Binûn

Zâriyât — 2. Sayfa

Kaynak: Medâriku't-Tenzîl (Nesefî Tefsiri) · Nesefî · Arapça Orijinal Metin · AI Türkçe Çeviri

فَعَتَوْا عَنْ أَمْرِ رَبِّهِمْ فَأَخَذَتْهُمُ الصَّاعِقَةُ وَهُمْ يَنْظُرُونَ (٤٤)

{ فَعَتَوْا عَنْ أَمْرِ رَبِّهِمْ فَأَخَذَتْهُمُ الصَّاعِقَةُ وَهُمْ يَنْظُرُونَ } “Rablerinin emrinden çıkıp azdılar; bu yüzden göz göre göre onları o yıldırımlı azap (sâika) çarptı.” (44)

{فَعَتَوْاْ عَنْ أَمْرِ رَبّهِمْ} فاستكبروا عن امتثاله {فَأَخَذَتْهُمُ الصاعقة} العذاب وكل عذاب مهلك صاعقة الصعقة علي وهي المرة من مصدر صعقتهم الصاعقة {وهم ينظرون} لانها كانت نهارا يعاينوها

{ فَعَتَوْا عَنْ أَمْرِ رَبِّهِمْ } “Rablerinin emrinden çıkıp azdılar”; [yani] ona uymayı kibirlerine yediremediler. { فَأَخَذَتْهُمُ الصَّاعِقَةُ } “Onları o yıldırımlı azap çarptı”; azap [çarptı]. Helak edici her azap sâikadır (yıldırımdır). Ali'ye göre es-sa'ka (الصَّعْقَةُ) şeklindedir ki bu, "yıldırım onları çarptı" anlamındaki mastardan ism-i merredir (bir defa olmayı bildirir). { وَهُمْ يَنْظُرُونَ } “Göz göre göre”; çünkü bu [azap] gündüz vakti gerçekleşmişti, onu bizzat görüyorlardı.

فَمَا اسْتَطَاعُوا مِنْ قِيَامٍ وَمَا كَانُوا مُنْتَصِرِينَ (٤٥)

{ فَمَا اسْتَطَاعُوا مِنْ قِيَامٍ وَمَا كَانُوا مُنْتَصِرِينَ } “Artık ne ayağa kalkabildiler ne de yardım görebildiler (kurtulabildiler).” (45)

{فَمَا استطاعوا مِن قِيَامٍ} أي هرب أو هو من قولهم ما يقوم به إذا

{ فَمَا اسْتَطَاعُوا مِنْ قِيَامٍ } “Ne ayağa kalkabildiler”; yani kaçmaya [güç yetiremediler] yahut bu ifade, kişinin bir şeyi

عجز عن دفعه {وَمَا كَانُواْ مُنتَصِرِينَ} ممتنعين من العذاب اولم يمكنهم مقابلتنا بالعذاب لأن معنى الانتصار المقابلة

savmaktan aciz kaldığı zaman söylenilen "buna karşı ayakta duramaz/güç yetiremez" sözündendir. { وَمَا كَانُوا مُنْتَصِرِينَ } “Ne de yardım görebildiler”; azaptan korunamadılar veya bize azapla karşılık vermeleri mümkün olmadı; çünkü intisâr (yardım görmek/öç almak) karşılık vermek demektir.

وَقَوْمَ نُوحٍ مِنْ قَبْلُ إِنَّهُمْ كَانُوا قَوْمًا فَاسِقِينَ (٤٦)

{ وَقَوْمَ نُوحٍ مِنْ قَبْلُ إِنَّهُمْ كَانُوا قَوْمًا فَاسِقِينَ } “Daha önce de Nuh kavmini [helak etmiştik]. Şüphesiz onlar yoldan çıkmış fâsık bir topluluktu.” (46)

{وَقَوْمَ نُوحٍ} أي وأهلكنا قوم نوح لأن ما قبله يدل عليه أو واذكر قوم نوح وبالجر أبو عمرو وعلي وحمزة أي وفي قوم نوح آية ويؤيده قراءة عبد الله وَفِى قَوْمُ نُوحٍ {مِن قَبْلُ} من قبل هؤلاء المذكورين {إِنَّهُمْ كَانُواْ قَوْماً فاسقين} كافرين

