Binûn

Duhân — 2. Sayfa

Kaynak: Medâriku't-Tenzîl (Nesefî Tefsiri) · Nesefî · Arapça Orijinal Metin · AI Türkçe Çeviri

اعذابه إلا أنه اذا صب عليه الحميم لقد صب عليه عذابه وشدته وصب العذاب استعارة ويقال له

...yoksa onun azabı değildir; ancak üzerine kaynar su döküldüğünde şüphesiz onun azabı ve şiddeti dökülmüş olur. Azabın dökülmesi ise bir istiaredir. Ve ona şöyle denilir:

ذُقْ إِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْكَرِيمُ (٤٩)

{ذُقْ إِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْكَرِيمُ} “‘Tad bakalım! Hani sen çok güçlüydün, çok üstündün!’” (49)

{ذُقْ إِنَّكَ أَنتَ العزيز الكريم} على سبيل الهزؤ والهكم إِنَّكَ أي لأنك عليّ

{ذُقْ إِنَّكَ أَنتَ العزيز الكريم} “Tad bakalım! Hani sen çok güçlüydün, çok üstündün”; alay ve istihza yoluyla [söylenir]. {إِنَّكَ} yani “çünkü sen [kendi zannınca öyleydin]”...

إِنَّ هَذَا مَا كُنْتُمْ بِهِ تَمْتَرُونَ (٥٠)

{إِنَّ هَذَا مَا كُنْتُمْ بِهِ تَمْتَرُونَ} “Şüphesiz bu, hakkında şüphe edip durduğunuz şeydir.” (50)

{إِنَّ هَذَا} أي العذاب أو هذا الأمر هو {مَا كُنتُمْ بِهِ تَمْتَرُونَ} تشكون

{إِنَّ هَذَا} “Şüphesiz bu” yani bu azap yahut bu durum, {مَا كُنتُمْ بِهِ تَمْتَرُونَ} “hakkında şüphe edip durduğunuz”, şüpheye düştüğünüz [şeydir].

إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِي مَقَامٍ أَمِينٍ (٥١)

{إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِي مَقَامٍ أَمِينٍ} “Şüphesiz takva sahipleri güvenli bir makamdadırlar.” (51)

{إن المتقين في مقام} بالفتح وهو موضوع القيام والمراد المكان وهو من الخاص الذي وقع مستعملاً في معنى العموم وبالضم مدني وشامي وهو موضع الإقامة {أَمِينٍ} من أمن الرجل أمانة فهو أمين وهو ضد الخائن فوصف به المكان استعارة لأن المكان المخيف كانما يخوف صاحبه بما يلقى فيه من المكاره

{إن المتقين في مقام} “Şüphesiz takva sahipleri [güvenli] bir makamdadırlar”; [mîm harfinin] fethasıyla {مَقَامٍ} kıyam (ayakta durma) yeridir, kastedilen ise mekândır ve genel anlamda kullanılan özel lafızlardandır. [Mîm harfinin] dammesiyle {مُقَامٍ} ise Medenî ve Şâmî'nin kıraatidir; bu da ikamet yeridir. {أَمِينٍ} “güvenli”; “kişi emin oldu / güvenilir oldu, o emindir” anlamındaki fiilden gelir ve hâinin zıddıdır. Mekânın bu şekilde nitelenmesi bir istiaredir; çünkü korkutucu mekân, sanki içinde karşılaşılan hoşa gitmeyen şeylerle sahibini korkutur.

فِي جَنَّاتٍ وَعُيُونٍ (٥٢)

{فِي جَنَّاتٍ وَعُيُونٍ} “Bahçelerde ve pınar başlarında.” (52)

{فِى جنات وَعُيُونٍ} بدل من مَقَامٍ أَمِينٍ

{فِى جنات وَعُيُونٍ} “Bahçelerde ve pınar başlarında”; {مَقَامٍ أَمِينٍ} lafzından bedeldir.

