{وَضَرَبَ اللَّهُ مَثَلا لِلَّذِينَ آمَنُوا امْرَأَتَ فِرْعَوْنَ إِذْ قَالَتْ رَبِّ ابْنِ لِي عِنْدَكَ بَيْتًا فِي الْجَنَّةِ وَنَجِّنِي مِنْ فِرْعَوْنَ وَعَمَلِهِ وَنَجِّنِي مِنَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ (١١) وَمَرْيَمَ ابْنَتَ عِمْرَانَ الَّتِي أَحْصَنَتْ فَرْجَهَا فَنَفَخْنَا فِيهِ مِنْ رُوحِنَا وَصَدَّقَتْ بِكَلِمَاتِ رَبِّهَا وَكُتُبِهِ وَكَانَتْ مِنَ الْقَانِتِينَ (١٢)}
{وَضَرَبَ اللَّهُ مَثَلا لِلَّذِينَ آمَنُوا امْرَأَتَ فِرْعَوْنَ إِذْ قَالَتْ رَبِّ ابْنِ لِي عِنْدَكَ بَيْتًا فِي الْجَنَّةِ وَنَجِّنِي مِنْ فِرْعَوْنَ وَعَمَلِهِ وَنَجِّنِي مِنَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ (١١) وَمَرْيَمَ ابْنَتَ عِمْرَانَ الَّتِي أَحْصَنَتْ فَرْجَهَا فَنَفَخْنَا فِيهِ مِنْ رُوحِنَا وَصَدَّقَتْ بِكَلِمَاتِ رَبِّهَا وَكُتُبِهِ وَكَانَتْ مِنَ الْقَانِتِينَ (١٢)} “Allah, iman edenlere Firavun'un karısını misal verdi. Hani o: 'Rabbim! Bana katında, cennette bir ev yap; beni Firavun'dan ve onun amelinden kurtar ve beni o zalimler topluluğundan kurtar!' demişti. İffetini koruyan İmrân kızı Meryem'i de [misal verdi]. Biz onun içine ruhumuzdan üfledik; o da Rabbinin kelimelerini ve kitaplarını tasdik etti ve itaatkârlardan oldu.”
وهذا مَثَلٌ ضربه الله للمؤمنين أنهم لا تضرهم مخالطة الكافرين إذا كانوا محتاجين إليهم، كما قال تعالى: {لا يَتَّخِذِ الْمُؤْمِنُونَ الْكَافِرِينَ أَوْلِيَاءَ مِنْ دُونِ الْمُؤْمِنِينَ وَمَنْ يَفْعَلْ ذَلِكَ فَلَيْسَ مِنَ اللَّهِ فِي شَيْءٍ إِلا أَنْ تَتَّقُوا مِنْهُمْ تُقَاةً} [آل عمران: ٢٨].
Bu, kâfirlere muhtaç oldukları takdirde onlarla bir arada bulunmanın müminlere zarar vermeyeceğine dair Allah'ın müminler için getirdiği bir misaldir; nitekim Teâlâ şöyle buyurmuştur: {لا يَتَّخِذِ الْمُؤْمِنُونَ الْكَافِرِينَ أَوْلِيَاءَ مِنْ دُونِ الْمُؤْمِنِينَ وَمَنْ يَفْعَلْ ذَلِكَ فَلَيْسَ مِنَ اللَّهِ فِي شَيْءٍ إِلا أَنْ تَتَّقُوا مِنْهُمْ تُقَاةً} “Müminler, müminleri bırakıp da kâfirleri dost edinmesinler. Kim bunu yaparsa artık onun Allah katında hiçbir değeri yoktur; ancak onlardan gelebilecek bir tehlikeden sakınmanız müstesnadır.” [Âl-i İmrân: 28].
قال: قتادة كان فرعون أعتى أهل الأرض وأبعده فوالله ما ضر امرأته كُفر زوجها حين أطاعت ربها لتعلموا أن الله حَكَمٌ عدل، لا يؤاخذ أحدًا إلا بذنبه.