{ وَقَوْمَ نُوحٍ } “Nuh kavmini de”; yani Nuh kavmini de helak ettik; zira önceki [ifadeler] buna delalet etmektedir, yahut "Nuh kavmini de an" [demektir]. Ebû Amr, Ali ve Hamza cer (esre) ile [{ وَقَوْمِ نُوحٍ }] okumuşlardır; yani "Nuh kavminde de bir ayet/ibret vardır" demektir. Abdullah'ın { وَفِي قَوْمِ نُوحٍ } “Nuh kavminde de” kıraati bunu desteklemektedir. { مِنْ قَبْلُ } “Daha önce”; zikredilen bu kimselerden önce. { إِنَّهُمْ كَانُوا قَوْمًا فَاسِقِينَ } “Şüphesiz onlar fâsık bir topluluktu”; kâfirlerdi.

وَالسَّمَاءَ بَنَيْنَاهَا بِأَيْدٍ وَإِنَّا لَمُوسِعُونَ (٤٧)

{ وَالسَّمَاءَ بَنَيْنَاهَا بِأَيْدٍ وَإِنَّا لَمُوسِعُونَ } “Göğü kudretimizle biz kurduk ve şüphesiz biz [onu] genişletmekteyiz (geniş bir kudrete sahibiz).” (47)

{والسماء} نصب بفعل يفسره {بنيناها بأيد} بقوة والأيد القوة {وَإِنَّا لَمُوسِعُونَ} لقادرون من الوسع هى الطاقة والموسع القوي على الإنفاق أو لموسعون ما بين السماء والأرض

{ وَالسَّمَاءَ } “Göğü”; kendisini tefsir eden bir fiille mensuptur. { بَنَيْنَاهَا بِأَيْدٍ } “Biz kudretimizle kurduk”; bir güçle [kurduk]. Eyd (أَيْد), güç/kudret demektir. { وَإِنَّا لَمُوسِعُونَ } “Ve şüphesiz biz geniş kudrete sahibiz / genişleticileriz”; gücü yetenleriz; [bu kelime] takat ve güç anlamına gelen el-vüs' (الوسع) kökündendir. El-Mûsi' (المُوسِع) harcamaya gücü yeten zengin kimsedir. Yahut gök ile yerin arasını genişleticileriz [demektir].

وَالْأَرْضَ فَرَشْنَاهَا فَنِعْمَ الْمَاهِدُونَ (٤٨)

{ وَالْأَرْضَ فَرَشْنَاهَا فَنِعْمَ الْمَاهِدُونَ } “Yeri de yayıp döşedik; ne güzel döşeyicileriz!” (48)

{والأرض فرشناها} بسطناها ومهدناها وهي منصوبة بفعل مضمر أي فرشنا الأرض فرشناها {فَنِعْمَ الماهدون} نحن

{ وَالْأَرْضَ فَرَشْنَاهَا } “Yeri de yayıp döşedik”; onu serip yaydık ve döşedik. [el-Arda kelimesi] gizli bir fiille mensuptur, yani "Yeri yaydık, onu yaydık" takdirindedir. { فَنِعْمَ الْمَاهِدُونَ } “Ne güzel döşeyicileriz!”; [yani] biz [ne güzel döşeyiciyiz].

