Binûn

Kıtal Suresi Tefsiri — 2. Sayfa

Kaynak: Teysîru'l-Kerîmi'r-Rahmân (Sa'dî Tefsiri) · Abdurrahman es-Sa'dî · Arapça Orijinal Metin · AI Türkçe Çeviri

يأمر تعالى المؤمنين بأمر به تتم أمورهم، وتحصل سعادتهم الدينية والدنيوية، وهو: طاعته وطاعة رسوله في أصول الدين وفروعه، والطاعة هي امتثال الأمر، واجتناب النهي على الوجه المأمور به بالإخلاص وتمام المتابعة.

Allah Teâlâ müminlere kendisiyle işlerinin tamamlanacağı, dinî ve dünyevî saadetlerinin gerçekleşeceği bir şeyi emretmektedir ki o da: Dinin asıllarında ve teferruatında Kendisine ve Resulüne itaat etmektir. İtaat; ihlas ve tam bir bağlılıkla emredildiği şekilde emre uymak ve nehiyden kaçınmaktır.

وقوله: {وَلا تُبْطِلُوا أَعْمَالَكُمْ} يشمل النهي عن إبطالها بعد عملها، بما يفسدها، من من بها وإعجاب، وفخر وسمعة، ومن عمل بالمعاصي التي تضمحل معها الأعمال، ويحبط أجرها، ويشمل النهي عن إفسادها حال وقوعها بقطعها، أو الإتيان بمفسد من مفسداتها.

Allah Teâlâ'nın: { وَلا تُبْطِلُوا أَعْمَالَكُمْ } “Ve amellerinizi boşa çıkarmayın” buyruğu; amelleri yaptıktan sonra başa kakma, kendini beğenme, övünme, gösteriş ve amellerin kendisiyle eriyip yok olduğu ve ecrinin boşa gittiği günahları işleme gibi ameli ifsat eden şeylerle boşa çıkarmayı yasaklamayı kapsadığı gibi, işlenmesi esnasında ameli yarıda kesmek veya bozucularından birini yapmak suretiyle ifsat etmeyi yasaklamayı da kapsar.

فمبطلات الصلاة والصيام والحج ونحوها، كلها داخلة في هذا، ومنهي عنها، ويستدل الفقهاء بهذه الآية على تحريم قطع الفرض، وكراهة قطع النفل، من غير موجب لذلك، وإذا كان الله قد نهى عن إبطال الأعمال، فهو أمر بإصلاحها، وإكمالها وإتمامها، والإتيان بها، على الوجه الذي تصلح به علما وعملا.

Namazı, orucu, haccı ve benzerlerini bozan şeyler de bütünüyle buna dâhildir ve yasaklanmıştır. Fakihler bu ayeti, geçerli bir gerekçe olmaksızın farzı yarıda kesmenin haramlığına ve nafileyi yarıda kesmenin mekruhluğuna delil getirirler. Allah amelleri boşa çıkarmayı yasakladığına göre bu; amelleri ıslah etmeyi, kemale erdirmeyi, tamamlamayı ve hem ilim hem de amel bakımından sahih olacak şekilde yerine getirmeyi emretmektir.

{٣٤-٣٥} {إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَصَدُّوا عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ ثُمَّ مَاتُوا وَهُمْ كُفَّارٌ فَلَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَهُمْ * فَلا تَهِنُوا وَتَدْعُوا إِلَى السَّلْمِ وَأَنْتُمُ الأعْلَوْنَ وَاللَّهُ مَعَكُمْ وَلَنْ يَتِرَكُمْ أَعْمَالَكُمْ} .