Katâde dedi ki: "Firavun, yeryüzü ehlinin en azgını ve [haktan] en uzağı idi. Vallahi, hanımı Rabbine itaat ettiğinde kocasının küfrü ona hiçbir zarar vermedi. Böylece bilin ki Allah adil bir hâkimdir; hiç kimseyi başkasının günahından dolayı sorumlu tutmaz, sadece kendi günahından hesaba çeker."
وقال ابن جرير: حدثنا إسماعيل بن حفص الأبُليّ، حدثنا محمد بن جعفر، عن سليمان التيمي، عن أبي عثمان النهدي عن سلمان قال: كانت امرأة فرعون تُعَذَّب في الشمس، فإذا انصرف عنها أظلتها الملائكة بأجنحتها، وكانت ترى بيتها في الجنة.
İbn Cerîr dedi ki: Bize İsmâil b. Hafs el-Übüllî rivayet etti, bize Muhammed b. Ca'fer, Süleymân et-Teymî'den, o Ebû Osmân en-Nehdî'den , o da Selmân'dan rivayet etti; dedi ki: "Firavun'un karısına güneşte işkence edilirdi. [İşkenceciler] başından ayrıldığında melekler kanatlarıyla onu gölgelendirirlerdi ve o, cennetteki evini görürdü."
ثم رواه عن محمد بن عبيد المحاربي عن أسباط بن محمد، عن سليمان التيمي، به .
Sonra bunu Muhammed b. Ubeyd el-Muhâribî'den, o Esbât b. Muhammed'den, o Süleymân et-Teymî'den, aynı senedle rivayet etti .
ثم قال ابن جرير: حدثني يعقوب بن إبراهيم، حدثنا ابن عُلَيَّة، عن هشام الدَّسْتُوَائي، حدثنا القاسم بن أبي بَزَّة قال: كانت امرأة فرعون تسأل: من غلب؟ فيقال: غلب موسى وهارون. فتقول: آمنت برب موسى وهارون، فأرسل إليها فرعون فقالت: انظروا أعظم صخرة تجدونها، فإن مضت على قولها فألقوها عليها، وإن رجعت عن قولها فهي امرأته، فلما أتوها رفعت بصرها إلى السماء فأبصرت بيتها في الجنة، فمضت على قولها، وانتزع روحها، وألقيت الصخرة على جسد ليس فيه روح .
Sonra İbn Cerîr dedi ki: Bana Ya'kûb b. İbrâhîm anlattı, bize İbn Uleyye, Hişâm ed-Destuvâî'den rivayet etti, bize Kāsım b. Ebî Bezze rivayet edip dedi ki: Firavun'un karısı: 'Kim galip geldi?' diye sorardı. Ona: 'Mûsâ ve Hârûn galip geldi' denirdi. Bunun üzerine o: 'Mûsâ ve Hârûn'un Rabbine iman ettim' derdi. Firavun ona [adamlarını] gönderdi ve: 'Bulabileceğiniz en büyük kayaya bakın; şayet sözünde ısrar ederse onu üzerine atın, yok eğer sözünden dönerse o yine karısıdır' dedi. Yanına geldiklerinde gözünü göğe kaldırdı ve cennetteki evini gördü; böylece sözünde ısrar etti. Ruhu kabzedildi ve kaya, içinde ruh olmayan bir cesedin üzerine atıldı .
فقولها: (رَبِّ ابْنِ لِي عِنْدَكَ بَيْتًا فِي الْجَنَّةِ) قال العلماء: اختارت الجار قبل الدار. وقد ورد شيء من ذلك في حديث مرفوع، (وَنَجِّنِي مِنْ فِرْعَوْنَ وَعَمَلِهِ) أي: خلصني منه، فإني أبرأ [إليك] من عمله، (وَنَجِّنِي مِنَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ) وهذه المرأة هي آسية بنت مزاحم، ﵂.
