إِنَّا نَحْنُ نُحْيِي وَنُمِيتُ وَإِلَيْنَا الْمَصِيرُ (٤٣)
{إِنَّا نَحْنُ نُحْيِي وَنُمِيتُ وَإِلَيْنَا الْمَصِيرُ} “Şüphesiz biz, evet biz diriltiriz ve öldürürüz; dönüş de ancak bizedir.” (43)
{إِنَّا نَحْنُ نُحْيىِ} الخلق {وَنُمِيتُ} أي نميتهم في الدنيا {وَإِلَيْنَا المصير} أي مصيرهم
{إِنَّا نَحْنُ نُحْيِي} “Şüphesiz biz diriltiriz” yaratılanları, {وَنُمِيتُ} “ve öldürürüz” yani onları dünyada öldürürüz. {وَإِلَيْنَا الْمَصِيرُ} “Dönüş de ancak bizedir”, yani onların dönüşü bizedir.
يَوْمَ تَشَقَّقُ الْأَرْضُ عَنْهُمْ سِرَاعًا ذَلِكَ حَشْرٌ عَلَيْنَا يَسِيرٌ (٤٤)
{يَوْمَ تَشَقَّقُ الْأَرْضُ عَنْهُمْ سِرَاعًا ذَلِكَ حَشْرٌ عَلَيْنَا يَسِيرٌ} “O gün yer onların üzerinden yarılır, onlar da koşarak çıkarlar. Bu, bize göre kolay olan bir toplamadır.” (44)
{يوم تشقق} خفيف كوفي وأبو عمرو وغيرهم بالتشديد {الأرض عَنْهُمْ} أي تتصدع الأرض فتخرج الموتى من صدوعها {سِرَاعاً} حال من المجرور أي مسرعين {ذلك حَشْرٌ عَلَيْنَا يَسِيرٌ} هين وتقديم الظرف يدل على الاختصاص أي لا يتيسر مثل ذلك الامر العظيم الاعلى القادر الذي لا يشغله شأن عن شأن
{يَوْمَ تَشَقَّقُ} “Yarıldığı gün”; Kûfîler [Âsım, Hamza, Kisâî] ve Ebû Amr şeddesiz (hafif), diğerleri ise şeddeli okumuşlardır. {الْأَرْضُ عَنْهُمْ} “yer onların üzerinden [yarılır]”; yani yer yarılır ve ölüler onun yarıklarından çıkarlar. {سِرَاعًا} “süratle / koşarak” mecrûr zamirden haldir, yani süratle koşanlar olarak [çıkarlar]. {ذَلِكَ حَشْرٌ عَلَيْنَا يَسِيرٌ} “Bu, bize göre kolay olan bir toplamadır”, pek kolaydır. Zarfın öne geçirilmesi tahsis ifade eder; yani böylesine büyük bir iş, ancak hiçbir meşguliyetin diğer bir işe engel olmadığı mutlak kudret sahibi olan [Allah]'a kolay gelir.
نَحْنُ أَعْلَمُ بِمَا يَقُولُونَ وَمَا أَنْتَ عَلَيْهِمْ بِجَبَّارٍ فَذَكِّرْ بِالْقُرْآنِ مَنْ يَخَافُ وَعِيدِ (٤٥)
{نَحْنُ أَعْلَمُ بِمَا يَقُولُونَ وَمَا أَنْتَ عَلَيْهِمْ بِجَبَّارٍ فَذَكِّرْ بِالْقُرْآنِ مَنْ يَخَافُ وَعِيدِ} “Biz onların ne dediklerini çok iyi biliyoruz. Sen onların üzerinde bir zorba değilsin. O halde tehdidimden korkanlara Kur'an ile öğüt ver!” (45)
{نَّحْنُ أَعْلَمُ بِمَا يَقُولُونَ} فيك وفينا تهديد لهم وتسلية لرسول الله ﷺ {وما أنت عليهم بجبار} كقوله بمسيطر اى
{نَّحْنُ أَعْلَمُ بِمَا يَقُولُونَ} “Biz onların ne dediklerini çok iyi biliyoruz”, senin ve bizim hakkımızda [söylediklerini]. Bu, onlara yönelik bir tehdit ve Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem için bir tesellidir. {وَمَا أَنْتَ عَلَيْهِمْ بِجَبَّارٍ} “Sen onların üzerinde bir zorba değilsin”; O'nun 'musaytır' [zorba / baskıcı] sözü gibidir. Yani
ما أنت بمسلط عليهم إنما أنت داعٍ وباعث قيل هو من جبره على الأمر بمعنى أجبره أي ما أنت بوال عليهم تجبرهم على الايمان {فذكر بالقرآن مَن يَخَافُ وَعِيدِ} كقوله إِنَّمَا أَنتَ مُنذِرُ من يخشاها لأنه لا ينفع إلا فيه والله أعلم
onların üzerinde bir baskıcı/zorba değilsin; sen ancak bir davetçi ve bir uyarıcısın. 'Ceberahû ale'l-emr' ifadesinden olup 'zorladı' (ecberahû) manasında olduğu da söylenmiştir; yani sen onları imana zorlayacak bir yönetici değilsin. {فَذَكِّرْ بِالْقُرْآنِ مَنْ يَخَافُ وَعِيدِ} “O halde tehdidimden korkanlara Kur'an ile öğüt ver!”; O'nun {إِنَّمَا أَنْتَ مُنْذِرُ مَنْ يَخْشَاهَا} “Sen ancak ondan korkanı uyarıcısın” sözü gibidir. Çünkü [öğüt] ancak böyle kimselere fayda verir. Doğrusunu en iyi Allah bilir.