وَمِنْ كُلِّ شَيْءٍ خَلَقْنَا زَوْجَيْنِ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ (٤٩)

{ وَمِنْ كُلِّ شَيْءٍ خَلَقْنَا زَوْجَيْنِ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ } “Düşünüp ibret alasınız diye her şeyden çiftler yarattık.” (49)

{وَمِن كُلّ شَىْء} من الحيوان {خَلَقْنَا زَوْجَيْنِ} ذكراً وأنثى وعن الحسن السماء والأرض والليل والنهار والشمس والقمر والبر والبحر والموت والحياة فعدد أشياء وقال كل اثنين منها زوج والله تعالى فرد لا مثل له {لَعَلَّكُمْ تذكرون} اى فعلنا ذلك كله من بنا ءالسماء وفرش الأرض وخلق الأزواج لتتذكروا فتعرفوا الخالق وتعبدوه

{ وَمِنْ كُلِّ شَيْءٍ } “Her şeyden”; canlılardan, { خَلَقْنَا زَوْجَيْنِ } “çiftler yarattık”; erkek ve dişi [olarak yarattık]. Hasan['dan rivayet edildiğine göre]: Gök ve yer, gece ve gündüz, güneş ve ay, kara ve deniz, ölüm ve hayat gibi şeyleri saymış ve: "Bunlardan her ikisi bir çifttir; Allah Teâlâ ise tektir, O'nun hiçbir benzeri yoktur" demiştir. { لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ } “Düşünüp ibret alasınız diye”; yani göğün bina edilmesi, yerin döşenmesi ve çiftlerin yaratılması gibi bütün bunları, düşünüp ibret alasınız, böylece Yaratıcı'yı tanıyıp O'na ibadet edesiniz diye yaptık.

فَفِرُّوا إِلَى اللَّهِ إِنِّي لَكُمْ مِنْهُ نَذِيرٌ مُبِينٌ (٥٠)

{ فَفِرُّوا إِلَى اللَّهِ إِنِّي لَكُمْ مِنْهُ نَذِيرٌ مُبِينٌ } “O hâlde Allah'a kaçın (sığının)! Şüphesiz ben, O'nun tarafından size [gönderilmiş] apaçık bir uyarıcıyım.” (50)

{فَفِرُّواْ إِلَى الله} أي من الشرك إلى الإيمان بالله أو من طاعة الشيطان إلى طاعة الرحمن أو مما سواه إليه {إِنّى لَكُمْ مّنْهُ نَذِيرٌ مُّبِينٌ}

{ فَفِرُّوا إِلَى اللَّهِ } “O hâlde Allah'a kaçın”; yani şirkten Allah'a imana, şeytana itaatten Rahmân'a itaate yahut O'ndan başkasından O'na [kaçın]. { إِنِّي لَكُمْ مِنْهُ نَذِيرٌ مُبِينٌ } “Şüphesiz ben, O'nun tarafından size [gönderilmiş] apaçık bir uyarıcıyım.”

وَلَا تَجْعَلُوا مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ إِنِّي لَكُمْ مِنْهُ نَذِيرٌ مُبِينٌ (٥١)

{ وَلَا تَجْعَلُوا مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ إِنِّي لَكُمْ مِنْهُ نَذِيرٌ مُبِينٌ } “Allah ile beraber başka bir ilah edinmeyin! Şüphesiz ben, O'nun tarafından size [gönderilmiş] apaçık bir uyarıcıyım.” (51)

{ولا تجعلوا مع الله إلها آخر إني لكم منه نذير مبين} واالتكرير للتوكيد والإطالة في الوعيد أبلغ

{ وَلَا تَجْعَلُوا مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ إِنِّي لَكُمْ مِنْهُ نَذِيرٌ مُبِينٌ } “Allah ile beraber başka bir ilah edinmeyin! Şüphesiz ben, O'nun tarafından size [gönderilmiş] apaçık bir uyarıcıyım.” [Bu ifadenin] tekrar edilmesi tekit içindir; tehdidin uzatılması ise [etki bakımından] daha beliğdir.

