Binûn

Ra'd — 2. Sayfa

Kaynak: Medâriku't-Tenzîl (Nesefî Tefsiri) · Nesefî · Arapça Orijinal Metin · AI Türkçe Çeviri

لَهُمْ عَذَابٌ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَلَعَذَابُ الْآخِرَةِ أَشَقُّ وَمَا لَهُمْ مِنَ اللَّهِ مِنْ وَاقٍ (٣٤)

{لَهُمْ عَذَابٌ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَلَعَذَابُ الْآخِرَةِ أَشَقُّ وَمَا لَهُمْ مِنَ اللَّهِ مِنْ وَاقٍ} “Onlar için dünya hayatında bir azap vardır; ahiret azabı ise elbette daha çetindir. Onları Allah'tan koruyacak hiçbir koruyucu da yoktur.” (34)

{لَّهُمْ عَذَابٌ فِى الحياة الدنيا} بالقتل والأسر وأنواع المحن

{لَّهُمْ عَذَابٌ فِى الحياة الدنيا} “Onlar için dünya hayatında bir azap vardır”; öldürülme, esaret ve türlü sıkıntılarla.

الرعد (٣٤ _ ٣٧)

er-Ra'd (34-37)

{وَلَعَذَابُ الأخرة أَشَقُّ} أشد لدوامه {وَمَا لَهُم مّنَ الله مِن وَاقٍ} من حافظ من عذابه

{وَلَعَذَابُ الأخرة أَشَقُّ} “Âhiret azabı ise elbette daha çetindir” devamlı olmasından dolayı daha şiddetlidir. {وَمَا لَهُم مّنَ الله مِن وَاقٍ} “Onları Allah’a karşı koruyacak kimse de yoktur” O’nun azabından [onları] muhafaza edecek [hiçbir koruyucu yoktur].

مَثَلُ الْجَنَّةِ الَّتِي وُعِدَ الْمُتَّقُونَ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ أُكُلُهَا دَائِمٌ وَظِلُّهَا تِلْكَ عُقْبَى الَّذِينَ اتَّقَوْا وَعُقْبَى الْكَافِرِينَ النَّارُ (٣٥)

{مَثَلُ الْجَنَّةِ الَّتِي وُعِدَ الْمُتَّقُونَ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ أُكُلُهَا دَائِمٌ وَظِلُّهَا تِلْكَ عُقْبَى الَّذِينَ اتَّقَوْا وَعُقْبَى الْكَافِرِينَ النَّارُ} “Müttakilere vadedilen cennetin sıfatı [şöyledir]: Altından ırmaklar akar; yemişleri de gölgesi de süreklidir. İşte sakınanların sonu budur. İnkâr edenlerin sonu ise ateştir.” (35)

{مَّثَلُ الجنة التى وُعِدَ المتقون} صفتها التي هي في غرابة المثل وارتفاعه بالابتداء والخبر محذوف أي فيما يتلى عليكم مثل الجنة أو الخبر {تَجْرِى مِن تَحْتِهَا الأنهار} كما تقول صفة زيد أسمر {أُكُلُهَا دَائِمٌ} ثمرها دائم الوجود لا ينقطع {وِظِلُّهَا} دائم لا ينسخ في الدنيا بالشمس {تِلْكَ عقبى الذين اتقوا} أي الجنة الموصوفة عقبى تقواهم يعني منتهى أمرهم {وعقبى الكافرين النار}

{مَّثَلُ الجنة التى وُعِدَ المتقون} “Müttakilere vadedilen cennetin sıfatı”; darbımeselin garipliği ve yüceliği derecesinde olan niteliğidir. [Kelime] mübtedadır (özne), haberi (yüklemi) ise hazfedilmiştir; yani 'Size okunanlar arasında cennetin sıfatı [da vardır]' demektir. Yahut haber: {تَجْرِى مِن تَحْتِهَا الأنهار} “[şudur]: Altından ırmaklar akar” cümlesidir; tıpkı 'Zeyd'in sıfatı esmerdir' demen gibi. {أُكُلُهَا دَائِمٌ} “Yemişleri süreklidir”; meyvesi sürekli mevcut olup kesintiye uğramaz. {وَظِلُّهَا} “Ve gölgesi de [süreklidir]”; dünyadaki gibi güneşle ortadan kalkmaz, daimidir. {تِلْكَ عقبى الذين اتقوا} “İşte sakınanların sonu budur”; yani nitelenen bu cennet, onların takvalarının karşılığı, işlerinin varacağı son noktadır. {وعقبى الكافرين النار} “İnkâr edenlerin sonu ise ateştir”.