يَلْبَسُونَ مِنْ سُنْدُسٍ وَإِسْتَبْرَقٍ مُتَقَابِلِينَ (٥٣)

{يَلْبَسُونَ مِنْ سُنْدُسٍ وَإِسْتَبْرَقٍ مُتَقَابِلِينَ} “İnce ipekten ve parlak atlastan giyerler; karşılıklı otururlar.” (53)

{يلبسون من سندس} مارق من الديباج {وإستبرق} ما غلظ وهو تعريب استبر واللفظ إذا عرب خرج من أن يكون أعجمياً لأن معنى التعريب أن يجعل عربياً بالتصرف فيه وتغييره عن منهاجه وإجرائه على أوجه الإعراب فساغ أن يقع في القرآن العربي {متقابلين} في مجالسهم وهو أتم للأنس

{يلبسون من سندس} “İnce ipekten giyerler”; ipeğin ince olanıdır. {وإستبرق} “ve parlak atlastan”; [ipeğin] kalın olanıdır ve Farsça “istebre” kelimesinin Arapçalaştırılmış hâlidir. Bir lafız Arapçalaştırıldığında yabancı (A'cemî) olmaktan çıkar; zira Arapçalaştırmanın anlamı, üzerinde tasarrufta bulunarak, kendi kalıbından değiştirerek ve irab vecihlerine tabi kılarak onu Arapça yapmaktır. Dolayısıyla Arapça olan Kur'an'da yer alması caiz olmuştur. {متقابلين} “karşılıklı otururlar”; meclislerinde [karşı karşıyadırlar], bu da ünsiyet ve kaynaşma için en mükemmelidir.

كَذَلِكَ وَزَوَّجْنَاهُمْ بِحُورٍ عِينٍ (٥٤)

{كَذَلِكَ وَزَوَّجْنَاهُمْ بِحُورٍ عِينٍ} “İşte böyle; onları iri gözlü hurilerle de eşleştirdik.” (54)

{كذلك} الكاف مرفوعة أي الأمر كذلك {وزوجناهم} وقرناهم ولهذا عدي بالباء {بِحُورٍ} جمع حوراء وهى الشديده سواد العين والشدة بياضها {عِينٍ} جمع عيناء وهي الواسعة العين

{كذلك} “İşte böyle”; kâf harfi merfûdur, yani “durum böyledir”. {وزوجناهم} “onları eşleştirdik”; onları birbirine eş kıldık, bu sebeple bâ harf-i cerri ile geçişli kılınmıştır. {بِحُورٍ} “hurilerle”; havranın çoğuludur, o da gözünün siyahı simsiyah, beyazı da bembeyaz olan kadındır. {عِينٍ} “iri gözlü”; aynânın çoğuludur, o da iri gözlü demektir.

يَدْعُونَ فِيهَا بِكُلِّ فَاكِهَةٍ آمِنِينَ (٥٥)

{يَدْعُونَ فِيهَا بِكُلِّ فَاكِهَةٍ آمِنِينَ} “Orada güven içinde her türlü meyveden isterler.” (55)

{يدعون فيها} يطلبون في الجنة {بكل فاكهة آمنين} من الزوال والانقطاع

{يدعون فيها} “Orada isterler”; cennette talep ederler, {بكل فاكهة آمنين} “güven içinde her türlü meyveden”; yok olup tükenmesinden

{لا يذوقون فيها الموت إلا الموتة الأولى {

{لا يذوقون فيها الموت إلا الموتة الأولى} “Orada ilk ölümden başka ölüm tatmazlar.”

سوة الجاثية

Câsiye Suresi

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

Bismillâhirrahmânirrahîm

{حم تَنزِيلُ الكتاب مِنَ الله العزيز الحكيم}

{حم تَنزِيلُ الكتاب مِنَ الله العزيز الحكيم} “Hâ. Mîm. Bu Kitab'ın indirilişi, mutlak güç ve hikmet sahibi olan Allah tarafındandır.”

وتولد الضرر من الإكثار

ve çok yemekten dolayı bir zararın doğmasından [da emindirler].