كَذَلِكَ مَا أَتَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ مِنْ رَسُولٍ إِلَّا قَالُوا سَاحِرٌ أَوْ مَجْنُونٌ (٥٢)

{ كَذَلِكَ مَا أَتَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ مِنْ رَسُولٍ إِلَّا قَالُوا سَاحِرٌ أَوْ مَجْنُونٌ } “İşte böyle; onlardan öncekilere de ne zaman bir peygamber geldiyse mutlaka: 'O bir büyücüdür veya delidir' dediler.” (52)

{كذلك} الأمر مثل ذلك وذلك إشارة إلى تكذيبهم الرسول وتسميته ساحراً أو مجنوناً ثم فسر ما أجمل بقوله {مَا أَتَى الذين مِن قَبْلِهِمْ} من قبل قومك

{ كَذَلِكَ } “İşte böyle”; durum bunun gibidir. "Böyle" ifadesi, peygamberi yalanlamalarına ve onu büyücü yahut deli olarak isimlendirmelerine işarettir. Sonra kapalı bıraktığı bu hususu { مَا أَتَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ } “Onlardan öncekilere de ne zaman [bir elçi] geldiyse” kavliyle açıklamıştır; yani senin kavminden öncekilere.

{مّن رَّسُولٍ إِلاَّ قَالُواْ} هو {ساحر أَوْ مَجْنُونٌ} رموهم بالسحر او الجنون لجهلهم

{ مِنْ رَسُولٍ إِلَّا قَالُوا } “Hiçbir elçi gelmedi ki mutlaka [şöyle] demesinler”; o bir { سَاحِرٌ أَوْ مَجْنُونٌ } “büyücüdür veya delidir”. Cahilliklerinden ötürü peygamberleri büyücülükle veya delilikle itham ettiler.

أَتَوَاصَوْا بِهِ بَلْ هُمْ قَوْمٌ طَاغُونَ (٥٣)

{ أَتَوَاصَوْا بِهِ بَلْ هُمْ قَوْمٌ طَاغُونَ } “Bunu birbirlerine tavsiye mi ettiler? Hayır, onlar azgın bir topluluktur!” (53)

{أتواصوا به} الضميرللفول أي أتواصى الأولون والآخرون بهذا القول حتى قالوه جميعاً متفقين عليه {بَلْ هُمْ قَوْمٌ طاغون} أي لم يتواصوا به لأنهم لم يتلاقوا في زمان واحد بل جمعتهم العلة الواحدة وهي الطغيان والطغيان هو الحامل عليه

{ أَتَوَاصَوْا بِهِ } “Bunu birbirlerine tavsiye mi ettiler?”; zamir söze aittir. Yani öncekiler ve sonrakiler bu sözü birbirlerine tavsiye mi ettiler ki hepsi onda ittifak ederek bunu söylediler? { بَلْ هُمْ قَوْمٌ طَاغُونَ } “Hayır, onlar azgın bir topluluktur!”; yani bunu birbirlerine tavsiye etmediler, çünkü aynı zamanda bir araya gelmediler; bilakis onları birleştiren tek bir illet (sebep) vardır, o da azgınlıktır; onları buna sevk eden de azgınlıktır.

فَتَوَلَّ عَنْهُمْ فَمَا أَنْتَ بِمَلُومٍ (٥٤)

{ فَتَوَلَّ عَنْهُمْ فَمَا أَنْتَ بِمَلُومٍ } “Artık onlardan yüz çevir; sen kınanacak değilsin.” (54)

{فَتَوَلَّ عَنْهُمْ} فأعرض عن الذين كررت عليهم الدعوة فلم يجيبوا اعتادا {فَمَا أَنتَ بِمَلُومٍ} فلا لوم عليك في اعراضك بعد ما بلغت الرسالة وبذلت مجهودك في البلاغ والدعوة

{ فَتَوَلَّ عَنْهُمْ } “Artık onlardan yüz çevir”; kendilerine daveti defalarca tekrarladığın hâlde inat ederek icabet etmeyen kimselerden yüz çevir. { فَمَا أَنْتَ بِمَلُومٍ } “Sen kınanacak değilsin”; tebliği ulaştırdıktan, tebliğ ve davet hususunda tüm çabanı sarf ettikten sonra onlardan yüz çevirmenden dolayı sana bir kınama yoktur.