وَالَّذِينَ آتَيْنَاهُمُ الْكِتَابَ يَفْرَحُونَ بِمَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ وَمِنَ الْأَحْزَابِ مَنْ يُنْكِرُ بَعْضَهُ قُلْ إِنَّمَا أُمِرْتُ أَنْ أَعْبُدَ اللَّهَ وَلَا أُشْرِكَ بِهِ إِلَيْهِ أَدْعُو وَإِلَيْهِ مَآبِ (٣٦)

{وَالَّذِينَ آتَيْنَاهُمُ الْكِتَابَ يَفْرَحُونَ بِمَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ وَمِنَ الْأَحْزَابِ مَنْ يُنْكِرُ بَعْضَهُ قُلْ إِنَّمَا أُمِرْتُ أَنْ أَعْبُدَ اللَّهَ وَلَا أُشْرِكَ بِهِ إِلَيْهِ أَدْعُو وَإِلَيْهِ مَآبِ} “Kendilerine kitap verdiklerimiz, sana indirilenle sevinirler. [Aleyhinde birleşen] hiziplerden de onun bir kısmını inkâr edenler vardır. De ki: 'Bana ancak Allah'a kulluk etmem ve O'na ortak koşmamam emrolundu. Ben [insanları] yalnız O'na çağırırım ve dönüşüm de yalnız O'nadır.'” (36)

{والذين آتيناهم الكتاب} يريد من أسلم من اليهود كابن سلام ونحوه ومن النصارى بأرض الحبشة {يَفْرَحُونَ بِمَا أُنزِلَ إِلَيْكَ وَمِنَ الأحزاب} أي ومن أحزابهم وهم كفرتهم الذين تحزبوا على رسول الله ﷺ بالعداوة ككعب بن الأشرف وأصحابه والسيد والعاقب وأشياعهما {مَن يُنكِرُ بَعْضَهُ} لأنهم كانوا لا ينكرون الأقاصيص وبعض الأحكام والمعاني مما هو ثابت في كتبهم وكانوا ينكرون نبوة محمد ﵊ وغير ذلك مما حرفوه وبدلوه من الشرائع {قُلْ إِنَّمَا أُمِرْتُ أَنْ أَعْبُدَ الله وَلا أُشْرِكَ بِهِ} هو جواب للمنكرين أي قل إنما أمرت فيما أنزل إلى بأن أعبد الله ولا أشرك به فانكارهم له إنكار لعبادة الله وتوحيده فانظروا ماذا تنكرون مع ادعائكم وجوب عبادة الله وأن لا يشرك به {إليه أدعو} خصوصا لا أدعوا إلى غيره {وإليه} لا إلى غيره {مآب} مرجعي وأنتم تقولون مثل ذلك فلا معنى لانكاركم

