Binûn

Haşr Suresi — 2. Sayfa

Kaynak: Fethu'l-Kadîr · Şevkânî · Arapça Orijinal Metin · AI Türkçe Çeviri

وَقَدْ أَخْرَجَ ابْنُ جَرِيرٍ وَابْنُ مَرْدَوَيْهِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، فِي قَوْلِهِ: لَوْ أَنْزَلْنا هذَا الْقُرْآنَ عَلى جَبَلٍ قَالَ:

İbn Cerîr ve İbn Merdeveyh'in İbn Abbâs'tan rivayet ettiğine göre, O: { لَوْ أَنْزَلْنا هذَا الْقُرْآنَ عَلى جَبَلٍ } “Eğer biz bu Kur'an'ı bir dağa indirseydik” ayeti hakkında şöyle demiştir:

يَقُولُ لَوْ أَنِّي أَنْزَلْتُ هَذَا الْقُرْآنَ عَلَى جَبَلٍ، حَمَّلْتُهُ إِيَّاهُ، تَصَدَّعَ وَخَشَعَ مِنْ ثِقَلِهِ وَمِنْ خَشْيَةِ اللَّهِ، فَأَمَرَ اللَّهُ النَّاسَ إِذَا نَزَلَ عَلَيْهِمُ الْقُرْآنُ أَنْ يَأْخُذُوهُ بالخشية الشديدة والتخشّع. قال: وَيَضْرِبُ اللَّهُ الْأَمْثالَ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ. وَأَخْرَجَ الدَّيْلَمِيُّ عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ وَعَلِيٍّ مَرْفُوعًا فِي قَوْلِهِ: لَوْ أَنْزَلْنا هذَا الْقُرْآنَ عَلى جَبَلٍ إِلَى آخِرِ السُّورَةِ قَالَ: هِيَ رُقْيَةُ الصُّدَاعِ. رَوَاهُ الدَّيْلَمَيُّ بِإِسْنَادَيْنِ لَا نَدْرِي كَيْفَ حَالُ رِجَالِهِمَا.

Şöyle buyurmaktadır: Şayet Ben bu Kur'an'ı bir dağın üzerine indirip ona yükleseydim, onun ağırlığından ve Allah korkusundan paramparça olur ve baş eğerdi. Bunun üzerine Allah insanlara, kendilerine Kur'an indiği zaman onu şiddetli bir korku ve derin bir saygıyla karşılamalarını emretti. [İbn Abbâs] dedi ki: { وَيَضْرِبُ اللَّهُ الْأَمْثالَ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ } “İşte bu misalleri insanlara düşünsünler diye veriyoruz.” Deylemî, İbn Mes'ûd ve Ali'den merfû olarak { لَوْ أَنْزَلْنا هذَا الْقُرْآنَ عَلى جَبَلٍ } “Eğer biz bu Kur'an'ı bir dağa indirseydik” surenin sonuna kadar [olan ayetler] hakkında: "O, baş ağrısının rukyesidir (şifa ayetleridir)" dediğini rivayet etmiştir. Deylemî bunu, ricalinin halini bilmediğimiz iki isnad ile rivayet etmiştir.

