Binûn

Mürselât — 2. Sayfa

Kaynak: İrşâdü'l-Akli's-Selîm (Ebüssuûd Tefsiri) · Ebüssuûd Efendi · Arapça Orijinal Metin · AI Türkçe Çeviri

عطفٌ على يُؤذنُ مُنتظمٌ في سلكِ النفي أيْ لا يكونُ لهم إذنٌ واعتذارٌ متعقبٌ له من غيرِ أن يجعل الاعتذار مسبباً عن الإذن كما لو نصب

Nefy (olumsuzluk) dizisine dâhil olarak 'yü'zenu' üzerine matuftur; yani nasb edatıyla mansub kılınsaydı olacağı gibi mazeret beyan etme izne bağlı bir sebep kılınmaksızın, onlar için ne bir izin ne de onun peşinden gelen bir mazeret beyanı söz konusu olur.

وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لّلْمُكَذّبِينَ

{ وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِلْمُكَذِّبِينَ } “O gün yalanlayanların vay haline!”

هذا يَوْمُ الفصلُ

{ هَذَا يَوْمُ الْفَصْلِ } “Bu, hüküm ve ayrım günüdür;”

بين الحقِّ والباطلِ والمحقِّ والمبطلِ

Hak ile batılın, haklı ile haksızın [arasının ayrılacağı gündür].

جمعناكم

{ جَمَعْنَاكُمْ } “sizi topladık,”

خطابٌ لأمة محمَّدٍ ﵊

Muhammed aleyhisselâm'ın ümmetine bir hitaptır.

والأولين

{ وَالْأَوَّلِينَ } “öncekileri de.”

من الأممِ وهذا تقريرٌ وبيانٌ للفصل

Geçmiş ümmetlerden olan [öncekileri de]. Bu, hüküm ve ayrımın teyidi ve açıklamasıdır.

٧٧ سورة المرسلات (٣٩ ٤٨)

77 Mürselât Suresi (39-48)

فَإِن كَانَ لَكمُ كَيْدٌ فَكِيدُونِ

{ فَإِنْ كَانَ لَكُمْ كَيْدٌ فَكِيدُونِ } “Eğer bir hileniz/tuzağınız varsa bana tuzak kurun!”

فإن جميعَ من كنتُم تقلدونهم وتقتدونَ بهم حاضرونَ وهذا تقريعٌ لهم على كيدِهم للمؤمنينَ في الدُّنيا وإظهارٌ لعجزِهم

Zira kendilerini taklit ettiğiniz ve kendilerine uyduğunuz kimselerin tümü hazırdır. Bu, dünyada müminlere kurdukları tuzaklardan dolayı onlara bir azarlama ve acizliklerini ortaya koymadır.

وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لّلْمُكَذّبِينَ

{ وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِلْمُكَذِّبِينَ } “O gün yalanlayanların vay haline!”

حيثُ ظهرَ أنْ لا حيلةَ لهم في الخلاصِ من العذابِ

Azaptan kurtulmak için hiçbir çarelerinin olmadığı ortaya çıktığı vakit [vay hallerine].

إِنَّ المتقين

{ إِنَّ الْمُتَّقِينَ } “Şüphesiz muttakiler,”

من الكفرِ والتكذيبِ

Küfürden ve yalanlamaktan [sakınanlar],

فِى ظلال وَعُيُونٍ

{ فِي ظِلَالٍ وَعُيُونٍ } “gölgeler altında ve pınar başlarındadırlar;”

وفواكه مِمَّا يَشْتَهُونَ

{ وَفَوَاكِهَ مِمَّا يَشْتَهُونَ } “ve canlarının çektiği türlü meyveler içindedirler.”

أي مستقرونَ في فنونِ الترفِه وأنواعِ التنعمِ

Yani refahın çeşitleri ve nimetlerin türleri içinde yerleşmişlerdir.

كلوا واشربوا هنيئا بما كُنتُمْ تَعْمَلُونَ

{ كُلُوا وَاشْرَبُوا هَنِيئًا بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ } “Yaptıklarınıza karşılık afiyetle yiyin için!”

مقدرٌ بقولٍ هو حالٌ من ضميرِ المتقينَ في الخبر أي مقولاً لهم كلُوا واشربُوا هنيئاً بما كنتُم تعملونَهُ في الدنيا من الأعمال الصالحةِ

Haberdeki muttakilerin zamirinden hal olan mukadder bir söz ile [takdir edilmiştir]; yani dünyada yaptığınız salih amellere karşılık, kendilerine: 'Afiyetle yiyin için!' denilmiş olarak [oradadırlar].

إِنَّا كَذَلِكَ

{ إِنَّا كَذَلِكَ } “Şüphesiz biz böylece”

الجزاءِ العظيمِ

Büyük mükâfat [ile],

نَجْزِى المحسنين

{ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ } “iyilik edenleri mükâfatlandırırız.”

أيْ في عقائدِهم وأعمالِهم لا جزاءً أَدْنَى منْهُ

Yani inançlarında ve amellerinde [iyilik edenleri]; bundan daha aşağı bir mükâfatla değil.

وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لّلْمُكَذّبِينَ

{ وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِلْمُكَذِّبِينَ } “O gün yalanlayanların vay haline!”

حيثُ نالَ أعداؤُهم هذا الثوابَ الجزيلَ وهُم بقُوا في العذاب المخلَّدِ الوبيلِ

Düşmanları bu bol mükâfata erişirken kendileri ebedî ve korkunç azap içinde kaldıkları vakit [vay hallerine].

كُلُواْ وَتَمَتَّعُواْ قَلِيلاً إِنَّكُمْ مُّجْرِمُونَ

{ كُلُوا وَتَمَتَّعُوا قَلِيلًا إِنَّكُمْ مُجْرِمُونَ } “Yiyin, azıcık yararlanın! Şüphesiz siz günahkârlarsınız.”