{والذين آتيناهم الكتاب} “Kendilerine kitap verdiklerimiz”; İbn Selâm ve benzerleri gibi Yahudilerden ve Habeşistan diyarındaki Hristiyanlardan Müslüman olanları kastetmektedir. {يَفْرَحُونَ بِمَا أُنزِلَ إِلَيْكَ وَمِنَ الأحزاب} “Sana indirilenle sevinirler. [Aleyhinde birleşen] hiziplerden de”; yani onların fırkalarından, Ka'b b. el-Eşref ve arkadaşları ile es-Seyyid, el-Âkıb ve bu ikisinin taraftarları gibi düşmanlıkta Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e karşı birleşen kâfirlerinden {مَن يُنكِرُ بَعْضَهُ} “onun bir kısmını inkâr edenler vardır”. Çünkü onlar, kendi kitaplarında sabit olan kıssaları, bazı hükümleri ve anlamları inkâr etmiyorlardı; fakat Hz. Muhammed aleyhisselâm'ın peygamberliğini ve şeriatlardan tahrif edip değiştirdikleri diğer şeyleri inkâr ediyorlardı. {قُلْ إِنَّمَا أُمِرْتُ أَنْ أَعْبُدَ الله وَلا أُشْرِكَ بِهِ} “De ki: Bana ancak Allah'a kulluk etmem ve O'na ortak koşmamam emrolundu”; inkârcılara bir cevaptır. Yani de ki: 'Bana indirilen şeyde bana ancak Allah'a kulluk etmem ve O'na ortak koşmamam emrolundu.' Dolayısıyla onların bunu inkâr etmeleri, Allah'a ibadeti ve O'nun tevhidini inkâr etmeleridir; Allah'a ibadetin ve O'na ortak koşulmamasının gerekliliğini iddia etmenizle birlikte neyi inkâr ettiğinize bir bakın! {إليه أدعو} “[Yalnız] O'na çağırırım”; özellikle O'na çağırırım, başkasına değil. {وإليه} “ve yalnız O'nadır”; başkasına değil {مآب} “dönüşüm”; varacağım yer. Siz de bunun aynısını söylüyorsunuz; öyleyse inkârınızın bir anlamı yoktur.

وَكَذَلِكَ أَنْزَلْنَاهُ حُكْمًا عَرَبِيًّا وَلَئِنِ اتَّبَعْتَ أَهْوَاءَهُمْ بَعْدَمَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ مَا لَكَ مِنَ اللَّهِ مِنْ وَلِيٍّ وَلَا وَاقٍ (٣٧)

{وَكَذَلِكَ أَنْزَلْنَاهُ حُكْمًا عَرَبِيًّا وَلَئِنِ اتَّبَعْتَ أَهْوَاءَهُمْ بَعْدَمَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ مَا لَكَ مِنَ اللَّهِ مِنْ وَلِيٍّ وَلَا وَاقٍ} “İşte böylece biz onu Arapça bir hüküm olarak indirdik. Sana gelen ilimden sonra onların heva ve heveslerine uyacak olursan, Allah'tan sana ne bir dost ne de bir koruyucu vardır.” (37)

{وكذلك أنزلناه} ومثل ذلك الإنزال أنزلناه مأموراً فيه بعبادة الله وتوحيده والدعوة اليه الى دينه والإنذار بدار الجزاء {حُكْمًا عَرَبِيّا} حكمة

{وكذلك أنزلناه} “İşte böylece biz onu indirdik”; bu indiriliş gibi, içinde Allah'a ibadet, O'nun tevhidi, O'na ve dinine davet ile ceza yurduyla uyarı emredilmiş olarak indirdik. {حُكْمًا عَرَبِيّا} “Arapça bir hüküm olarak”; Arapça bir hikmet...

عربية مترجمة بلسان العرب وانتصابه على الحال كانوا يدعون رسول الله ﷺ إلى أمور يشاركهم فيها فقيل {وَلَئِنِ اتبعت أَهْوَاءَهُم بَعْدَ مَا جَاءكَ مِنَ العلم} أي بعد ثبوت العلم بالحجج القاطعة والبراهين الساطعة {ما لك مِنَ الله مِن وَلِىّ وَلاَ وَاقٍ} أي لا ينصرك ناصر ولا يقيك منه واق وهذا من باب النهييج والبعث للسامعين على الثبات في الدين وأن لا يزال عند الشبهة بعد استمساكه بالحجة والا