وَذَكِّرْ فَإِنَّ الذِّكْرَى تَنْفَعُ الْمُؤْمِنِينَ (٥٥)

{ وَذَكِّرْ فَإِنَّ الذِّكْرَى تَنْفَعُ الْمُؤْمِنِينَ } “Sen yine de öğüt ver; çünkü öğüt müminlere fayda verir.” (55)

{وَذَكِّر} وعظ بالقرآن {فَإِنَّ}

{ وَذَكِّرْ } “Sen yine de öğüt ver”; Kur'an ile vaaz et. { فَإِنَّ } “Çünkü”

{الذكرى تَنفَعُ المؤمنين} بأن تزيد في عملهم

{ الذِّكْرَى تَنْفَعُ الْمُؤْمِنِينَ } “Öğüt müminlere fayda verir”; amellerini artırması yönüyle [fayda verir].

وَمَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالْإِنْسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ (٥٦)

{ وَمَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالْإِنْسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ } “Ben cinleri ve insanları ancak bana kulluk (ibadet) etsinler diye yarattım.” (56)

{وَمَا خَلَقْتُ الجن والإنس إِلاَّ لِيَعْبُدُونِ} العبادة إن حملت على حقيقتها فلا تكون الآية عامة بل المراد بها المؤمنون من الفريقين دليلة لاسياق أعني وَذَكّرْ فَإِنَّ الذكرى تَنفَعُ المؤمنين وقراءة ابن عباس رضى الله عنهما وما خلقت الجن والانس من لمؤمنين وهذا لأنه لا يجوز أن يخلق الذين علم منهم أنهم لا يؤمنون للعبادة لأنه إذا خلقهم للعبادة وأراد منهم العبادة فلا بد ان توجد منه فإذا لم يؤمنوا علم أنه خلقهم لجهنم كما قال وَلَقَدْ ذَرَأْنَا لِجَهَنَّمَ كَثِيرًا مّنَ الجن والإنس وقيل إلا لآمرهم بالعبادة وهو منقول عن على رضى الله عنه وقيل الا ليكونوا عباد الى والوجه أن تحمل العبادة على التوحيد فقد قال ابن عباس رضى الله عنهما كل عبادة في القرآن فهي توحيد والكل يوحدونه في الآخرة لما عرف ان الكفار وكلهم مؤمنون موحدون في الآخرة دليلة قوله ثُمَّ لَمْ تَكُنْ فِتْنَتُهُمْ إِلاَّ أَن قَالُواْ والله رَبّنَا ما كُنَّا مشركين نعم قد اشرك البعض في الدنيا لكن مدة الدنيا بالإضافة إلى الأبد أقل من يوم ومن اشترى غلاما وقال ما اششتريته إلا للكتابة كان صادقاً في قوله ما اشتريته إلا

{ وَمَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالْإِنْسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ } “Ben cinleri ve insanları ancak bana kulluk etsinler diye yarattım”; ibadet hakiki anlamına hamledilirse bu ayet umumi (genel) olmaz, bilakis bununla her iki gruptan (cin ve insandan) mümin olanlar kastedilmiş olur. Bunun delili [önceki] bağlamdır; yani { وَذَكِّرْ فَإِنَّ الذِّكْرَى تَنْفَعُ الْمُؤْمِنِينَ } “Sen yine de öğüt ver; çünkü öğüt müminlere fayda verir” ayetidir. Ayrıca İbn Abbas'ın (radıyallâhu anhümâ) { وَمَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالْإِنْسَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ } “Cinlerden ve insanlardan mümin olanları ancak [bana kulluk etsinler diye yarattım]” şeklindeki kıraatidir. Bu böyledir; çünkü inanmayacaklarını bildiği kimseleri ibadet için yaratmış olması caiz değildir. Zira onları ibadet için yaratmış ve onlardan ibadet murat etmiş olsaydı, [bu ibadetin] onlardan mutlaka meydana gelmesi gerekirdi. İnanmadıklarına göre, { وَلَقَدْ ذَرَأْنَا لِجَهَنَّمَ كَثِيرًا مِنَ الْجِنِّ وَالْإِنْسِ } “Andolsun biz cinlerden ve insanlardan birçoğunu cehennem için yarattık” buyurduğu gibi onları cehennem için yarattığı anlaşılır. Bir görüşe göre de: "Onlara ibadeti emredeyim diye [yarattım]" demektir; bu da Ali'den (radıyallâhu anh) nakledilmiştir. Bir diğer görüşe göre de: "Bana kul olsunlar diye" [demektir]. En uygun izah ise ibadetin tevhide hamledilmesidir. Nitekim İbn Abbas (radıyallâhu anhümâ) şöyle demiştir: "Kur'an'daki her ibadet tevhittir." Ahirette ise hepsi O'nu birlerler; çünkü bilinmektedir ki kâfirlerin hepsi ahirette inanan ve birleyen kimselerdir. Bunun delili Allah Teâlâ'nın şu kavlidir: { ثُمَّ لَمْ تَكُنْ فِتْنَتُهُمْ إِلَّا أَنْ قَالُوا وَاللَّهِ رَبِّنَا مَا كُنَّا مُشْرِكِينَ } “Sonra onların mazeretleri: 'Rabbimiz Allah'a andolsun ki biz ortak koşanlar değildik' demekten başka bir şey olmadı.” Evet, bazısı dünyada şirk koşmuştur; fakat ebediyete nispetle dünyanın müddeti bir günden daha azdır. Bir köle satın alıp da "Onu ancak mükâtebe (özgürlük sözleşmesi) için satın aldım" diyen kişi, "Onu ancak