وَأَخْرَجَ الْخَطِيبُ فِي تَارِيخِهِ، بِإِسْنَادِهِ إِلَى إِدْرِيسَ بْنِ عَبْدِ الْكَرِيمِ الْحَدَّادِ قَالَ: قَرَأْتُ عَلَى خَلَفٍ، فَلَمَّا بَلَغْتُ هَذِهِ الْآيَةَ قَالَ: ضَعْ يَدَكَ عَلَى رَأْسِكَ، فَإِنِّي قَرَأْتُ عَلَى حَمْزَةَ، فَلَمَّا بَلَغْتُ هَذِهِ الْآيَةَ قَالَ: ضَعْ يَدَكَ عَلَى رَأْسِكَ، فَإِنِّي قَرَأْتُ عَلَى الْأَعْمَشِ ثُمَّ سَاقَ الْإِسْنَادُ مُسَلْسَلًا هَكَذَا إِلَى ابْنِ مَسْعُودٍ فَقَالَ: فَإِنِّي قَرَأْتُ عَلَى النَّبِيِّ ﷺ، فَلَمَّا بَلَغْتُ هَذِهِ الْآيَةَ قَالَ لِي: «ضَعْ يَدُكَ عَلَى رَأْسِكَ، فَإِنَّ جِبْرِيلَ لَمَّا نَزَلَ بِهَا قَالَ لِي: ضَعْ يَدَكَ عَلَى رَأْسِكَ، فَإِنَّهَا شِفَاءٌ مِنْ كُلِّ دَاءٍ إِلَّا السَّامَ، وَالسَّامُ الْمَوْتُ» . قَالَ الذَّهَبِيُّ: هُوَ بَاطِلٌ. وَأَخْرَجَهُ ابْنُ السُّنِّيُّ فِي عَمَلِ الْيَوْمِ وَاللَّيْلَةِ، وَابْنُ مَرْدَوَيْهِ عَنْ أَنَسٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ أَمَرَ رَجُلًا إِذَا آوى إلى فراشه أن يقرأ آخر سور الْحَشْرِ وَقَالَ: «إِنْ مُتَّ مُتَّ شَهِيدًا» . وَأَخْرَجَ ابْنُ مَرْدَوَيْهِ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: «من تَعَوَّذَ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ، ثُمَّ قَرَأَ آخِرَ سُورَةِ الْحَشْرِ بَعَثَ اللَّهُ سَبْعِينَ مَلَكًا يَطْرُدُونَ عَنْهُ شَيَاطِينَ الْإِنْسِ وَالْجِنِّ، إِنْ كَانَ لَيْلًا حَتَّى يُصْبِحَ، وَإِنْ كَانَ نِهَارًا حَتَّى يُمْسِيَ» وَأَخْرَجَ أَحْمَدُ وَالدَّارِمِيُّ، وَالتِّرْمِذِيُّ وَحَسَّنَهُ، وَالطَّبَرَانِيُّ وَابْنُ الضُّرَيْسِ، وَالْبَيْهَقِيُّ فِي الشُّعَبِ، عَنْ مَعْقِلِ بْنِ يَسَارٍ عَنِ النَّبِيِّ ﷺ قَالَ:

Hatîb Târîh'inde İdrîs b. Abdilkerîm el-Haddâd'a ulaşan isnadıyla rivayet ettiğine göre o şöyle demiştir: Halef'e [Kur'an] okudum. Bu ayete ulaştığımda bana: "Elini başına koy; çünkü ben Hamza'ya okudum, bu ayete ulaştığımda bana: 'Elini başına koy; çünkü ben el-A'meş'e okudum' dedi" dedi. Sonra isnadı bu şekilde zincirleme (müselsel) olarak İbn Mes'ûd'a kadar ulaştırdı; o da şöyle dedi: Ben Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'e okudum. Bu ayete ulaştığımda bana şöyle buyurdu: «Elini başına koy; çünkü Cibrîl bu ayeti indirdiğinde bana: 'Elini başına koy; şüphesiz o, sâm hariç her derde şifadır. Sâm ise ölümdür' dedi.» Zehebî: "Bu bâtıldır" demiştir. İbnü's-Sünnî 'Amelü'l-Yevm ve'l-Leyle'de ve İbn Merdeveyh Enes'ten rivayet etmişlerdir ki Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem bir adama yatağına çekildiği zaman Haşr suresinin sonunu okumasını emretmiş ve şöyle buyurmuştur: «Eğer ölürsen şehit olarak ölürsün.» İbn Merdeveyh Ebû Ümâme'den rivayet etmiştir ki Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: «Kim üç defa şeytandan Allah'a sığınır, sonra da Haşr suresinin sonunu okursa, Allah insan ve cin şeytanlarını ondan kovacak yetmiş melek görevlendirir; eğer geceleyin okursa sabaha kadar, gündüzün okursa akşama kadar [bu durum sürer].» Ahmed, Dârimî, Tirmizî (ve bunu hasen görmüştür), Taberânî, İbnü'd-Durays ve Şu'ab'da Beyhakî Ma'kıl b. Yesâr'dan, Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'in şöyle buyurduğunu rivayet etmişlerdir:

