671. Hadis
حَدَّثَنِي يَحْيَى عَنْ مَالِك أَنَّهُ بَلَغَهُ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ رَجُلٍ نَذَرَ صِيَامَ شَهْرٍ هَلْ لَهُ أَنْ يَتَطَوَّعَ فَقَالَ سَعِيدٌ لِيَبْدَأْ بِالنَّذْرِ قَبْلَ أَنْ يَتَطَوَّعَ قَالَ مَالِك وَبَلَغَنِي عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ مِثْلُ ذَلِكَ قَالَ مَالِك مَنْ مَاتَ وَعَلَيْهِ نَذْرٌ مِنْ رَقَبَةٍ يُعْتِقُهَا أَوْ صِيَامٍ أَوْ صَدَقَةٍ أَوْ بَدَنَةٍ فَأَوْصَى بِأَنْ يُوَفَّى ذَلِكَ عَنْهُ مِنْ مَالِهِ فَإِنَّ الصَّدَقَةَ وَالْبَدَنَةَ فِي ثُلُثِهِ وَهُوَ يُبَدَّى عَلَى مَا سِوَاهُ مِنْ الْوَصَايَا إِلَّا مَا كَانَ مِثْلَهُ وَذَلِكَ أَنَّهُ لَيْسَ الْوَاجِبُ عَلَيْهِ مِنْ النُّذُورِ وَغَيْرِهَا كَهَيْئَةِ مَا يَتَطَوَّعُ بِهِ مِمَّا لَيْسَ بِوَاجِبٍ وَإِنَّمَا يُجْعَلُ ذَلِكَ فِي ثُلُثِهِ خَاصَّةً دُونَ رَأْسِ مَالِهِ لِأَنَّهُ لَوْ جَازَ لَهُ ذَلِكَ فِي رَأْسِ مَالِهِ لَأَخَّرَ الْمُتَوَفَّى مِثْلَ ذَلِكَ مِنْ الْأُمُورِ الْوَاجِبَةِ عَلَيْهِ حَتَّى إِذَا حَضَرَتْهُ الْوَفَاةُ وَصَارَ الْمَالُ لِوَرَثَتِهِ سَمَّى مِثْلَ هَذِهِ الْأَشْيَاءِ الَّتِي لَمْ يَكُنْ يَتَقَاضَاهَا مِنْهُ مُتَقَاضٍ فَلَوْ كَانَ ذَلِكَ جَائِزًا لَهُ أَخَّرَ هَذِهِ الْأَشْيَاءَ حَتَّى إِذَا كَانَ عِنْدَ مَوْتِهِ سَمَّاهَا وَعَسَى أَنْ يُحِيطَ بِجَمِيعِ مَالِهِ فَلَيْسَ ذَلِكَ لَهُ وَحَدَّثَنِي عَنْ مَالِك أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ كَانَ يُسْأَلُ هَلْ يَصُومُ أَحَدٌ عَنْ أَحَدٍ أَوْ يُصَلِّي أَحَدٌ عَنْ أَحَدٍ فَيَقُولُ لَا يَصُومُ أَحَدٌ عَنْ أَحَدٍ وَلَا يُصَلِّي أَحَدٌ عَنْ أَحَدٍ
Bana Yahyâ, Mâlik'ten anlattı; ona ulaştığına göre Saîd b. el-Müseyyeb'e, bir ay oruç tutmayı adayan adamın nafile oruç tutup tutamayacağı soruldu. Saîd: "Nafile tutmadan önce adakla başlasın" dedi. Mâlik dedi ki: Bana Süleymân b. Yesâr'dan da bunun benzeri ulaştı. Mâlik dedi ki: Kim üzerinde köle azat etme, oruç, sadaka ya da kurbanlık deve adağı varken ölür ve bunun malından ödenmesini vasiyet ederse, sadaka ile deve malının üçte birinden (karşılanır). Bu, benzeri (vâcip) olanlar dışındaki diğer vasiyetlerden önce yerine getirilir. Çünkü adaklar ve benzerlerinden üzerine vâcip olanlar, vâcip olmayıp gönüllü yaptığı şeyler gibi değildir. Bunlar ana malından değil, sadece üçte birinden karşılanır. Çünkü eğer bu, ana malından caiz olsaydı, ölen kişi üzerine vâcip olan bu tür işleri erteler; nihayet ölüm gelip mal mirasçılarına geçeceği zaman, kimsenin kendisinden talep etmediği bu gibi şeyleri söylerdi. Eğer bu ona caiz olsaydı, bu şeyleri ölüm anına kadar erteler, ölürken bunları sayardı; belki de bütün malını kaplardı. Bu ona caiz değildir. Bana Mâlik'ten anlattı; ona ulaştığına göre Abdullah b. Ömer'e "Bir kimse başkası adına oruç tutabilir veya namaz kılabilir mi?" diye sorulurdu. O da "Kimse kimse adına oruç tutamaz, kimse kimse adına namaz kılamaz" derdi.