Onun: (رَبِّ ابْنِ لِي عِنْدَكَ بَيْتًا فِي الْجَنَّةِ) sözü hakkında âlimler: 'Evden önce komşuyu seçti' demişlerdir. Merfû bir hadiste de buna dair bir rivayet gelmiştir. (وَنَجِّنِي مِنْ فِرْعَوْنَ وَعَمَلِهِ) yani: Beni ondan kurtar; zira ben onun amelinden [Sana] sığınır ve berî olurum . (وَنَجِّنِي مِنَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ) Bu kadın Müzâhim'in kızı Âsiye'dir radıyallâhu anhâ.
وقال أبو جعفر الرازي، عن الربيع بن أنس، عن أبي العالية قال: كان إيمانُ امرأة فرعونَ من قبل إيمان امرأة خازن فرعون، وذلك أنها جلست تمشط ابنة فرعون، فوقع المشط من يدها، فقالت تعس من كفر بالله؟ فقالت لها ابنة فرعون: ولك رب غير أبي؟ قالت: ربي ورب أبيك ورب كل شيء اللهُ. فلطمتها بنتُ فرعونَ وضربتها، وأخبرت أباها، فأرسل إليها فرعون فقال: تعبدين ربا غيري؟ قالت: نعم، ربي وربك ورب كل شيء الله. وإياه أعبد فعذبها فرعون وأوتد لها أوتادًا فشد رجليها ويديها وأرسل عليها الحيات، وكانت كذلك، فأتى عليها يومًا فقال لها: ما أنت منتهية؟ فقالت له: ربي وربك وربُ كل شيء الله. فقال لها: إني ذابح ابنك في فيك إن لم تفعلي. فقالت له: اقض ما أنت قاض. فذبح ابنها في فيها، وإن روح ابنها بشرها، فقال لها: أبشري يا أمه، فإن لك عند الله من الثواب كذا وكذا. فصبرت ثم أتى [عليها] فرعون يومًا آخر فقال لها
Ebû Ca'fer er-Râzî, Rebî' b. Enes'ten, o da Ebu'l-Âliye'den rivayet etti ki şöyle dedi: Firavun'un karısının imanı, Firavun'un hazinedarının karısının imanı vesilesiyle olmuştu. Şöyle ki; o kadın Firavun'un kızının saçını taramak için oturmuştu. Tarak elinden düştü ve: 'Allah'ı inkâr eden kahrolsun!' dedi. Firavun'un kızı ona: 'Senin babamdan başka bir rabbin mi var?' dedi. Kadın: 'Benim Rabbim de senin babanın Rabbi de her şeyin Rabbi de Allah'tır' dedi. Bunun üzerine Firavun'un kızı ona bir tokat attı, onu dövdü ve babasına haber verdi. Firavun ona [haber] gönderip: 'Benden başka bir rabbe mi ibadet ediyorsun?' dedi. Kadın: 'Evet, benim Rabbim de senin Rabbin de her şeyin Rabbi de Allah'tır ve yalnızca O'na ibadet ederim' dedi. Firavun kadına işkence etti; onun için kazıklar çaktırdı, ayaklarını ve ellerini bağladı ve üzerine yılanlar saldı. Kadın bu haldeyken bir gün Firavun kadının yanına gelip: '[Bu inancından] vazgeçmeyecek misin?' dedi. Kadın ona: 'Benim Rabbim de senin Rabbin de her şeyin Rabbi de Allah'tır' dedi. Firavun ona: 'Eğer [dediğimi] yapmazsan oğlunu gözünün önünde boğazlayacağım' dedi. Kadın ona: 'Ne hüküm vereceksen ver' dedi. Bunun üzerine Firavun, kadının oğlunu gözünün önünde boğazladı. Şüphesiz oğlunun ruhu kadını müjdeleyip ona: 'Müjdeler olsun ey anneciğim! Gerçekten Allah katında senin için şöyle şöyle mükâfat vardır' dedi. Kadın sabretti. Sonra başka bir gün Firavun [onun yanına] gelip ona
مثل ذلك، فقالت له، مثل ذلك، فذبح ابنها الآخر في فيها، فبشرها روحه أيضًا، وقال لها. اصبري يا أمه فإن لك عند الله من الثواب كذا وكذا. قال: وسمعت امرأة فرعون كلامَ روح ابنها الأكبر ثم الأصغر، فآمنت امرأةُ فرعونَ، وقبض الله روح امرأة خازن فرعون، وكشف الغطاء عن ثوبها ومنزلتها وكرامتها في الجنة لامرأة فرعون حتى رأت فازدادت إيمانًا ويقينًا وتصديقًا، فاطَّلع فرعون على إيمانها، فقال للملأ ما تعلمون من آسية بنت مزاحم؟ فأثنوا عليها، فقال لهم: إنها تعبد غيري. فقالوا له: اقتلها. فأوتد لها أوتادًا فشد يديها ورجليها، فدعت آسية ربها فقالت: (رَبِّ ابْنِ لِي عِنْدَكَ بَيْتًا فِي الْجَنَّةِ) فوافق ذلك أن حضرها، فرعون فضحكت حين رأت بيتها في الجنة، فقال فرعون: ألا تعجبون من جنونها، إنا نعذبها وهي تضحك، فقبض الله روحها، ﵂ .
