Binûn

Müddessir — 2. Sayfa

Kaynak: Medâriku't-Tenzîl (Nesefî Tefsiri) · Nesefî · Arapça Orijinal Metin · AI Türkçe Çeviri

{وكنا نكذب بيوم الدين} الحسب والجزاء

{ وَكُنَّا نُكَذِّبُ بِيَوْمِ الدِّينِ } “Ve ceza gününü yalanlıyorduk.” [Yani] hesap ve ceza [gününü].

حَتَّى أَتَانَا الْيَقِينُ (٤٧)

{ حَتَّى أَتَانَا الْيَقِينُ } “Sonunda bize kesin olan ölüm gelip çattı.”

{حتى أتانا اليقين} الموت

{ حَتَّى أَتَانَا الْيَقِينُ } “Sonunda bize kesin olan ölüm gelip çattı.” [Buradaki yakin] ölümdür.

فَمَا تَنْفَعُهُمْ شَفَاعَةُ الشَّافِعِينَ (٤٨)

{ فَمَا تَنْفَعُهُمْ شَفَاعَةُ الشَّافِعِينَ } “Artık şefaatçilerin şefaati onlara fayda vermez.”

{فَمَا تَنفَعُهُمْ شفاعة الشافعين} من الملائكة والنبيين والصالحين لأنها للمؤمنين دون الكافرين وفيه دليل ثبوت الشفاعة للمؤمنين في الحديث إن من أمتي من يدخل الجنة بشفاعته أكثر من ربيعة ومضر

{ فَمَا تَنْفَعُهُمْ شَفَاعَةُ الشَّافِعِينَ } “Artık şefaatçilerin şefaati onlara fayda vermez.” Meleklerden, peygamberlerden ve salih kimselerden [olan şefaatçilerin şefaati fayda vermez]; çünkü şefaat kâfirlere değil, müminleredir. Bunda müminler için şefaatin sabit olduğuna delil vardır. Hadiste [şöyle buyrulmuştur]: { إِنَّ مِنْ أُمَّتِي مَنْ يَدْخُلُ الْجَنَّةَ بِشَفَاعَتِهِ أَكْثَرُ مِنْ رَبِيعَةَ وَمُضَرَ } “Şüphesiz ümmetimden öyle kimseler vardır ki, onun şefaatiyle Rebîa ve Mudar kabilelerinden daha çok kişi cennete girecektir.”

فَمَا لَهُمْ عَنِ التَّذْكِرَةِ مُعْرِضِينَ (٤٩)

{ فَمَا لَهُمْ عَنِ التَّذْكِرَةِ مُعْرِضِينَ } “Böyleyken onlara ne oluyor da öğütten yüz çeviriyorlar?”

{فَمَا لَهُمْ عَنِ التذكرة} عن التذكير وهو العظة أي القرآن {مُعْرِضِينَ} مولين حال من الضمير نحو مالك قائماً

{ فَمَا لَهُمْ عَنِ التَّذْكِرَةِ } “Böyleyken onlara ne oluyor da öğütten” tezkirden; o da vaaz ve nasihattir, yani Kur'an'dan [yüz çeviriyorlar?] { مُعْرِضِينَ } “yüz çeviriyorlar?” [İfadesi] yüz çeviriciler olarak [demektir ve] 'Mâ leke kâimen' (Sana ne oluyor da ayaktasın?) cümlesindeki gibi zamirden hâldir.