...Arap lisanıyla tercüme edilmiş [bir hikmettir]. Mansub olması hal (durum zarfı) olmasındandır. Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'i kendileriyle ortak olacağı birtakım işlere davet ediyorlardı, bunun üzerine şöyle buyuruldu: {وَلَئِنِ اتبعت أَهْوَاءَهُم بَعْدَ مَا جَاءكَ مِنَ العلم} “Sana gelen ilimden sonra onların heva ve heveslerine uyacak olursan”; yani kesin deliller ve parlak burhanlarla ilim sabit olduktan sonra... {ما لك مِنَ الله مِن وَلِىّ وَلاَ وَاقٍ} “Allah'tan sana ne bir dost ne de bir koruyucu vardır”; yani sana yardım edecek hiçbir yardımcı ve seni O'ndan koruyacak hiçbir koruyucu bulunmaz. Bu, dinleyenleri dinde sebat etmeye ve delile sımsıkı sarıldıktan sonra şüphe karşısında kaymamaya teşvik ve sevk kabilindendir. Aksi takdirde...

الرعد (٣٨ _ ٤٢)

er-Ra'd (38-42)

فكان رسول الله ﷺ من شدة الثبات بمكان

...Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem sebatın en üst derecesindeydi.

وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلًا مِنْ قَبْلِكَ وَجَعَلْنَا لَهُمْ أَزْوَاجًا وَذُرِّيَّةً وَمَا كَانَ لِرَسُولٍ أَنْ يَأْتِيَ بِآيَةٍ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ لِكُلِّ أَجَلٍ كِتَابٌ (٣٨)

{وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلًا مِنْ قَبْلِكَ وَجَعَلْنَا لَهُمْ أَزْوَاجًا وَذُرِّيَّةً وَمَا كَانَ لِرَسُولٍ أَنْ يَأْتِيَ بِآيَةٍ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ لِكُلِّ أَجَلٍ كِتَابٌ} “Andolsun, senden önce de peygamberler gönderdik; onlara da eşler ve çocuklar verdik. Hiçbir peygamberin, Allah'ın izni olmaksızın bir mucize getirmesi mümkün değildir. Her ecelin (vaktin) yazılmış bir hükmü vardır.” (38)

وكانوا يعيبونه بالزواج والولادة ويقترحون عليه الآيات وينكرون النسخ فنزل {وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلاً مّن قَبْلِكَ وَجَعَلْنَا لَهُمْ أَزْوَاجًا وذرية} نساء وأولاد {وما كان لرسول أن يأتي بآية إِلاَّ بِإِذْنِ الله} أي ليس في وسعه إتيان الآيات على ما يقترحه قومه وإنما ذلك إلى الله {لِكُلّ أَجَلٍ كِتَابٌ} لكل وقت حكم يكتب على العباد أي يفرض عليهم على ما تقتضيه حكمته

Onu evlenmek ve çocuk sahibi olmakla ayıplıyor, ondan mucizeler teklif ediyor ve neshi inkâr ediyorlardı. Bunun üzerine şu ayet indi: {وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلاً مّن قَبْلِكَ وَجَعَلْنَا لَهُمْ أَزْوَاجًا وذرية} “Andolsun, senden önce de peygamberler gönderdik; onlara da eşler ve çocuklar verdik”; hanımlar ve çocuklar [verdik]. {وما كان لرسول أن يأتي بآية إِلاَّ بِإِذْنِ الله} “Hiçbir peygamberin, Allah'ın izni olmaksızın bir mucize getirmesi mümkün değildir”; yani kavminin teklif ettiği şekilde mucizeler getirmek onun gücü dahilinde değildir, bu ancak Allah'a aittir. {لِكُلّ أَجَلٍ كِتَابٌ} “Her ecelin (vaktin) yazılmış bir hükmü vardır”; her vakit için kulların üzerine yazılan, yani hikmetinin gerektirdiği şekilde onlara farz kılınan bir hüküm vardır.