yine aynı şeyi söyledi. Kadın da ona aynı cevabı verdi. Bunun üzerine diğer oğlunu da gözünün önünde boğazladı. Onun ruhu da kadını müjdeleyip ona: 'Sabret ey anneciğim! Şüphesiz Allah katında senin için şöyle şöyle mükâfat vardır' dedi. [Râvî] dedi ki: Firavun'un karısı, kadının büyük oğlunun ruhunun ve ardından küçük oğlunun ruhunun sözlerini işitti ve böylece Firavun'un karısı iman etti. Allah, Firavun'un hazinedarının karısının ruhunu kabzetti; Firavun'un karısına onun cennetteki elbisesi, mertebesi ve ikramı üzerindeki perdeyi kaldırdı, o da [bunları] gördü ve imanı, yakîni ve tasdiki daha da arttı. Firavun onun iman ettiğini öğrenince ileri gelenlere: 'Müzâhim'in kızı Âsiye hakkında ne biliyorsunuz?' dedi. Onu övdüler. Firavun onlara: 'O benden başkasına kulluk ediyor' dedi. Onlar da: 'Onu öldür' dediler. Bunun üzerine onun için kazıklar çaktırdı, ellerini ve ayaklarını bağlattı. Âsiye Rabbine dua edip: (رَبِّ ابْنِ لِي عِنْدَكَ بَيْتًا فِي الْجَنَّةِ) dedi. Bu esnada Firavun onun yanına geldi. Âsiye cennetteki evini görünce güldü. Firavun: 'Onun deliliğine şaşmaz mısınız? Biz ona işkence ediyoruz, o ise gülüyor' dedi. Allah onun ruhunu kabzetti radıyallâhu anhâ .
وقوله: (وَمَرْيَمَ ابْنَتَ عِمْرَانَ الَّتِي أَحْصَنَتْ فَرْجَهَا) أي حفظته وصانته. والإحصان: هو العفاف والحرية، (فَنَفَخْنَا فِيهِ مِنْ رُوحِنَا) أي: بواسطة المَلَك، وهو جبريل، فإن الله بعثه إليها فتمثل لها في صورة بشر سَوي، وأمره الله تعالى أن ينفخ بفيه في جيب درعها، فنزلت النفخة فولجت في فرجها، فكان منه الحمل بعيسى، ﵇. ولهذا قال: (فَنَفَخْنَا فِيهِ مِنْ رُوحِنَا وَصَدَّقَتْ بِكَلِمَاتِ رَبِّهَا وَكُتُبِهِ) أي: بقدره وشرعه (وَكَانَتْ مِنَ الْقَانِتِينَ)
O'nun: (وَمَرْيَمَ ابْنَتَ عِمْرَانَ الَّتِي أَحْصَنَتْ فَرْجَهَا) buyruğu, yani onu korudu ve muhafaza etti [demektir]. İhsân: İffet ve hürriyettir. (فَنَفَخْنَا فِيهِ مِنْ رُوحِنَا) yani: Melek, yani Cibrîl vasıtasıyla; zira Allah onu ona gönderdi, o da ona düzgün bir insan suretinde göründü. Allah Teâlâ ona elbisesinin yakasına ağzıyla üflemesini emretti; üfleyiş aşağıya inip fercine girdi ve bundan Îsâ aleyhisselâm'a hamile kalma gerçekleşti. Nitekim bundan dolayı: (فَنَفَخْنَا فِيهِ مِنْ رُوحِنَا وَصَدَّقَتْ بِكَلِمَاتِ رَبِّهَا وَكُتُبِهِ) yani takdirini ve şeriatını [tasdik etti], (وَكَانَتْ مِنَ الْقَانِتِينَ) buyurmuştur.