كَأَنَّهُمْ حُمُرٌ مُسْتَنْفِرَةٌ (٥٠)

{ كَأَنَّهُمْ حُمُرٌ مُسْتَنْفِرَةٌ } “Sanki onlar ürkmüş yaban eşekleridir;”

{كَأَنَّهُمْ حُمُرٌ} أي حمر الوحش حال من الضمير في مُعْرِضِينَ {مُّسْتَنفِرَةٌ} شديدة النفار كأنها تطلب النفار من نفوسها وبفتح

{ كَأَنَّهُمْ حُمُرٌ } “Sanki onlar eşeklerdir” yani yaban eşekleridir; { مُعْرِضِينَ } [lafzındaki] zamirden hâldir. { مُسْتَنْفِرَةٌ } “ürkmüş” son derece ürkek, sanki kendiliğinden kaçış arayan [demektir]. Fâ harfinin fethasıyla [okunuş]

الفاء مدني وشامي أي استنفرها غيرها

Medine ve Şam kıraatidir; yani başkası tarafından ürkütülmüş [demektir].

فَرَّتْ مِنْ قَسْوَرَةٍ (٥١)

{ فَرَّتْ مِنْ قَسْوَرَةٍ } “aslandan kaçmış [yaban eşekleri gibi].”

{فرت من قسورة} حال وقد معها مقدرة والقسورة الرماة أو الأسد فعلة من القسر وهو القهر والغلبة شبهوا في إعراضهم عن القرآن واستماع الذكر محمد جدت في نفارها

{ فَرَّتْ مِنْ قَسْوَرَةٍ } “Aslandan kaçmış” [ifadesi] hâldir ve beraberinde takdirî bir *kad* (قد) vardır. *Kasvere* (القسورة), okçular veya aslandır; zor kullanmak ve galebe çalmak anlamına gelen *el-kasr* (القسر) kökünden *fa'ale* (فَعَلَة) veznindedir. Onlar Kur'an'dan ve zikri dinlemekten yüz çevirmeleri hususunda, ürküp kaçmada son derece şiddetli davranan [yaban eşeklerine] benzetilmişlerdir.

بَلْ يُرِيدُ كُلُّ امْرِئٍ مِنْهُمْ أَنْ يُؤْتَى صُحُفًا مُنَشَّرَةً (٥٢)

{ بَلْ يُرِيدُ كُلُّ امْرِئٍ مِنْهُمْ أَنْ يُؤْتَى صُحُفًا مُنَشَّرَةً } “Aksine onlardan her biri, kendisine açılmış sahifeler verilmesini ister.”

{بل يريد كل امرئ مّنْهُمْ أَن يؤتى صُحُفاً مُّنَشَّرَةً} قراطيس تنشر وتقرأ وذلك انهم قالوا لرسول الله ﷺ لن نتبعك حتى تأتي كل واحد منا يكتب من السماء عنوانها من رب العالمين إلى فلان ابن فلان نؤمن فيها باتباعك ونحوه قوله لَن نُّؤْمِنَ لِرُقِيّكَ حتى تنزل عليها كتابا نقرؤه وقيل قالوا إن كان محمد صادقاً فليصبح عند رأس كل رجل منا صحيفة فيها براءته وأمنه من النار

{ بَلْ يُرِيدُ كُلُّ امْرِئٍ مِنْهُمْ أَنْ يُؤْتَى صُحُفًا مُنَشَّرَةً } “Aksine onlardan her biri, kendisine açılmış sahifeler verilmesini ister.” [Yani] açılıp okunan kâğıtlar [verilmesini ister]. Bu durum şöyledir: Onlar Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e şöyle demişlerdi: 'Gökten her birimize üzerinde 'Âlemlerin Rabbinden falan oğlu falana: Sana tâbi olmakla iman ediyoruz' başlığı yazılı olan mektuplar getirmedikçe sana asla tâbi olmayız.' { لَنْ نُؤْمِنَ لِرُقِيِّكَ حَتَّى تُنَزِّلَ عَلَيْنَا كِتَابًا نَقْرَؤُهُ } “Bize okuyacağımız bir kitap indirmedikçe göğe yükselişine de inanmayız” sözü de buna benzerdir. Şöyle dedikleri de söylenmiştir: 'Eğer Muhammed doğru sözlü ise, her birimizin başucunda ateşten beraatini ve güvencesini içeren bir sahife bulunsun.'

