدنيا: أن ربكم إن يطلب أموالكم كلها، ويلح في الطلب عليكم، تشحوا وتبخلوا، وتمتنعوا من الامتثال.
Dünyaya düşkünlüğün sebebi şudur: Şayet Rabbiniz bütün mallarınızı isteseydi ve bu talebinde ısrarcı olsaydı, cimrilik edip kısardınız ve emre uymaktan kaçınırdınız.
وها أنتم أيها المؤمنون المخاطبون: مدعوون للإنفاق في سبيل الله، أي في الجهاد والزكاة ونحوهما، فبعضكم يبخل باليسير من المال، ولا يجيب لدعوة الإنفاق، ومن يبخل في هذا الجانب، فإنما يمنع نفسه من الأجر والثواب بفعله، ويعود عليه وبال أعماله، والله هو الغني عن كل ما سواه، وكل شيء فقير إليه. وإن تعرضوا عن الإيمان والتقوى، وعن طاعة الله واتباع شرعه، يستبدل قوما آخرين أطوع لله منكم، وليسوا أمثالكم في التولي عن الإيمان والتقوى، وفي البخل بالإنفاق في سبيل الله.
İşte sizler, ey muhatap olan müminler, Allah yolunda, yani cihad, zekât ve benzeri hususlarda harcamaya çağrılan kimselersiniz. Fakat içinizden kiminiz az bir malı vermekten bile cimrilik etmekte ve infak çağrısına icabet etmemektedir. Kim bu konuda cimrilik ederse, bu fiiliyle ancak kendisini ecir ve sevaptan mahrum etmiş olur ve amellerinin vebali kendisine döner. Allah Kendisi dışındaki her şeyden müstağnidir, her şey ise O'na muhtaçtır. Eğer imandan, takvadan, Allah'a itaatten ve O'nun şeriatına uymaktan yüz çevirirseniz, yerinize Allah'a sizden daha çok itaat eden başka bir topluluk getirir; onlar imandan ve takvadan yüz çevirmede ve Allah yolunda infaktan cimrilik etmede sizin gibi olmazlar.
أخرج سعيد بن منصور، وابن جرير عن أبي هريرة ﵁: «أن النبي ﷺ سئل عن هذا، وكان سلمان إلى جنبه، فوضع يده على فخذه، وقال: قوم هذا، ولو كان الدين في الثريا، لناله رجال من أهل فارس» .
Saîd b. Mansûr ve İbn Cerîr, Ebû Hüreyre radıyallâhu anh'tan şöyle rivayet etmişlerdir: «Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem'e bu ayet hakkında soruldu. Selmân onun yanındaydı; elini onun dizine koydu ve şöyle buyurdu: “Bunun kavmidir. Din Süreyya yıldızında bile olsa, Fars ehlinden birtakım adamlar mutlaka ona ulaşırlardı”».