{ 34-35 } { إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَصَدُّوا عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ ثُمَّ مَاتُوا وَهُمْ كُفَّارٌ فَلَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَهُمْ * فَلا تَهِنُوا وَتَدْعُوا إِلَى السَّلْمِ وَأَنْتُمُ الأعْلَوْنَ وَاللَّهُ مَعَكُمْ وَلَنْ يَتِرَكُمْ أَعْمَالَكُمْ } “Şüphesiz inkâr edenler, Allah yolundan alıkoyanlar, sonra da kâfir olarak ölenler var ya, Allah onları asla bağışlamayacaktır. O hâlde gevşemeyin ve sizler üstün durumda iken barışa çağırmayın. Allah sizinle beraberdir ve amellerinizi asla eksiltmeyecektir.”

هذه الآية والتي في البقرة قوله: {وَمَنْ يَرْتَدِدْ مِنْكُمْ عَنْ دِينِهِ فَيَمُتْ وَهُوَ كَافِرٌ فَأُولَئِكَ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فِي الدُّنْيَا وَالآخِرَةِ} مقيدتان، لكل نص مطلق، فيه إحباط العمل بالكفر، فإنه مقيد بالموت عليه، فقال هنا: {إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا} بالله وملائكته وكتبه ورسله واليوم الآخر {وَصَدُّوا} الخلق {عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ} بتزهيدهم إياهم بالحق، ودعوتهم إلى الباطل، وتزيينه، {ثُمَّ مَاتُوا وَهُمْ كُفَّارٌ} لم يتوبوا منه، {فَلَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَهُمْ} لا بشفاعة ولا بغيرها، لأنه قد تحتم عليهم العقاب، وفاتهم الثواب، ووجب عليهم الخلود في النار، وسدت عليهم رحمة الرحيم الغفار.

Bu ayet ile Bakara suresindeki: { وَمَنْ يَرْتَدِدْ مِنْكُمْ عَنْ دِينِهِ فَيَمُتْ وَهُوَ كَافِرٌ فَأُولَئِكَ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فِي الدُّنْيَا وَالآخِرَةِ } “İçinizden kim dininden döner de kâfir olarak ölürse, işte onların amelleri dünyada da ahirette de boşa gitmiştir” ayeti; küfür sebebiyle amelin boşa çıkmasını bildiren her mutlak nassı küfür üzere ölme şartıyla kayıtlamaktadır. Nitekim burada şöyle buyurmuştur: Allah'a, meleklerine, kitaplarına, peygamberlerine ve ahiret gününe { إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا } “şüphesiz inkâr edenler”, insanları haktan soğutarak, batıla çağırıp onu süsleyerek { وَصَدُّوا عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ } “Allah yolundan alıkoyanlar”, { ثُمَّ مَاتُوا وَهُمْ كُفَّارٌ } “sonra da” bundan tevbe etmeyip “kâfir olarak ölenler var ya”, { فَلَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَهُمْ } “Allah onları” ne şefaatle ne de başka bir yolla “asla bağışlamayacaktır”. Çünkü azap onlar için kesinleşmiş, mükâfat ellerinden kaçmış, cehennemde ebedî kalmaları vacip olmuş ve Rahîm ile Gaffâr olan Allah'ın rahmet kapıları yüzlerine kapanmıştır.

ومفهوم الآية الكريمة أنهم إن تابوا من ذلك قبل موتهم، فإن الله يغفر لهم ويرحمهم، ويدخلهم الجنة، ولو كانوا مفنين أعمارهم في الكفر به والصد عن سبيله، والإقدام على معاصيه، فسبحان من فتح لعباده أبواب الرحمة، ولم يغلقها عن أحد، ما دام حيا متمكنا من التوبة.

Kerim ayetin mefhumu şudur: Şayet ölümden önce bundan tevbe ederlerse, ömürlerini Allah'ı inkâr etmekle, O'nun yolundan alıkoymakla ve günahlarına cüret etmekle tüketmiş olsalar bile Allah onları bağışlar, kendilerine merhamet eder ve onları cennete koyar. Kul hayatta olduğu ve tevbe edebildiği müddetçe rahmet kapılarını kullarına açan ve onu hiç kimseye kapatmayan Allah her türlü eksiklikten münezzehtir.