«مَنْ قَالَ حِينَ يُصْبِحُ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ: أَعُوذُ بِاللَّهِ السَّمِيعِ الْعَلِيمِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، ثُمَّ قَرَأَ الثَّلَاثَ آيَاتٍ مِنْ آخِرِ سُورَةِ الْحَشْرِ، وَكَّلَ اللَّهُ بِهِ سَبْعِينَ أَلْفَ مَلَكٍ يُصَلُّونَ عَلَيْهِ حَتَّى يُمْسِيَ، وَإِنْ مات ذلك اليوم مات

«Kim sabahladığında üç defa: 'Eûzü billâhi's-semî'i'l-alîmi mine'ş-şeytâni'r-racîm' (Hakkıyla işiten ve her şeyi bilen Allah'a kovulmuş şeytandan sığınırım) der, sonra da Haşr sûresinin sonundaki üç ayeti okursa, Allah ona akşama kadar kendisine dua edecek yetmiş bin melek görevlendirir. Şayet o gün ölürse

شَهِيدًا، وَمَنْ قَالَهَا حِينَ يُمْسِي كَانَ بِتِلْكَ الْمَنْزِلَةِ» . قَالَ التِّرْمِذِيُّ بَعْدَ إِخْرَاجِهِ: غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ. وَأَخْرَجَ ابْنُ عَدِيٍّ وَابْنُ مَرْدَوَيْهِ وَالْخَطِيبُ، وَالْبَيْهَقِيُّ فِي الشُّعَبِ، عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: «مَنْ قَرَأَ خَوَاتِيمَ الْحَشْرِ فِي لَيْلٍ أَوْ نَهَارٍ فَمَاتَ مِنْ يَوْمِهِ أَوْ لَيْلَتِهِ أَوْجَبَ اللَّهُ لَهُ الْجَنَّةِ» . وَأَخْرَجَ ابْنُ أَبِي حَاتِمٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ فِي قَوْلِهِ: عالِمُ الْغَيْبِ وَالشَّهادَةِ قَالَ: السِّرِّ وَالْعَلَانِيَةُ. وَفِي قَوْلِهِ:

şehit olarak ölür. Kim de bunu akşamladığında söylerse aynı derecede olur.» Tirmizî bunu rivayet ettikten sonra: "Garibtir, bunu sadece bu vecihten bilmekteyiz" demiştir. İbn Adiy, İbn Merdeveyh, Hatîb ve Şu'ab'da Beyhakî Ebû Ümâme'den rivayet etmişlerdir ki Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: «Kim gece veya gündüz Haşr'ın son ayetlerini okur da o gününde veya o gecesinde ölürse, Allah ona cenneti vacip kılar.» İbn Ebî Hâtim İbn Abbâs'tan { عالِمُ الْغَيْبِ وَالشَّهادَةِ } “Gaybı da görünen âlemi de bilendir.” ayeti hakkında: "Gizliyi ve açığı [bilendir]" dediğini rivayet etmiştir. [Yine İbn Abbâs]

الْمُؤْمِنُ قَالَ: الْمُؤَمِّنُ خَلْقَهُ مِنْ أَنْ يَظْلِمَهُمْ، وَفِي قَوْلِهِ: الْمُهَيْمِنُ قَالَ: الشاهد.

{ الْمُؤْمِنُ } “güven verendir” ayeti hakkında: "Mahlûkatını onlara zulmetmekten yana güvende kılandır" demiştir. { الْمُهَيْمِنُ } “koruyup gözetendir” ayeti hakkında da: "Şahittir" demiştir.