قال الإمام أحمد: حدثنا يونس، حدثنا داود بن أبي الفرات، عن عِلْباء، عن عِكْرِمة، عن ابن عباس قال: خَطّ رسول الله ﷺ في الأرض أربعة خطوط، وقال: "أتدرون ما هذا؟ " قالوا: الله ورسوله أعلم، فقال رسول الله ﷺ: "أفضل نساء أهل الجنة: خديجة بنت خويلد، وفاطمة بنت محمد، ومريم ابنة عمران، وآسية بنت مزاحم امرأة فرعون" .
İmam Ahmed dedi ki: Bize Yûnus rivayet etti, bize Dâvûd b. Ebi'l-Furât, İlbâ'dan, o İkrime'den, o da İbn Abbâs'tan rivayet etti; dedi ki: Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem yere dört çizgi çizdi ve: "Bunun ne olduğunu biliyor musunuz?" buyurdu. Onlar: "Allah ve Resulü daha iyi bilir" dediler. Bunun üzerine Resûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: "Cennet ehli kadınlarının en faziletlileri: Huveylid'in kızı Hatice, Muhammed'in kızı Fâtıma, İmrân'ın kızı Meryem ve Firavun'un hanımı Müzâhim'in kızı Âsiye'dir" .
وثبت في الصحيحين من حديث شعبة، عن عمرو بن مُرَة، عن مرة الهمداني، عن أبي موسى الأشعري، عن النبي ﷺ أنه قال: "كَمُلَ من الرجال كثير، ولم يكمل من النساء إلا آسية امرأة فرعون، ومريم ابنة عمران، وخديجة بنت خُوَيلد، وإن فضل عائشة على النساء كفضل الثَّرِيد على سائر الطعام" .
Sahîhayn'da Şu'be'den, o Amr b. Mürre'den, o Mürre el-Hemedânî'den, o Ebû Mûsâ el-Eş'arî'den rivayetle Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'in şöyle buyurduğu sabit olmuştur: "Erkeklerden pek çok kimse kemale ermiştir; kadınlardan ise ancak Firavun'un karısı Âsiye, İmrân kızı Meryem ve Huveylid kızı Hatice kemale ermiştir. Âişe'nin kadınlara olan üstünlüğü ise tirit yemeğinin diğer bütün yemeklere üstünlüğü gibidir" .
وقد ذكرنا طرق هذه الأحاديث وألفاظها والكلام عليها في قصة عيسى ابن مريم، ﵉، في كتابنا "البداية والنهاية" ولله الحمد والمنة وذكرنا ما ورد من الحديث من أنها تكون هي وآسية بنت مزاحم من أزواجه، ﵇، في الجنة عند قوله: {ثَيِّبَاتٍ وَأَبْكَارًا}
Biz bu hadislerin tarîklerini, lafızlarını ve bunlara dair açıklamaları, "el-Bidâye ve'n-Nihâye" adlı kitabımızda İsa b. Meryem aleyhimesselâm'ın kıssasında zikretmiştik; hamd ve minnet Allah'a mahsustur. Ayrıca onun ve Müzâhim'in kızı Âsiye'nin cennette onun [yani Resûlullah aleyhisselâm'ın] eşlerinden olacağına dair vârid olan hadisi de: { ثَيِّبَاتٍ وَأَبْكَارًا } “Dul ve bakire [kadınlar]” buyruğunun [tefsirinde] zikretmiştik.