للكتابة وإن استعمله في يوم من عمره لعمل آخر

mükâtebe için satın aldım" sözünde sadıktır; ömrünün bir gününde onu başka bir işte kullanmış olsa bile.

مَا أُرِيدُ مِنْهُمْ مِنْ رِزْقٍ وَمَا أُرِيدُ أَنْ يُطْعِمُونِ (٥٧)

{ مَا أُرِيدُ مِنْهُمْ مِنْ رِزْقٍ وَمَا أُرِيدُ أَنْ يُطْعِمُونِ } “Ben onlardan bir rızık istemiyorum, beni doyurmalarını da istemiyorum.” (57)

{مَا أُرِيدُ مِنْهُم مّن رّزْقٍ} ما خلقتهم ليزقوا انفسهم او واحد من عبادي {وَمَا أُرِيدُ أَن يُطْعِمُونِ} قال ثعلب ان يطمعوا عبادى وهى اضافة تخصيص كفوله ﵇ خبراً عن الله تعالى من أكرم مؤمناً فقد أكرمني ومن آذى مؤمناً فقد آذانى

{ مَا أُرِيدُ مِنْهُمْ مِنْ رِزْقٍ } “Ben onlardan bir rızık istemiyorum”; onları ne kendilerini ne de kullarımdan birini rızıklandırsınlar diye yaratmadım. { وَمَا أُرِيدُ أَنْ يُطْعِمُونِ } “Beni doyurmalarını da istemiyorum.” Sa'leb şöyle demiştir: "[Yani] kullarımı doyurmalarını [istemiyorum]." Bu, tahsis izafetidir; nitekim [Hz. Peygamber] (aleyhisselâm) Allah Teâlâ'dan haber vererek şöyle buyurmuştur: "Kim bir mümini ağırlarsa beni ağırlamış olur, kim de bir mümine eziyet ederse bana eziyet etmiş olur."

إِنَّ اللَّهَ هُوَ الرَّزَّاقُ ذُو الْقُوَّةِ الْمَتِينُ (٥٨)

{ إِنَّ اللَّهَ هُوَ الرَّزَّاقُ ذُو الْقُوَّةِ الْمَتِينُ } “Şüphesiz rızkı veren, mutlak güç ve kuvvet sahibi olan ancak Allah'tır.” (58)

{إِنَّ الله هُوَ الرزاق ذُو القوة المتين} الشديد القوة والمتين بالرفع صفة لذو وقرأ الأعمش بالجر صفة للقوة على تأويل الاقتدار

{ إِنَّ اللَّهَ هُوَ الرَّزَّاقُ ذُو الْقُوَّةِ الْمَتِينُ } “Şüphesiz rızkı veren, güç sahibi, metîn olan ancak Allah'tır”; kuvveti pek çetin olandır. el-Metîn (الْمَتِينُ) merfû olarak { ذُو } kelimesinin sıfatıdır. A'meş ise iktidar teviliyle { الْقُوَّةِ } kelimesinin sıfatı olarak mecrûr okumuştur.