كَلَّا بَلْ لَا يَخَافُونَ الْآخِرَةَ (٥٣)

{ كَلَّا بَلْ لَا يَخَافُونَ الْآخِرَةَ } “Hayır, hayır! Doğrusu onlar ahiretten korkmuyorlar.”

{كَلاَّ} ردع لهم عن تلك الإرادة وزجر عن اقتراح الآيات ثم قال {بَل لاَّ يَخَافُونَ الآخرة} فلذلك أعرضوا عن التذكرة لا لامتناع إيتاء الصحف

{ كَلَّا } “Hayır, hayır!” Onları bu isteklerinden vazgeçirme ve mucize teklif etmelerinden menetmedir. Sonra şöyle buyurdu: { بَلْ لَا يَخَافُونَ الْآخِرَةَ } “Doğrusu onlar ahiretten korkmuyorlar.” İşte bu yüzden öğütten yüz çevirdiler; kendilerine sahifelerin verilmemesinden dolayı değil.

كَلَّا إِنَّهُ تَذْكِرَةٌ (٥٤)

{ كَلَّا إِنَّهُ تَذْكِرَةٌ } “Hayır! Şüphesiz o bir öğüttür.”

{كَلاَّ إِنَّهُ تَذْكِرَةٌ} ردعهم عن إعراضهم عن التذكرة وقال إن القرآن تذكرة بليغة كافية

{ كَلَّا إِنَّهُ تَذْكِرَةٌ } “Hayır! Şüphesiz o bir öğüttür.” Onları öğütten yüz çevirmelerinden menetti ve Kur'an'ın beliğ ve kâfi bir öğüt olduğunu bildirdi.

فَمَنْ شَاءَ ذَكَرَهُ (٥٥)

{ فَمَنْ شَاءَ ذَكَرَهُ } “Artık dileyen ondan öğüt alır.”

{فَمَن شَاء ذَكَرَهُ} أي فمن شاء أن

{ فَمَنْ شَاءَ ذَكَرَهُ } “Artık dileyen ondan öğüt alır.” Yani kim

يذكره ولا ينساه فعل فإن ذلك عائد إليه

onu hatırında tutup unutmamak isterse bunu yapar; zira bunun [faydası] kendisine döner.

وَمَا يَذْكُرُونَ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ اللَّهُ هُوَ أَهْلُ التَّقْوَى وَأَهْلُ الْمَغْفِرَةِ (٥٦)

{ وَمَا يَذْكُرُونَ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ اللَّهُ هُوَ أَهْلُ التَّقْوَى وَأَهْلُ الْمَغْفِرَةِ } “Bununla beraber Allah dilemedikçe onlar öğüt alamazlar. O, sakınılmaya lâyık olandır, bağışlamaya ehil olandır.”

{وَمَا يَذْكُرُونَ} وبالتاء نافع ويعقوب {إِلاَّ أَن يشاء الله} إلا وقت مشيئة الله أو إلا بمشيئة الله {هُوَ أَهْلُ التقوى وَأَهْلُ المغفرة} في الحديث هو أهل أن يتقي وأهل ان يغفر لمن اتقاه والله اعلم

{ وَمَا يَذْكُرُونَ } “Onlar öğüt alamazlar” Nâfi‘ ve Ya‘kûb [kıraatinde] tâ harfiyle ({ وَمَا تَذْكُرُونَ }) okunmuştur. { إِلَّا أَنْ يَشَاءَ اللَّهُ } “Allah dilemedikçe” ancak Allah'ın dilediği vakit yahut ancak Allah'ın dilemesiyle [öğüt alırlar]. { هُوَ أَهْلُ التَّقْوَى وَأَهْلُ الْمَغْفِرَةِ } “O, sakınılmaya lâyık olandır, bağışlamaya ehil olandır.” Hadiste [şöyle buyrulmuştur]: “O, kendisinden sakınılmaya lâyık olandır ve kendisinden sakınan kimseyi bağışlamaya ehil olandır.” Allah en doğrusunu bilir.