وسبحان الحليم، الذي لا يعاجل العاصين بالعقوبة، بل يعافيهم، ويرزقهم، كأنهم ما عصوه مع قدرته عليهم.

Gücü yettiği hâlde günahkârları cezalandırmakta acele etmeyen, aksine sanki O'na hiç isyan etmemişler gibi kendilerine afiyet ve rızık veren Halîm olan Allah her türlü eksiklikten münezzehtir.

ثم قال تعالى: {فَلا تَهِنُوا} أي: لا تضعفوا عن قتال عدوكم، ويستولي عليكم الخوف، بل اصبروا واثبتوا، ووطنوا أنفسكم على القتال والجلاد، طلبا لمرضاة ربكم، ونصحا للإسلام، وإغضابا للشيطان.

Sonra Allah Teâlâ şöyle buyurdu: { فَلا تَهِنُوا } “O hâlde gevşemeyin”; yani düşmanınızla savaşmaktan acze düşmeyin ve korku sizi esir almasın. Bilakis Rabbinizin rızasını kazanmak, İslâm'a samimiyet göstermek ve şeytanı öfkelendirmek gayesiyle sabredin, sebat gösterin ve nefislerinizi savaş ve mücadeleye hazırlayın.

ولا تدعوا إلى المسالمة والمتاركة بينكم وبين أعدائكم، طلبا للراحة، {و} الحال أنكم {أنتم الأعْلَوْنَ وَاللَّهُ مَعَكُمْ وَلَنْ يَتِرَكُمْ} أي: ينقصكم {أَعْمَالكُم}

Rahatlık arayışıyla düşmanlarınızla aranızda barış yapmaya ve savaşı bırakmaya çağırmayın; zira { وَأَنْتُمُ الأعْلَوْنَ } “sizler üstün durumda iken,” { وَاللَّهُ مَعَكُمْ } “Allah sizinle beraberdir” { وَلَنْ يَتِرَكُمْ أَعْمَالَكُمْ } “ve amellerinizi asla eksiltmeyecektir.”

فهذه الأمور الثلاثة، كل منها مقتض للصبر وعدم الوهن كونهم الأعلين، أي: قد توفرت لهم أسباب النصر، ووعدوا من الله بالوعد الصادق، فإن الإنسان، لا يهن إلا إذا كان أذل من غيره وأضعف عددا، وعددا، وقوة داخلية وخارجية.

İşte bu üç hususun her biri sabretmeyi ve gevşememeyi gerektirir: [Birincisi] onların en üstün olmalarıdır; yani zafer sebepleri kendileri için hazır bulunmakta ve Allah'tan sadık bir vaadle müjdelenmiş durumdadırlar. Zira insan ancak başkasından daha zelil olduğunda, sayı, teçhizat, iç ve dış güç bakımından daha zayıf kaldığında gevşer.

الثاني: أن الله معهم، فإنهم مؤمنون، والله مع المؤمنين، بالعون، والنصر، والتأييد، وذلك موجب لقوة قلوبهم، وإقدامهم على عدوهم.

İkincisi: Allah'ın onlarla beraber olmasıdır; çünkü onlar mümindirler ve Allah yardım, zafer ve teyidiyle müminlerin yanındadır. Bu da kalplerinin güçlü olmasını ve düşmanlarının üzerine cesaretle atılmalarını gerektirir.