يَمْحُو اللَّهُ مَا يَشَاءُ وَيُثْبِتُ وَعِنْدَهُ أُمُّ الْكِتَابِ (٣٩)

{يَمْحُو اللَّهُ مَا يَشَاءُ وَيُثْبِتُ وَعِنْدَهُ أُمُّ الْكِتَابِ} “Allah dilediğini siler, [dilediğini de] sabit bırakır. Ana kitap O'nun katındadır.” (39)

{يَمْحُو الله مَا يَشَاء} ينسخ ما يشاء نسخه {وَيُثَبِّتُ} بدله ما يشاء أو يتركه غير منسوخ أو يمحو من ديوان الحفظة ما يشاء ويثبت غيره أو يمحو كفر التائبين ويثبت إيمانهم أو يميت من حان أجله وعكسه ويثبّت مدني وشامي وحمزة وعلي {وَعِندَهُ أُمُّ الكتاب} أي أصل كل كتاب وهو اللوح المحفوظ لأن كل كائن مكتوب فيه

{يَمْحُو الله مَا يَشَاء} “Allah dilediğini siler”; neshini dilediğini nesheder {وَيُثَبِّتُ} “ve [dilediğini de] sabit bırakır”; onun yerine dilediğini sabit kılar yahut onu mensuh kılmaksızın bırakır; veya hafaza meleklerinin divanından dilediğini siler ve başkasını sabit bırakır; yahut tövbe edenlerin küfrünü siler ve imanlarını sabit kılar; ya da eceli gelen kimseyi öldürür ve bunun aksini [eceli gelmeyeni hayatta] bırakır. [Bu kelimeyi] Medineliler, Şamlılar, Hamza ve Ali [Kisâî] şeddeli olarak (yüsebbitü şeklinde) okumuşlardır. {وَعِندَهُ أُمُّ الكتاب} “Ana kitap O'nun katındadır”; yani her kitabın aslı O'nun katındadır ki o da Levh-i Mahfuz'dur. Çünkü meydana gelecek her şey onda yazılıdır.

وَإِنْ مَا نُرِيَنَّكَ بَعْضَ الَّذِي نَعِدُهُمْ أَوْ نَتَوَفَّيَنَّكَ فَإِنَّمَا عَلَيْكَ الْبَلَاغُ وَعَلَيْنَا الْحِسَابُ (٤٠)

{وَإِنْ مَا نُرِيَنَّكَ بَعْضَ الَّذِي نَعِدُهُمْ أَوْ نَتَوَفَّيَنَّكَ فَإِنَّمَا عَلَيْكَ الْبَلَاغُ وَعَلَيْنَا الْحِسَابُ} “Onlara vadettiğimizin bir kısmını sana göstersek de yahut seni vefat ettirsek de sana düşen sadece tebliğdir; hesap görmek ise bize aittir.” (40)

{وإما نُرِيَنَّكَ بَعْضَ الذى نَعِدُهُمْ أَوْ نَتَوَفَّيَنَّكَ} وكيفما دارت الحال أريناك مصارعهم وما وعدناهم من إنزال العذاب عليهم أو توفيناك قبل ذلك {فإنما عليك البلاغ} فما يجب عليك إلا تبليغ الرسالة فحسب {وَعَلَيْنَا الحساب} وعلينا حسابهم وجزاؤهم على أعمالهم لا عليك فلا يهمنك إعراضهم ولا تستعجل بعذابهم

{وإما نُرِيَنَّكَ بَعْضَ الذى نَعِدُهُمْ أَوْ نَتَوَفَّيَنَّكَ} “Onlara vadettiğimiz şeylerin bir kısmını sana göstersek de yahut seni vefat ettirsek de” durum her nasıl cereyan ederse etsin, ister onların helak edildikleri yerleri ve kendilerine vadettiğimiz azabın üzerlerine indirilmesini sana gösterelim, isterse bundan önce seni vefat ettirelim, {فإنما عليك البلاغ} “sana düşen sadece tebliğdir.” Sana ancak risaleti ulaştırmak vaciptir, o kadar. {وَعَلَيْنَا الحساب} “Hesap görmek ise Bize aittir.” Onların hesaba çekilmesi ve amellerinin karşılığının verilmesi sana değil, Bize aittir. Dolayısıyla onların yüz çevirmesi seni kederlendirmesin ve azapları için de acele etme.