مقدرٌ بقولٍ هو حالٌ من المكذبينَ أي الويلُ ثابتٌ لهم مقولاً لهم ذلكَ تذكيراً لهم بحالِهم في الدُّنيا وبما جنَوا على أنفسِهم من إيثارِ المتاعِ الفانِي عن قريبٍ على النعيمِ الخالدِ وعلل ذلك بإجرامِهم دلالةً على أنَّ كلَّ مجرمٍ مآلهُ هَذا وقيل هو كلامٌ مستأنفٌ خُوطبَ به المكذبونَ في الدُّنيا بعدَ بيان مآلِ حالهم وقررَ ذلكَ بقولِه تعالى

Yalanlayanlardan hal olan mukadder bir söz ile [takdir edilmiştir]; yani dünyadaki durumlarını ve yakın zamanda yok olup gidecek olan geçici metaı ebedî nimete tercih etmek suretiyle kendi aleyhlerine işledikleri cürmü onlara hatırlatmak üzere kendilerine böyle denilmiş olarak vebal onlaradır. Her mücrim kimsenin akıbetinin bu olacağına delalet etmek üzere bu durum onların günahkârlıklarıyla gerekçelendirilmiştir. Durumlarının varacağı akıbet açıklandıktan sonra dünyada yalanlayanlara yönelik yeni bir hitap (istînâf kelâmı) olduğu da söylenmiştir; ve bu husus Yüce Allah'ın şu kavliyle pekiştirilmiştir:

وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لّلْمُكَذّبِينَ

{ وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِلْمُكَذِّبِينَ } “O gün yalanlayanların vay haline!”

لزيادة التوبيخِ والتقريعِ

Azarlama ve kınamayı artırmak içindir.

وَإذَا قِيلَ لَهُمُ اركعوا

{ وَإِذَا قِيلَ لَهُمُ ارْكَعُوا } “Onlara: 'Rükû edin!' denildiği zaman,”

أي أطيعُوا الله واخشعُوا وتواضعُوا له بقبولِ وحيهِ واتباعِ دينهِ وارفضُوا هذا الاستكبارَ والنخوةَ

Yani: 'Allah'a itaat edin; vahyini kabul edip dinine uyarak O'na huşu ve tevazu gösterin ve bu kibri, böbürlenmeyi bırakın!' [denildiği zaman],

لَا يَرْكَعُونَ

{ لَا يَرْكَعُونَ } “rükû etmezler.”

لا يخشعُون ولا يقبلُون ذلكَ ويصرونَ على ما هم

Huşu duymazlar, bunu kabul etmezler ve üzerlerinde bulundukları

٧٧ سورة المرسلات (٤٩ ٥٠)

77 Mürselât Suresi (49-50)

عليهِ من الاستكبارِ وقيلَ إذَا أُمروا بالصَّلاةِ أو بالركوع لا يفعلونَ إذْ رُويَ أنه نزلَ حينَ أُمرَ رسول الله ﷺ ثقيفاً بالصَّلاةِ فقالُوا لا نجي فإنَّها مسبَّةً علينا فقالَ ﵊ لا خيرَ في دينٍ ليس فيه ركوعٌ ولا سجودٌ وقيلَ هُو يومَ القيامةِ حينَ يُدعونَ إلى السجودِ فَلا يستطيعونَ

kibirde ısrar ederler. Onlara namaz kılmaları yahut rükû etmeleri emredildiğinde yapmadıkları da söylenmiştir; zira rivayet edildiğine göre Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem Sakîf kabilesine namazı emrettiğinde onlar: 'Biz eğilmeyiz, zira bu bizim için bir utançtır' demişler; bunun üzerine aleyhisselâm: 'İçinde rükû ve secde olmayan bir dinde hayır yoktur' buyurmuştur. Bunun, kıyamet gününde secdeye davet edilip de güç yetiremedikleri an olduğu da söylenmiştir.

وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لّلْمُكَذّبِينَ

{ وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِلْمُكَذِّبِينَ } “O gün yalanlayanların vay haline!”

وفيه دلالة على أنه الكفار مخاطبون بالفروع في حقِّ المؤاخذةِ

Bunda, kâfirlerin cezalandırılma hususunda fürûatla (amelî hükümlerle) da muhatap olduklarına delil vardır.

فَبِأَيّ حَدِيثٍ بَعْدَهُ

{ فَبِأَيِّ حَدِيثٍ بَعْدَهُ } “Artık ondan sonra hangi söze”

أي بعدَ القرآنِ الناطقِ بأحاديثَ الدارينِ وأخبارِ النشأتينِ على نمطٍ بديعٍ مُعجزٍ مؤسسٍ على حججٍ قاطعةٍ وبراهينَ ساطعةٍ

Yani kesin delillere ve parlak bürhanlara dayalı, eşsiz ve mucizevi bir üslupla her iki yurdun ve her iki yaratılışın haberlerini dile getiren Kur'an'dan sonra [hangi söze],

يُؤْمِنُونَ

{ يُؤْمِنُونَ } “inanacaklar?”

إذَا لم يؤمنوا به وقرىء تؤمنون على الخطابِ عن رسولِ الله ﷺ مَنْ قرأَ سورةَ المرسلات كتبَ لَهُ أنَّه ليسَ من المشركين

Ona inanmadıkları takdirde [başka neye inanacaklar?] Hitap kipiyle 'tü'minûn' şeklinde de okunmuştur. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'den şöyle rivayet edilmiştir: 'Kim Mürselât suresini okursa, onun müşriklerden olmadığı yazılır.'