الثالث: أن الله لا ينقصهم من أعمالهم شيئا، بل سيوفيهم أجورهم، ويزيدهم من فضله، خصوصا عبادة الجهاد، فإن النفقة تضاعف فيه، إلى سبع مائة ضعف، إلى أضعاف كثيرة، وقال تعالى: {ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ لا يُصِيبُهُمْ ظَمَأٌ وَلا نَصَبٌ وَلا مَخْمَصَةٌ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَلا يَطَئُونَ مَوْطِئًا يَغِيظُ الْكُفَّارَ وَلا يَنَالُونَ مِنْ عَدُوٍّ نَيْلا إِلا كُتِبَ لَهُمْ بِهِ عَمَلٌ صَالِحٌ إِنَّ اللَّهَ لا يُضِيعُ أَجْرَ الْمُحْسِنِينَ وَلا يُنْفِقُونَ نَفَقَةً صَغِيرَةً وَلا كَبِيرَةً وَلا يَقْطَعُونَ وَادِيًا إِلا كُتِبَ لَهُمْ لِيَجْزِيَهُمُ اللَّهُ أَحْسَنَ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ}

Üçüncüsü: Allah'ın onların amellerinden hiçbir şeyi eksiltmeyeceği, aksine mükâfatlarını tastamam vereceği ve lütfundan artıracağıdır. Bilhassa cihad ibadetinde; zira bu yolda infak yedi yüz kata, hatta kat kat fazlasına kadar katlanır. Nitekim Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur: { ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ لا يُصِيبُهُمْ ظَمَأٌ وَلا نَصَبٌ وَلا مَخْمَصَةٌ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَلا يَطَئُونَ مَوْطِئًا يَغِيظُ الْكُفَّارَ وَلا يَنَالُونَ مِنْ عَدُوٍّ نَيْلا إِلا كُتِبَ لَهُمْ بِهِ عَمَلٌ صَالِحٌ إِنَّ اللَّهَ لا يُضِيعُ أَجْرَ الْمُحْسِنِينَ وَلا يُنْفِقُونَ نَفَقَةً صَغِيرَةً وَلا كَبِيرَةً وَلا يَقْطَعُونَ وَادِيًا إِلا كُتِبَ لَهُمْ لِيَجْزِيَهُمُ اللَّهُ أَحْسَنَ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ } “Bunun sebebi; Allah yolunda çektikleri hiçbir susuzluk, hiçbir yorgunluk ve hiçbir açlığın, kâfirleri öfkelendirecek hiçbir yeri çiğnemelerinin ve düşmana karşı kazandıkları hiçbir zaferin karşılıksız kalmayıp bunların kendilerine mutlaka salih bir amel olarak yazılmasıdır. Şüphesiz Allah iyilik edenlerin ecrini zayi etmez. Küçük büyük yaptıkları her infak ve aştıkları her vadi mutlaka kendilerine yazılır ki Allah onları yaptıklarının en güzeliyle mükâfatlandırsın.”

فإذا عرف الإنسان أن الله تعالى لا يضيع عمله وجهاده، أوجب له ذلك النشاط، وبذل الجهد فيما يترتب عليه الأجر والثواب، فكيف إذا اجتمعت هذه الأمور الثلاثة فإن ذلك يوجب النشاط التام، فهذا من ترغيب الله لعباده، وتنشيطهم، وتقوية أنفسهم على ما فيه صلاحهم وفلاحهم.

İnsan, Allah Teâlâ'nın amelini ve cihadını zayi etmeyeceğini bildiğinde bu durum ona bir şevk verir ve ecir ile mükâfat kazandıracak şeylerde gayret sarf etmesini sağlar. Hele bu üç husus bir araya geldiğinde tam bir gayret ve azim doğurur. İşte bu, Allah'ın kullarını teşvik etmesi, gayretlendirmesi ve nefislerini kurtuluş ve salahlarına vesile olacak şeylere karşı güçlendirmesidir.