أَوَلَمْ يَرَوْا أَنَّا نَأْتِي الْأَرْضَ نَنْقُصُهَا مِنْ أَطْرَافِهَا وَاللَّهُ يَحْكُمُ لَا مُعَقِّبَ لِحُكْمِهِ وَهُوَ سَرِيعُ الْحِسَابِ (٤١)

{أَوَلَمْ يَرَوْا أَنَّا نَأْتِي الْأَرْضَ نَنْقُصُهَا مِنْ أَطْرَافِهَا وَاللَّهُ يَحْكُمُ لَا مُعَقِّبَ لِحُكْمِهِ وَهُوَ سَرِيعُ الْحِسَابِ} “Görmediler mi ki, biz yeryüzüne geliyor ve onu etrafından eksiltiyoruz? Allah hükmeder; O'nun hükmünü bozacak hiçbir güç yoktur ve O, hesabı pek çabuk görendir.” (41)

{أَوَ لَمْ يَرَوْاْ أَنَّا نَأْتِى الأرض} أرض الكفرة {نَنقُصُهَا مِنْ أَطْرَافِهَا} بما نفتح على المسلمين من بلادهم فننقص دار الحرب ونزيد في دار الإسلام وذلك من آيات النصرة والغلبة والمعنى عليك البلاغ الذي حملته ولا تهتم بما وراء ذلك فنحن نكفيكه ونتم ما وعدناك من النصرة والظفر {والله يَحْكُمُ لاَ مُعَقّبَ لِحُكْمِهِ} لا راد لحكمه والمعقب الذي يكر على الشيء فيبطله وحقيقته الذي يعقبه أي يقفيه بالرد والإبطال ومنه قيل لصاحب الحق معقب لأنه يقفي غريمه بالاقتضاء والطلب والمعنى أنه حكم للإسلام بالغلبة والإقبال وعلى الكفر بالإدبار والانتكاس ومحل لا معقب لحكمه النصب على الحال كأنه قيل والله يحكم نافذاً حكمه كما تقول جاءني زيد لا عمامة على رأسه ولا قلنسوة له تريد حاسراً {وَهُوَ سَرِيعُ الحساب} فعما قليل يحاسبهم في الآخرة بعد عذاب الدنيا

{أَوَ لَمْ يَرَوْاْ أَنَّا نَأْتِى الأرض} “Görmediler mi ki, biz yeryüzüne geliyor...”; kâfirlerin diyarına [geliyor] {نَنقُصُهَا مِنْ أَطْرَافِهَا} “ve onu etrafından eksiltiyoruz?”; beldelerinden Müslümanlara fetihler nasip etmek suretiyle darülharbi eksiltir, darülislamı genişletiriz. Bu da yardım ve zaferin ayetlerindendir. Mana şudur: Yüklendiğin tebliğ vazifesi sana aittir, bunun ötesine tasa etme; biz seni korur ve sana vadettiğimiz yardım ile zaferi tamamlarız. {والله يَحْكُمُ لاَ مُعَقّبَ لِحُكْمِهِ} “Allah hükmeder; O'nun hükmünü bozacak hiçbir güç yoktur”; O'nun hükmünü geri çevirecek hiçbir güç yoktur. 'Muakkıb', bir şeyin arkasından gelip onu iptal eden demektir. Hakikati ise, onun peşine düşüp reddeden ve boşa çıkarandır. Nitekim alacaklıya da 'muakkıb' denilmiştir; çünkü borçlusunun peşine düşüp alacağını talep eder. Mana şudur: Allah, İslam'ın galip gelmesine ve ilerlemesine, küfrün ise gerilemesine ve hezimete uğramasına hükmetmiştir. {لاَ مُعَقّبَ لِحُكْمِهِ} ifadesinin mahalli hal (durum zarfı) olarak mansubdur; sanki 'Allah, hükmü geçerli olarak hükmeder' denilmiş gibidir; tıpkı başı açık olduğunu kastetmek üzere 'Zeyd başında sarığı ve külahı olmadığı halde bana geldi' demen gibidir. {وَهُوَ سَرِيعُ الحساب} “ve O, hesabı pek çabuk görendir”; dünya azabından sonra çok geçmeden ahirette onları hesaba çekecektir.