فَإِنَّ لِلَّذِينَ ظَلَمُوا ذَنُوبًا مِثْلَ ذَنُوبِ أَصْحَابِهِمْ فَلَا يَسْتَعْجِلُونِ (٥٩)

{ فَإِنَّ لِلَّذِينَ ظَلَمُوا ذَنُوبًا مِثْلَ ذَنُوبِ أَصْحَابِهِمْ فَلَا يَسْتَعْجِلُونِ } “Şüphesiz o zulmedenlerin de (geçmişteki) arkadaşlarının payı gibi [azaptan] bir payları vardır; artık acele etmesinler!” (59)

{فَإِنَّ لِلَّذِينَ ظَلَمُواْ} رسول الله بالتكذيب من أهل مكة {ذَنُوباً مّثْلَ ذَنُوبِ أصحابهم} نصيباً من عذاب الله مثل نصيب أصحابهم ونظرائهم من القرون المهلكة قال الزجاج الذنوب في اللغة النصيب {فَلاَ يَسْتَعْجِلُونِ} نزول العذاب وهذا جواب النضر واصابه حين استعجلوا العذاب

{ فَإِنَّ لِلَّذِينَ ظَلَمُوا } “Şüphesiz o zulmedenlerin de”; Mekke ehlinden yalanlamak suretiyle Resûlullah'a zulmedenlerin de; { ذَنُوبًا مِثْلَ ذَنُوبِ أَصْحَابِهِمْ } “arkadaşlarının payı gibi bir payları vardır”; helak edilen geçmiş nesillerden olan emsallerinin ve arkadaşlarının payı gibi Allah'ın azabından bir nasipleri/payları vardır. Zeccâc: "Zenûb (ذَنُوب), dilde pay/nasip demektir" demiştir. { فَلَا يَسْتَعْجِلُونِ } “Artık acele etmesinler!”; azabın inmesini [acele istemesinler]. Bu, azabın çabuk gelmesini istediklerinde Nadr [b. Hâris] ve arkadaşlarına verilen cevaptır.

فَوَيْلٌ لِلَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ يَوْمِهِمُ الَّذِي يُوعَدُونَ (٦٠)

{ فَوَيْلٌ لِلَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ يَوْمِهِمُ الَّذِي يُوعَدُونَ } “Tehdit edildikleri günlerinden ötürü vay inkâr edenlerin hâline!” (60)

{فَوَيْلٌ لّلَّذِينَ كَفَرُواْ مِن يَوْمِهِمُ الذى يُوعَدُونَ} أي من يوم القيامة وقيل من يوم بدر ليعبدوني أن يطعموني فَلا يستعجلوني بالياء في الحالين يعقوب وافق سهل في الوصل الباقون بغير باء والله اعلم

{ فَوَيْلٌ لِلَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ يَوْمِهِمُ الَّذِي يُوعَدُونَ } “Tehdit edildikleri günlerinden ötürü vay inkâr edenlerin hâline!”; yani kıyamet gününden [ötürü]. Bedir gününden [ötürü olduğu da] söylenmiştir. { لِيَعْبُدُونِ } “Bana kulluk etsinler diye”, { أَنْ يُطْعِمُونِ } “Beni doyurmalarını” ve { فَلَا يَسْتَعْجِلُونِ } “Artık acele etmesinler” lafızlarını Ya'kûb her iki hâlde de (vakıf ve vasılda) yâ ile okumuştur. Sehl vasıl hâlinde ona muvafakat etmiştir. Diğer kurrâ ise yâ harfi olmaksızın okumuşlardır. Doğrusunu en iyi Allah bilir.