{٣٦-٣٨} {إِنَّمَا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا لَعِبٌ وَلَهْوٌ وَإِنْ تُؤْمِنُوا وَتَتَّقُوا يُؤْتِكُمْ أُجُورَكُمْ وَلا يَسْأَلْكُمْ أَمْوَالَكُمْ * إِنْ يَسْأَلْكُمُوهَا فَيُحْفِكُمْ تَبْخَلُوا وَيُخْرِجْ أَضْغَانَكُمْ * هَاأَنْتُمْ هَؤُلاءِ تُدْعَوْنَ لِتُنْفِقُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَمِنْكُمْ مَنْ يَبْخَلُ وَمَنْ يَبْخَلْ فَإِنَّمَا يَبْخَلُ عَنْ نَفْسِهِ وَاللَّهُ الْغَنِيُّ وَأَنْتُمُ الْفُقَرَاءُ وَإِنْ تَتَوَلَّوْا يَسْتَبْدِلْ قَوْمًا غَيْرَكُمْ ثُمَّ لا يَكُونُوا أَمْثَالَكُمْ} .

{ 36-38 } { إِنَّمَا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا لَعِبٌ وَلَهْوٌ وَإِنْ تُؤْمِنُوا وَتَتَّقُوا يُؤْتِكُمْ أُجُورَكُمْ وَلا يَسْأَلْكُمْ أَمْوَالَكُمْ * إِنْ يَسْأَلْكُمُوهَا فَيُحْفِكُمْ تَبْخَلُوا وَيُخْرِجْ أَضْغَانَكُمْ * هَاأَنْتُمْ هَؤُلاءِ تُدْعَوْنَ لِتُنْفِقُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَمِنْكُمْ مَنْ يَبْخَلُ وَمَنْ يَبْخَلْ فَإِنَّمَا يَبْخَلُ عَنْ نَفْسِهِ وَاللَّهُ الْغَنِيُّ وَأَنْتُمُ الْفُقَرَاءُ وَإِنْ تَتَوَلَّوْا يَسْتَبْدِلْ قَوْمًا غَيْرَكُمْ ثُمَّ لا يَكُونُوا أَمْثَالَكُمْ } “Şüphesiz dünya hayatı ancak bir oyun ve eğlencedir. Eğer iman eder ve sakınırsanız O size ecirlerinizi verir ve sizden mallarınızı istemez. Eğer onları sizden isteyip de sizi zorlasaydı cimrilik ederdiniz ve [bu] sizin kinlerinizi açığa çıkarırdı. İşte sizler, Allah yolunda harcamaya çağrılan kimselersiniz. Buna rağmen içinizden cimrilik edenler vardır. Kim cimrilik ederse ancak kendi nefsi aleyhine cimrilik etmiş olur. Allah zengindir, sizler ise muhtaçsınız. Eğer yüz çevirecek olursanız [Allah] yerinize başka bir topluluk getirir; sonra onlar sizin gibi olmazlar.”

هذا تزهيد منه لعباده في الحياة الدنيا بإخبارهم عن حقيقة أمرها، بأنها لعب ولهو، لعب في الأبدان ولهو في القلوب، فلا يزال العبد لاهيا في ماله، وأولاده، وزينته، ولذاته من النساء، والمآكل والمشارب، والمساكن والمجالس، والمناظر والرياسات، لاعبا في كل عمل لا فائدة فيه، بل هو دائر بين البطالة والغفلة والمعاصي، حتى تستكمل دنياه، ويحضره أجله، فإذا هذه الأمور قد ولت وفارقت، ولم يحصل العبد منها على طائل، بل قد تبين له خسرانه وحرمانه، وحضر عذابه، فهذا موجب للعاقل الزهد فيها، وعدم الرغبة فيها، والاهتمام بشأنها، وإنما الذي ينبغي أن يهتم به ما ذكره بقوله: {وَإِنْ تُؤْمِنُوا وَتَتَّقُوا} بأن تؤمنوا بالله، وملائكته وكتبه ورسله واليوم الآخر، وتقوموا بتقواه التي هي من لوازم الإيمان ومقتضياته، وهي العمل بمرضاته على الدوام، مع ترك معاصيه، فهذا الذي ينفع العبد، وهو الذي ينبغي أن يتنافس فيه، وتبذل الهمم والأعمال في طلبه، وهو مقصود الله من عباده رحمة بهم ولطفا، ليثيبهم الثواب الجزيل، ولهذا قال: {وَإِنْ تُؤْمِنُوا وَتَتَّقُوا يُؤْتِكُمْ أُجُورَكُمْ وَلا يَسْأَلْكُمْ أَمْوَالَكُمْ} أي: لا يريد تعالى أن يكلفكم ما يشق عليكم، ويعنتكم من أخذ أموالكم، وبقائكم بلا مال، أو ينقصكم نقصا يضركم، ولهذا قال: {إِنْ يَسْأَلْكُمُوهَا فَيُحْفِكُمْ تَبْخَلُوا وَيُخْرِجْ أَضْغَانَكُمْ}