وَقَدْ مَكَرَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَلِلَّهِ الْمَكْرُ جَمِيعًا يَعْلَمُ مَا تَكْسِبُ كُلُّ نَفْسٍ وَسَيَعْلَمُ الْكُفَّارُ لِمَنْ عُقْبَى الدَّارِ (٤٢)

{وَقَدْ مَكَرَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَلِلَّهِ الْمَكْرُ جَمِيعًا يَعْلَمُ مَا تَكْسِبُ كُلُّ نَفْسٍ وَسَيَعْلَمُ الْكُفَّارُ لِمَنْ عُقْبَى الدَّارِ} “Onlardan öncekiler de tuzak kurmuştu. Oysa bütün tuzaklar Allah'a aittir. O, her nefsin ne kazandığını bilir. Kâfirler de bu yurdun sonunun kime ait olduğunu yakında bileceklerdir!” (42)

{وَقَدْ مَكَرَ الذين مِن قَبْلِهِمْ} أي كفار الأمم الخالية بأنبيائهم والمكر إرادة المكروه في خفية ثم جعل مكرهم كلا مكر بالإضافة الى مكره

{وَقَدْ مَكَرَ الذين مِن قَبْلِهِمْ} “Onlardan öncekiler de tuzak kurmuştu”; yani geçmiş ümmetlerin kâfirleri peygamberlerine [tuzak kurmuştu]. Mekr (tuzak), gizlice kötülük istemektir. Sonra O'nun tuzağına nispetle onların tuzağını adeta yok hükmünde sayarak...

الرعد (٤٢ _ ٤٣)

er-Ra'd (42-43)

فقال {فَلِلَّهِ المكر جَمِيعًا} ثم فسر ذلك بقوله {يَعْلَمُ مَا تَكْسِبُ كُلُّ نَفْسٍ وَسَيَعْلَمُ الكفار لِمَنْ عُقْبَى الدار} يعني العاقبة المحمودة لأن من علم ما تكسب كل نفس وأعدلها جزاءها فهو المكر كله لأنه يأتيهم من حيث لا يعلمون وهم في غفلة عما يراد بهم الكافر على إرادة الجنس حجازي وأبو عمرو

...şöyle buyurdu: {فَلِلَّهِ المكر جَمِيعًا} “Oysa bütün tuzaklar Allah'a aittir”. Sonra bunu şu sözüyle tefsir etti: {يَعْلَمُ مَا تَكْسِبُ كُلُّ نَفْسٍ وَسَيَعْلَمُ الكفار لِمَنْ عُقْبَى الدار} “O, her nefsin ne kazandığını bilir. Kâfirler de bu yurdun sonunun kime ait olduğunu yakında bileceklerdir”; yani övgüye layık sonun [kime ait olduğunu]. Çünkü her nefsin ne kazandığını bilen ve ona karşılığını hazırlayan Zât'ın yaptığı, tuzağın ta kendisidir; zira bu onlara hiç bilmedikleri yerden gelir, onlar ise kendilerine ne yapılacağından habersizdirler. [Ayet metnindeki {الْكُفَّارُ} kelimesi] cins kastedilerek Hicazlılar ve Ebû Amr tarafından [tekil olarak {الْكَافِرُ} şeklinde] okunmuştur.

وَيَقُولُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَسْتَ مُرْسَلًا قُلْ كَفَى بِاللَّهِ شَهِيدًا بَيْنِي وَبَيْنَكُمْ وَمَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْكِتَابِ (٤٣)

{وَيَقُولُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَسْتَ مُرْسَلًا قُلْ كَفَى بِاللَّهِ شَهِيدًا بَيْنِي وَبَيْنَكُمْ وَمَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْكِتَابِ} “İnkâr edenler: 'Sen peygamber olarak gönderilmiş değilsin' derler. De ki: 'Benimle sizin aranızda şahit olarak Allah ve yanında Kitap ilmi bulunanlar yeter.'” (43)

{وَيَقُولُ الذين كَفَرُواْ لَسْتَ مُرْسَلاً} المراد بهم كعب بن الأشرف ورؤساء اليهود قالوا لست مرسلا لهذا قال عطاء هي مكية إلا هذه الآية {قُلْ كفى بالله شَهِيداً بَيْنِي وَبَيْنَكُمْ} بما أظهر من الأدلة على رسالتي