لَا يَذُوقُونَ فِيهَا الْمَوْتَ إِلَّا الْمَوْتَةَ الْأُولَى وَوَقَاهُمْ عَذَابَ الْجَحِيمِ (٥٦)

{لَا يَذُوقُونَ فِيهَا الْمَوْتَ إِلَّا الْمَوْتَةَ الْأُولَى وَوَقَاهُمْ عَذَابَ الْجَحِيمِ} “Orada ilk ölümden başka hiçbir ölüm tatmazlar. [Allah] onları cehennem azabından da korumuştur.” (56)

{لاَ يَذُوقُونَ فِيهَا} أي في الجنة {الموت} البته {إلا الموتة الأولى} الا سوى الموتة الأولى التي ذاقوها في الدنيا وقيل لكن الموتة قد ذاقوها في الدنيا {ووقاهم عَذَابَ الجحيم}

{لاَ يَذُوقُونَ فِيهَا} “Orada tatmazlar” yani cennette {الموت} “ölümü” asla [tatmazlar]. {إلا الموتة الأولى} “ilk ölümden başka”; dünyada tatmış oldukları ilk ölüm müstesna. Bir görüşe göre: “Fakat dünyadaki ölümü tatmışlardır.” {ووقاهم عَذَابَ الجحيم} “ve onları cehennem azabından korumuştur.”

فَضْلًا مِنْ رَبِّكَ ذَلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ (٥٧)

{فَضْلًا مِنْ رَبِّكَ ذَلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ} “Rabbinden bir lütuf olarak. İşte büyük kurtuluş budur.” (57)

{فَضْلاً مِّن رَّبِّكَ} أي للفضل فهو مفعول له أو مصدر مؤكد لما قبله لأن قوله ووقاهم عذا الجحيم تفضل منه لهم لأن العبد لا يستحق على الله شيئاً {ذلك} أي صرف العذاب ودخول الجنة {هُوَ الفوز العظيم}

{فَضْلاً مِّن رَّبِّكَ} “Rabbinden bir lütuf olarak”; yani lütuf sebebiyle; bu sebeple mef'ûlün leh'tir veya öncesini pekiştiren bir mastardır. Zira O'nun {وَوَقَاهُمْ عَذَابَ الْجَحِيمِ} buyruğu, onlara O'ndan bir lütuftur; çünkü kul, Allah üzerinde hiçbir şeyi hak edemez. {ذلك} “İşte bu” yani azabın savılması ve cennete girilmesi, {هُوَ الفوز العظيم} “büyük kurtuluşun ta kendisidir”.

فَإِنَّمَا يَسَّرْنَاهُ بِلِسَانِكَ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ (٥٨)

{فَإِنَّمَا يَسَّرْنَاهُ بِلِسَانِكَ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ} “Öğüt alıp düşünsünler diye biz onu senin dilinle kolaylaştırdık.” (58)

{فَإِنَّمَا يسرناه} أي الكتاب وقد جرى ذكره في أول السورة {بلسانك لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ} يتعظون

{فَإِنَّمَا يسرناه} “Biz onu kolaylaştırdık” yani sûrenin başında zikri geçmiş olan Kitab'ı, {بلسانك لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ} “senin dilinle, öğüt alıp düşünsünler diye”; ibret alsınlar diye.

فَارْتَقِبْ إِنَّهُمْ مُرْتَقِبُونَ (٥٩)

{فَارْتَقِبْ إِنَّهُمْ مُرْتَقِبُونَ} “Artık bekle; şüphesiz onlar da beklemektedirler.” (59)

{فارتقب} فانتظر ما يحل بهم {إِنَّهُمْ مُّرْتَقِبُونَ} منتظرون ما يحل بك من الدوائر

{فارتقب} “Artık bekle”; başlarına gelecek olanı bekle. {إِنَّهُمْ مُّرْتَقِبُونَ} “Şüphesiz onlar da beklemektedirler”; senin başına gelecek felaketleri beklemektedirler.