Bu, Allah'ın dünya hayatının gerçek mahiyetini haber vererek kullarını ondan soğutmasıdır; zira o bedenler için bir oyun, kalpler için bir eğlencedir. Kul malında, çocuklarında, ziynetinde; kadınlar, yiyecekler, içecekler, meskenler, meclisler, manzaralar ve makamlardan ibaret lezzetlerinde oyalanıp durur; hiçbir faydası olmayan, aksine boşluk, gaflet ve günahlar arasında dönüp duran her amelde oynar. Nihayet dünyası tamamlanıp eceli geldiğinde, bütün bu şeylerin geçip gittiği, kulun bunlardan hiçbir şey elde edemediği, bilakis hüsranı ve mahrumiyeti aşikâr olup azabının hazır bulunduğu görülür. Bu durum akıl sahibinin dünyadan yüz çevirmesini, ona rağbet etmemesini ve ona ehemmiyet vermemesini gerektirir. Asıl ehemmiyet verilmesi gereken şey ise Allah'ın şu buyruğunda zikrettiğidir: { وَإِنْ تُؤْمِنُوا وَتَتَّقُوا } “Eğer iman eder ve sakınırsanız”; yani Allah'a, meleklerine, kitaplarına, peygamberlerine ve ahiret gününe iman eder, imanın gereği ve lazımı olan takvayı yerine getirirseniz ki o da günahları terk etmekle birlikte daima O'nun rızasına uygun amel etmektir. İşte kula fayda verecek olan budur; yarışılması ve talebinde gayretlerin ve amellerin sarf edilmesi gereken budur. Allah'ın kullarından muradı da kendilerine merhamet ve lütuf olarak budur; ta ki onları bol mükâfatla mükâfatlandırsın. Bundan dolayı şöyle buyurdu: { وَإِنْ تُؤْمِنُوا وَتَتَّقُوا يُؤْتِكُمْ أُجُورَكُمْ وَلا يَسْأَلْكُمْ أَمْوَالَكُمْ } “Eğer iman eder ve sakınırsanız O size ecirlerinizi verir ve sizden mallarınızı istemez.” Yani Allah Teâlâ mallarınızı alıp sizi malsız bırakmak veya size zarar verecek bir eksiltmeyle sizi sıkıntıya ve meşakkate sokmak istemez. Nitekim şöyle buyurdu: { إِنْ يَسْأَلْكُمُوهَا فَيُحْفِكُمْ تَبْخَلُوا وَيُخْرِجْ أَضْغَانَكُمْ } “Eğer onları sizden isteyip de sizi zorlasaydı cimrilik ederdiniz ve [bu] sizin kinlerinizi açığa çıkarırdı.”

أي: ما في قلوبكم من الضغن، إذا طلب منكم ما تكرهون بذله.

Yani harcamaktan hoşlanmadığınız şeyler sizden istendiğinde kalplerinizdeki kin açığa çıkardı.

والدليل على أن الله لو طلب منكم أموالكم وأحفاكم بسؤالها، أنكم تمتنعون منها، أنكم {تُدْعَوْنَ لِتُنْفِقُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ} على هذا الوجه، الذي فيه مصلحتكم الدينية والدنيوية.