{وَيَقُولُ الذين كَفَرُواْ لَسْتَ مُرْسَلاً} “İnkâr edenler: 'Sen peygamber olarak gönderilmiş değilsin' derler”; bunlarla Ka'b b. el-Eşref ve Yahudi liderleri kastedilmektedir, onlar 'Sen gönderilmiş değilsin' dediler. Bu sebeple Atâ şöyle demiştir: 'Bu sure, bu ayet müstesna Mekkîdir.' {قُلْ كفى بالله شَهِيداً بَيْنِي وَبَيْنَكُمْ} “De ki: Benimle sizin aranızda şahit olarak Allah yeter”; peygamberliğime dair ortaya koyduğu delillerle...

والباء دخلت على الفاعل وشهيدا تمييز {وَمَنْ عِندَهُ عِلْمُ الكتاب} قيل هو الله ﷿ والكتاب اللوح المحفوظ دليله قراءة من قرأ ومن عنده علم الكتاب أي ومن لدنه علم الكتاب لأن علم من علمه من فضله ولطفه وقيل ومن هو من علماء أهل الكتاب الذين أسلموا لأنهم يشهدون بنعته في كتبهم وقال ابن سلام فيّ نزلت هذه الآية وقيل هو جبريل ﵇ ومن في موضع الجر بالعطف على لفظ الله أو في موضع الرفع بالعطف على محل الجار والمجرور إذ التقدير كفى الله وعلم الكتاب ويرتفع بالمقدر في الظرف فيكون فاعلاً لأن الظرف صلة لمن ومن هنا بمعنى الذي والتقدير من ثبت عنده علم الكتاب وهذا لأن الظرف إذا وقع صلة يعمل عمل الفعل نحو مررت بالذي في الدار أخوه فأخوه فاعل كما تقول بالذي استقر في الدار أخوه وفي القراءة بكسر ميم من يرتفع العلم بالابتداء

...Bâ harfi (بِاللَّهِ) failin başına gelmiştir, {شَهِيدًا} ise temyizdir. {وَمَنْ عِندَهُ عِلْمُ الكتاب} “Ve yanında Kitap ilmi bulunanlar [yeter]”; bunun Allah Azze ve Celle olduğu, 'Kitap'ın ise Levh-i Mahfuz olduğu söylenmiştir. Bunun delili, ayeti 'Ve min 'ındihî ilmü'l-kitâb' şeklinde okuyan kimsenin kıraatidir; yani 'Kitap ilmi O'nun katındandır', zira ilim O'nun ilmindendir, O'nun lütuf ve ihsanındandır. Yine bunun, Ehl-i Kitap'ın Müslüman olan âlimleri olduğu da söylenmiştir; çünkü onlar kendi kitaplarındaki O'nun vasfına şahitlik etmektedirler. İbn Selâm şöyle demiştir: 'Bu ayet benim hakkımda indi.' Bunun Cebrail aleyhisselâm olduğu da söylenmiştir. {مَنْ} kelimesi, lafza-i celâle (Allah lafzına) atıfla cer mahallindedir; yahut car-mecrurun mahalline atıfla ref mahallindedir, zira takdiri 'Kefallâhu ve 'ilmü'l-kitâb'dır. Zarfta takdir edilen [fiil] ile ref edilir ve fail olur; çünkü zarf, 'men' için sıladır ve buradaki 'men', 'ellezî' manasındadır. Takdiri de: 'Yanında Kitap ilmi sabit olan kimse...' şeklindedir. Çünkü zarf sıla olduğunda fiil gibi amel eder; tıpkı 'Evde kardeşi bulunan kimseye uğradım' cümlesindeki 'kardeşi' kelimesinin, 'Evde kardeşi karar kılmış kimseye...' demen gibi fail olması misalindedir. 'Men' kelimesinin mim harfinin kesresiyle (min şeklinde) olan kıraatte ise 'el-Ilm' mübteda olarak merfû olur.