Şayet Allah sizden mallarınızı isteyip de bu talepte sizi zorlasaydı cimrilik edeceğinizin delili şudur: Dinî ve dünyevî maslahatınızın bulunduğu şekilde { تُدْعَوْنَ لِتُنْفِقُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ } “Allah yolunda harcamaya çağrılıyorsunuz”;

{فَمِنْكُمْ مَنْ يَبْخَلُ} أي: فكيف لو سألكم، وطلب منكم أموالكم في غير أمر ترونه مصلحة عاجلة؟ أليس من باب أولى وأحرى امتناعكم من ذلك.

Buna rağmen { فَمِنْكُمْ مَنْ يَبْخَلُ } “içinizden cimrilik edenler vardır.” O hâlde peşin bir faydasını görmediğiniz bir hususta sizden mallarınızı isteseydi hâliniz nice olurdu?! Bundan kaçınmanız evleviyetle gerçekleşmez miydi?!

ثم قال: {وَمَنْ يَبْخَلْ فَإِنَّمَا يَبْخَلُ عَنْ نَفْسِهِ} لأنه حرم نفسه ثواب الله تعالى، وفاته خير كثير، ولن يضر الله بترك الإنفاق شيئا.

Sonra şöyle buyurdu: { وَمَنْ يَبْخَلْ فَإِنَّمَا يَبْخَلُ عَنْ نَفْسِهِ } “Kim cimrilik ederse ancak kendi nefsi aleyhine cimrilik etmiş olur.” Çünkü nefsini Allah Teâlâ'nın mükâfatından mahrum etmiş ve pek çok hayrı kaçırmıştır; harcamayı terk etmekle de Allah'a hiçbir şekilde zarar veremez.

فإن الله هو {الْغَنِيُّ وَأَنْتُمُ الْفُقَرَاءُ} تحتاجون إليه في جميع أوقاتكم، لجميع أموركم.

Zira Allah { الْغَنِيُّ } “zengindir”; { وَأَنْتُمُ الْفُقَرَاءُ } “sizler ise muhtaçsınız”; bütün vakitlerinizde ve her işinizde O'na muhtaçsınız.

{وَإِنْ تَتَوَلَّوْا} عن الإيمان بالله، وامتثال ما يأمركم به {يَسْتَبْدِلْ قَوْمًا غَيْرَكُمْ ثُمَّ لا يَكُونُوا أَمْثَالَكُمْ} في التولي، بل يطيعون الله ورسوله، ويحبون الله ورسوله، كما قال تعالى: {يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا مَنْ يَرْتَدَّ مِنْكُمْ عَنْ دِينِهِ فَسَوْفَ يَأْتِي اللَّهُ بِقَوْمٍ يُحِبُّهُمْ وَيُحِبُّونَهُ}

Eğer Allah'a imandan ve emrettiği şeyleri yerine getirmekten { وَإِنْ تَتَوَلَّوْا } “yüz çevirecek olursanız”, [Allah] { يَسْتَبْدِلْ قَوْمًا غَيْرَكُمْ ثُمَّ لا يَكُونُوا أَمْثَالَكُمْ } “yerinize başka bir topluluk getirir; sonra onlar yüz çevirme konusunda sizin gibi olmazlar.” Bilakis Allah'a ve Resulüne itaat ederler, Allah'ı ve Resulünü severler; nitekim Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur: { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا مَنْ يَرْتَدَّ مِنْكُمْ عَنْ دِينِهِ فَسَوْفَ يَأْتِي اللَّهُ بِقَوْمٍ يُحِبُّهُمْ وَيُحِبُّونَهُ } “Ey iman edenler! İçinizden kim dininden dönerse bilsin ki Allah öyle bir kavim getirecektir ki Kendisi onları sever, onlar da O'nu severler.”

تم تفسير سورة القتال، والحمد لله رب العالمين.

Kıtal (Muhammed) suresinin tefsiri tamamlandı. Âlemlerin Rabbi olan Allah'a hamdolsun.